Σε μία πιο οργανωμένη και ολοκληρωμένη βάση εισέρχεται πλέον η ανάπτυξη του καταδυτικού τουρισμού στην Κύπρου, με το Υφυπουργείο Τουρισμού να θέτει σε δημόσια διαβούλευση τη Μελέτη «Development of a Strategy aiming at the Product Development of Diving Tourism in Cyprus», την οποία ετοίμασε το Κυπριακό Ινστιτούτο για τη Θάλασσα και τη Ναυτιλία (Cyprus Marine and Maritime Institute-CMMI) και το συνοδευτικό «Σχέδιο Υλοποίησης (Implementation Plan)».
Σκοπός της διαβούλευσης είναι η συλλογή απόψεων, εισηγήσεων και παρατηρήσεων από όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς, επαγγελματίες του κλάδου, οργανωμένα σύνολα και πολίτες, ώστε να ληφθούν υπόψη κατά την οριστικοποίηση της Εθνικής Στρατηγικής και την ετοιμασία του Σχεδίου Δράσης (Action Plan) για την ανάπτυξη της συγκεκριμένης μορφής τουρισμού.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στην πλατφόρμα η-διαβούλευση, η προαναφερθείσα μελέτη αξιολογεί την υφιστάμενη κατάσταση του καταδυτικού τουρισμού στην Κύπρο, αναλύει τις διεθνείς τάσεις και πρακτικές, καταγράφει τα συγκριτικά πλεονεκτήματα και τις προκλήσεις του τομέα και προτείνει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο στρατηγικών κατευθύνσεων και δράσεων για τη βιώσιμη ανάπτυξη του προϊόντος.
- Διαβάστε ακόμη: Έτσι θα ρυθμιστεί ο καταδυτικός τουρισμός στην Κύπρο - Οι κύριες πρόνοιες του κυβερνητικού νομοσχεδίου
Σημειώνεται πως το Σχέδιο Υλοποίησης περιλαμβάνει τις προτεινόμενες δράσεις, τους αρμόδιους φορείς υλοποίησης, το ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα και τη μεταξύ τους συνεργασία, αποτελώντας τη βάση για την υλοποίηση της Στρατηγικής.
Με στόχο την διαμόρφωση μίας ολοκληρωμένης Εθνικής Στρατηγικής για τον Καταδυτικό Τουρισμό, το αρμόδιο Υφυπουργείο καλεί κάθε ενδιαφερόμενο να υποβάλει απόψεις ή/και σχόλια ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας η-Διαβούλευση, το αργότερο μέχρι τις 15 Σεπτεμβρίου 2026.
Η μελέτη
Σύμφωνα με τα όσα καταγράφονται στη Μελέτη και στο συνοδευτικό Σχέδιο Υλοποίησης, σημαντικό μέρος των προτεινόμενων δράσεων που προτείνονται αφορά την αναβάθμιση των υποδομών στα σημεία κατάδυσης από την ακτή. Μεταξύ άλλων, προβλέπονται σκάλες και χειρολισθήρες για ασφαλέστερη πρόσβαση στη θάλασσα, χώροι προετοιμασίας του καταδυτικού εξοπλισμού, σκίαστρα, αποδυτήρια, ντους και τουαλέτες, κάδοι απορριμμάτων, καθώς και βελτιώσεις σε μονοπάτια, δρόμους πρόσβασης και χώρους στάθμευσης.
Προτείνονται επίσης ενημερωτικές πινακίδες με στοιχεία για το βάθος, τις ιδιαιτερότητες, τις πιθανές διαδρομές και τους κινδύνους κάθε σημείου.
