Οι κυπριακές επιχειρήσεις παρουσιάζουν σταθερά αυξανόμενη ετοιμότητα για την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών, υποστηριζόμενες από ένα ισχυρό ψηφιακό περιβάλλον. Μέσα στο νέο αυτό πεδίο η Κύπρος έχει να επιδείξει ισχυρές υποδομές συνδεσιμότητας, συγκρινόμενη με τις άλλες χώρες της Ευρώπης, γεγονός που ευνοεί την ομαλότερη δημιουργία ενός τεχνολογικά προηγμένου μέλλοντος. Ο Δημήτρης Σκουρίδης, πρόεδρος του ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας (ΙδΕΚ), μας μιλά για την ισχυρή βάση ταλέντου που διαθέτει η χώρα μας, ικανή να υποστηρίξει την ψηφιακή μετάβαση και τις βασικές προκλήσεις της νέας πραγματικότητας.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ
Πόσο έτοιμες είναι οι κυπριακές επιχειρήσεις να υιοθετήσουν νέες τεχνολογίες;
Σύμφωνα με την έκθεση για την κατάσταση της ψηφιακής δεκαετίας 2025 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Κύπρο ξεπερνούν τον μέσο όρο της ΕΕ στη βασική ψηφιακή ένταση και προοδεύουν ταχύτερα από το σχετικό ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς. Οι υποδομές συνδεσιμότητας, συμπεριλαμβανομένων των δικτύων 5G και άλλων πολύ υψηλής χωρητικότητας, συγκαταλέγονται στα ισχυρότερα της Ευρώπης. Το οικοσύστημα επεκτείνεται, επίσης, με περισσότερους από 116 φορείς σχετικούς με την τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) να έχουν καταγραφεί στην έκθεση Gaia που ανατέθηκε από το Γραφείο του Επικεφαλής Επιστήμονα, γεγονός που υποδηλώνει ισχυρή δυναμική στην υιοθέτηση της AI. Η ψηφιακή οικονομία συνεισφέρει πάνω από 15% στο ΑΕΠ της χώρας μας, καταγράφοντας ανάπτυξη 17% μεταξύ 2024 και 2025.
Πώς μπορεί να επιταχυνθεί η πρόοδος;
Για να επιταχυνθεί περαιτέρω η πρόοδος οι επιχειρήσεις πρέπει να επενδύσουν σε υποδομές cloud, ανθρώπινο δυναμικό και επιχειρησιακή στρατηγική. Αυτό περιλαμβάνει την ανάπτυξη εργατικού δυναμικού έτοιμου για AI, την ενίσχυση της διασύνδεσης και της κυβερνοασφάλειας, καθώς και τη συμμόρφωση με πρότυπα όπως τα ISO 27001 και ISO 42001. Παράλληλα θα πρέπει να αναπτυχθεί ένα εθνικό πρόγραμμα αξιολόγησης ψηφιακής ωριμότητας βασισμένο σε βέλτιστες πρακτικές.
Υπάρχει επαρκές ταλέντο στην Κύπρο για να υποστηρίξει την ψηφιακή μετάβαση;
Η Κύπρος διαθέτει μια ισχυρή βάση ταλέντου για να υποστηρίξει την ψηφιακή μετάβαση, με τα επίπεδα ειδικών ICT να ευθυγραμμίζονται με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και με υψηλότερη από τον μέσο όρο συμμετοχή γυναικών. Η επένδυση στις ψηφιακές δεξιότητες είναι απαραίτητη τόσο για τον οικονομικό μετασχηματισμό όσο και για τη διασφάλιση ευρείας συμμετοχής στην κοινωνία. Το 2025, 25.000 πολίτες έλαβαν δωρεάν εκπαίδευση, με έμφαση σε ομάδες που χρειάζονται επιπλέον υποστήριξη, όπως άτομα άνω των 55 ετών και γυναίκες σε αγροτικές περιοχές. Παράλληλα ο αριθμός των ειδικών ICT αυξήθηκε κατά 17%, ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ανάπτυξης στην ΕΕ.
Υπάρχουν περιθώρια για πρόοδο;
Παρόλο που υπάρχει ισχυρή βάση, απαιτείται περαιτέρω ανάπτυξη. Προγράμματα που υποστηρίζονται από την Αρχή Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού (ΑνΑΔ) καλύπτουν κενά σε τομείς όπως η επιστήμη και η ανάλυση δεδομένων, το cloud, η μηχανική AI, η κυβερνοασφάλεια και η διαχείριση έργων. Κοιτάζοντας προς το μέλλον η Κύπρος στοχεύει να αναπτύξει 15.000 επιπλέον επαγγελματίες ICT μέχρι το 2030, εκ των οποίων οι 3.000 θα εξειδικεύονται στην AI, ενώ παράλληλα θα αναβαθμιστούν οι δεξιότητες του υφιστάμενου εργατικού δυναμικού σε ενδιάμεσες δεξιότητες prompting AI.
Ποιες τεχνολογικές τάσεις έχουν σήμερα τη μεγαλύτερη επίδραση στην αγορά;
Οι τεχνολογικές τάσεις που καθορίζουν την επιτυχία σε αυτή την ψηφιακή δεκαετία επικεντρώνονται στα δεδομένα, τα analytics, το cloud computing και την κυβερνοασφάλεια, με ιδιαίτερη έμφαση στη βελτίωση της εμπειρίας του πελάτη. Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί την πιο μετασχηματιστική δύναμη, αξιοποιώντας μεγάλους όγκους δεδομένων για την παροχή έξυπνων υπηρεσιών και ενισχύοντας τις επενδύσεις σε πλατφόρμες δεδομένων με δυνατότητες AI που υποστηρίζουν προηγμένη ανάλυση και λήψη αποφάσεων. Σ’ αυτό το περιβάλλον η διασύνδεση και η ασφάλεια είναι κρίσιμης σημασίας.