Αξίζει να σημειωθεί πως οι παρεμβάσεις διαφοροποιούνται ανά καταδυτικό σημείο και συνοδεύονται από επίπεδα προτεραιότητας. Για παράδειγμα, στη Μελέτη καταγράφονται οι ανάγκες για δημοφιλείς περιοχές όπως το Green Bay, τα Cyclops Caves, το MUSAN, το Canyon και άλλα σημεία, ενώ παράλληλα επισημαίνεται ότι αρκετές περιοχές βρίσκονται εντός ή κοντά σε ζώνες Natura 2000, γεγονός που ενδέχεται να απαιτήσει ειδικές άδειες και αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων πριν από οποιαδήποτε επέμβαση.
Εξάλλου, για τις καταδύσεις με σκάφος, η μελέτη εισηγείται την τοποθέτηση σημαντήρων στα ναυάγια και στα καταδυτικά σημεία, καθώς και ειδικών αγκυροβολίων για τα καταδυτικά σκάφη. Η τελευταία παρέμβαση συνδέεται άμεσα και με την προστασία ευαίσθητων οικοτόπων, όπως τα λιβάδια Posidonia oceanica, καθώς περιορίζει την ανάγκη ρίψης άγκυρας στον βυθό.
Προβλέπεται ακόμη η συστηματική αξιολόγηση της δομικής κατάστασης ναυαγίων, ώστε επικίνδυνα τμήματα να απομακρύνονται ή να αποκλείονται όταν υπάρχει κίνδυνος για τους δύτες.
Ενιαίο πλαίσιο λειτουργίας για τον κλάδο
Κεντρικό στοιχείο της υπό διαμόρφωση Στρατηγικής, πάντως, είναι και η ενίσχυση της εποπτείας του καταδυτικού τομέα. Συγκεκριμένα, η Μελέτη προτείνει τη δημιουργία αρμόδιου φορέα για τις καταδυτικές δραστηριότητες στην Κύπρο, κατά προτίμηση ως εξειδικευμένου τμήματος υπό το Υφυπουργείο Τουρισμού.
Ο εν λόγω φορέας θα έχει, μεταξύ άλλων, την ευθύνη αδειοδότησης, ελέγχου της συμμόρφωσης με τους κανονισμούς και γενικότερης παρακολούθησης της καταδυτικής βιομηχανίας.
Παράλληλα, εισηγείται τη θέσπιση εθνικής άδειας για καταδυτικά κέντρα και εκπαιδευτές, με τακτική ανανέωσή της υπό την προϋπόθεση συμμόρφωσης με τη νομοθεσία, καθώς και πιστοποίηση σύμφωνα με το πρότυπο ISO 24803:2017.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η συλλογή στοιχείων για τον αριθμό των δυτών, τις επισκέψεις στα καταδυτικά σημεία, τα επίπεδα πιστοποίησης και τα περιστατικά, ώστε οι μελλοντικές αποφάσεις να στηρίζονται σε συστηματικά δεδομένα.
Προβλέπεται ακόμη διαδικτυακό σύστημα μέσω του οποίου δύτες θα μπορούν να αναφέρουν παράνομες δραστηριότητες ή προβλήματα στις υποδομές σε πραγματικό χρόνο, ενώ εξετάζεται και η αξιοποίηση τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης σε συνδυασμό με συστήματα CCTV για την παρακολούθηση απομακρυσμένων περιοχών και ναυαγίων.
Βιωσιμότητα και προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος
Πέραν των προαναφερθέντων, στη Μελέτη ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην περιβαλλοντική διάσταση του καταδυτικού τουρισμού. Μεταξύ των δράσεων περιλαμβάνονται ενημερώσεις πριν από τις καταδύσεις για την προστασία της θαλάσσιας ζωής, δράσεις ωκεάνιου γραμματισμού για το κοινό, χρήση φιλικότερων προς το περιβάλλον προϊόντων, υπεύθυνη υποβρύχια φωτογράφιση, στήριξη καταδυτικών επιχειρήσεων που εφαρμόζουν βιώσιμες πρακτικές και τακτικοί καθαρισμοί υφάλων.
Η στρατηγική προτείνει παράλληλα τη συμμετοχή των δυτών σε δράσεις «επιστήμης των πολιτών», ώστε να συμβάλλουν στη συλλογή δεδομένων για τη θαλάσσια ζωή και τα οικοσυστήματα, συνδέοντας με αυτόν τον τρόπο την τουριστική δραστηριότητα με την έρευνα και τη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος.
Νέες δυνατότητες ανάπτυξης
Επιπρόσθετα, η Μελέτη αναγνωρίζει και νέες δυνατότητες ανάπτυξης. Η ελεύθερη κατάδυση χαρακτηρίζεται ως ιδιαίτερα υποσχόμενος τομέας ειδικού τουρισμού, με την Κύπρο να διαθέτει ήδη εμπειρία στη φιλοξενία διεθνών διοργανώσεων.
Αντίστοιχα, προοπτικές εντοπίζονται στην τεχνική κατάδυση, με το ναυάγιο «Ζηνοβία» να αποτελεί ήδη σημαντικό προορισμό.
Για την περαιτέρω ανάπτυξη της συγκεκριμένης αγοράς προτείνεται καλύτερη πρόσβαση σε βαθύτερα καταδυτικά σημεία και παροχή κινήτρων σε εξειδικευμένα κέντρα για προώθηση του προϊόντος καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Στο ίδιο αναπτυξιακό πλαίσιο περιλαμβάνεται η δημιουργία αρχαιολογικών θαλάσσιων πάρκων, σε συνεργασία με το Τμήμα Αρχαιοτήτων και με αυστηρούς μηχανισμούς εποπτείας για την αποτροπή ζημιών ή λεηλασίας των αρχαιολογικών χώρων.
Ψηφιακή προβολή 44 καταδυτικών σημείων
Ακόμη ιδιαίτερη θέση στον σχεδιασμό καταλαμβάνει η ψηφιακή προβολή της Κύπρου. Το σχέδιο θεωρεί απαραίτητη τη λειτουργία μιας ειδικής και εύχρηστης διαδικτυακής πλατφόρμας για τον καταδυτικό τουρισμό.
Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η ενσωμάτωση τρισδιάστατων μοντέλων 44 καταδυτικών σημείων, τα οποία δημιουργούνται στο πλαίσιο έργου χρηματοδοτούμενου από το Υφυπουργείο Τουρισμού, μαζί με φωτογραφίες, βίντεο και αναβαθμισμένες περιγραφές για τις υποδομές, τα σημεία εισόδου και εξόδου και τους πιθανούς κινδύνους.
Η προβολή δεν περιορίζεται στο διαδίκτυο. Προτείνονται συνεργασίες καταδυτικών κέντρων με ξενοδοχεία και ταξιδιωτικά γραφεία για τη δημιουργία ειδικών πακέτων διαμονής και κατάδυσης, τριήμερα προγράμματα που θα συνδυάζουν υφάλους, ναυάγια και σπήλαια, αλλά και θεματικά ή ευρύτερα πακέτα περιπέτειας.
Παράλληλα, η Μελέτη εισηγείται τη δημιουργία ενιαίας ταυτότητας για το κυπριακό καταδυτικό προϊόν, με λογότυπο και σύνθημα, την παραγωγή υψηλής ποιότητας οπτικού υλικού, συνεργασίες με διεθνείς εταιρείες καταδυτικού εξοπλισμού και οργανισμούς πιστοποίησης, καθώς και παρουσία σε διεθνείς εκθέσεις και διοργανώσεις.
Προτείνονται ακόμη διαγωνισμοί υποβρύχιας φωτογραφίας, εμπειρίες εικονικής πραγματικότητας, εκπαιδευτικές εκστρατείες και η καθιέρωση μιας ετήσιας «Εβδομάδας Κατάδυσης» στην Κύπρο.
Αναλυτικά η Μελέτη και το Σχέδιο Υλοποίησης ΕΔΩ.