Η υιοθέτηση του cloud επιταχύνεται, υποστηριζόμενη από την κυβερνητική πολιτική cloud, η οποία αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω την ψηφιακή υιοθέτηση. Ταυτόχρονα οι επενδύσεις στην κυβερνοασφάλεια και στις δεξιότητες generative AI είναι απαραίτητες για τη βελτίωση της παραγωγικότητας και τη συμμόρφωση με πλαίσια προστασίας προσωπικών δεδομένων, το GDPR και άλλους κανονισμούς.
Ποια σημαντική αλλαγή παρατηρείται στην αγορά;
Μια σημαντική αλλαγή στην αγορά είναι η μετάβαση προς πολίτες και καταναλωτές που χρησιμοποιούν έξυπνες υπηρεσίες με δυνατότητες AI, οι οποίες είναι διασυνδεδεμένες, ασφαλείς, οικονομικά αποδοτικές και επικεντρωμένες στην παροχή ανώτερης εμπειρίας πελάτη, με αυξανόμενη ζήτηση για ολοκληρωμένες one stop εμπειρίες που υποστηρίζονται από αξιοποιήσιμη ανάλυση δεδομένων. Η τεχνητή νοημοσύνη χαρακτηρίζεται από τον Υφυπουργό Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, δρα Δαμιανού, ως θεμελιώδης πυλώνας και νέα κινητήρια δύναμη της οικονομίας.
Ποιες είναι οι βασικές προκλήσεις του ψηφιακού μετασχηματισμού στην Κύπρο;
Οι βασικές προκλήσεις του ψηφιακού μετασχηματισμού στην Κύπρο σχετίζονται με τις υποδομές, τα δεδομένα, την πολιτική, τη στρατηγική, την ανάπτυξη ταλέντου και την ασφάλεια. Σε επίπεδο υποδομών το αυξανόμενο λειτουργικό και ενεργειακό κόστος δυσκολεύει τις επενδύσεις με τον απαιτούμενο ρυθμό. Επιπλέον, μεγάλο μέρος των δεδομένων παραμένει σε παρωχημένα και απομονωμένα συστήματα, περιορίζοντας τη διασύνδεση και την επεκτασιμότητα. Το ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί, επίσης, σημαντική πρόκληση. Την ώρα που μόλις το 50% του πληθυσμού διαθέτει βασικές ψηφιακές δεξιότητες, υπάρχει έλλειψη έμπειρων επαγγελματιών στους τομείς AI, δεδομένων, cloud και κυβερνοασφάλειας.
Πόσο γρήγορα πραγματοποιείται ο ψηφιακός μετασχηματισμός στον δημόσιο τομέα;
Ο δημόσιος τομέας στην Κύπρο επιταχύνει τον ψηφιακό του μετασχηματισμό και εισέρχεται σε φάση ταχείας υλοποίησης. Το 2025 λανσαρίστηκαν περισσότερες από 75 ψηφιακές υπηρεσίες σε δέκα θεματικές ενότητες, εξυπηρετώντας εκατοντάδες χιλιάδες χρήστες. Η υιοθέτηση είναι ισχυρή, με την εφαρμογή Digital Citizen να ξεπερνά τους 135.000 χρήστες, την πύλη gov.cy να καταγράφει πάνω από ένα εκατομμύριο επισκέψεις μηνιαίως και τον Digital Assistant να διαχειρίζεται περισσότερα από 250.000 ερωτήματα. Ταυτόχρονα σημαντικές επενδύσεις σε cloud, διακυβέρνηση δεδομένων, data centres και στρατηγική AI μετασχηματίζουν την ψηφιακή ραχοκοκαλιά της χώρας, με υποστήριξη από μηχανισμούς κυβερνοανθεκτικότητας και συμμόρφωση με πρότυπα όπως το digital services act.
Πώς οραματίζεστε την Κύπρο του 2030 σε επίπεδο ψηφιακής ωριμότητας;
Μέχρι το 2030 η Κύπρος θα είναι ψηφιακά ώριμη, θα έχει καινοτόμο οικονομία γνώσης και θα είναι περιφερειακός κόμβος τεχνητής νοημοσύνης. Θα προσφέρει απρόσκοπτες ψηφιακές υπηρεσίες, υψηλή υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογιών και θα υποστηρίζει χιλιάδες θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης μαζί με αυξημένες εξαγωγές τεχνολογίας. Η Κύπρος θα λειτουργεί, επίσης, ως αξιόπιστη γέφυρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τη Μέση Ανατολή και την Ασία σε ευθυγράμμιση με το Vision 2035.
Πώς μεταφράζονται οι στόχοι σε αριθμούς;
Στόχος είναι οι δραστηριότητες ψηφιακής τεχνολογίας να συνεισφέρουν, περίπου, 20% στο ΑΕΠ, υποστηριζόμενες από περισσότερες από 200 startups και τεχνολογικές εταιρείες, οι οποίες θα δημιουργούν έσοδα μέσω AI και αναδυόμενων τεχνολογιών. Πάνω από το 80% του πληθυσμού αναμένεται να διαθέτει ισχυρές ψηφιακές δεξιότητες, ενώ τουλάχιστον το 50% των μεγαλύτερων ΜμΕ θα επιτυγχάνει προηγμένη ψηφιακή ένταση, με την Κύπρο να στοχεύει σε θέση μέσα στην πρώτη δεκάδα της κατάταξης DESI της ΕΕ.
