Όταν επίκεινται εκλογές το θέμα των εκποιήσεων ανασύρεται από τα συρτάρια και όλοι οι γνωστοί και άγνωστοι φέρελπίς πολιτικοί κακίζουν την απραξία των κυβερνόντων, την ανυπαρξία προστασίας της οικογενειακής στέγης και λοιδορούν τις τράπεζες και τους διάφορους επενδυτικούς οργανισμούς που «εργάζονται» νυχθημερόν για να αφήσουν οικογένειες στον δρόμο.
Αν όλες αυτές οι περιοδικές εκφάνσεις λαϊκισμού δεν είχαν συνέπειες θα μπορούσαν να αγνοηθούν. Δυστυχώς όμως η συνεχής αναμάσηση ανεδαφικών θέσεων και επιχειρημάτων έχει δημιουργήσει μια περιρρέουσα ατμόσφαιρα που θεωρεί τις εκποιήσεις ως έκτρωμα και παρανομία, ως μια άδικη αρπαγή από άτομα που δεν έχουν τρόπο να υπερασπιστούν το δίκαιο τους. Με την συνεχή επανάληψη αυτή η θέση κινδυνεύει πλέον να γίνει η κρατούσα άποψη σε μεγάλη μερίδα του πληθυσμού και μάλιστα με μεγάλη συναισθηματική φόρτιση.
Το δυστύχημα είναι ότι αν η άποψη αυτή μετατραπεί σε νομικό πλαίσιο τότε θα βλάψουμε άθελα μας τόσο το θεσμικό πλαίσιο την ισοπολιτεία και ισονομία που χαρακτηρίζει ένα ευνομούμενο κράτος αλλά και την ίδια την αγορά στέγης – την πραγματική οικονομία.
Και εξηγούμαι .
1. Η συντριπτική πλειοψηφία των υπό εκποίηση πρώτων κατοικιών αφορά δάνεια που είχαν γίνει πριν την οικονομική κρίση του 2013. Τα δάνεια έγιναν με ανεπαρκείς πρακτικές και πολιτικές που χαρακτηριζαν την λειτουργία των τραπεζών την εποχή εκείνη και για τις οποίες πλήρωσαν βαρύ τίμημα οι μέτοχοι όλων και οι καταθέτες των δυο μεγαλύτερων τραπεζών. Τούτου λεχθέντος, η δανειακή σύμβαση δεν παύει να είναι μια νομική συμφωνία που μέσα στους όρους της περιλαμβάνεται και η εκποίηση. Κα έστω και αν όροι της σύμβασης κρίθηκαν κατά καιρούς μέσω δικαστικής διαδικασίας ως ελλείπεις ή ασαφείς ή και καταχρηστικοί, τα βασικά της στοιχεία δεν έχουν εξ όσων γνωρίζω ποτέ καταρριφθεί από δικαστήριο. Επομένως, η οποιαδήποτε αλλαγή μέσω νομοθετικής παρέμβασης δημιουργεί ζήτημα εμπιστοσύνης στους θεσμούς ισοπολιτείας και ισονομίας. Είναι εντελώς διαφορετικό πράγμα σε ένα κράτος δικαίου η επιβεβλημένη προστασία ενός αδύνατου μέρους ώστε να υπάρχει ισομέρεια και άλλο η αλλαγή των όρων και κανόνων προς άγραν ψήφων.
2. Αν επιτρέψουμε την κατάλυση των υφιστάμενων συμβάσεων τότε πρέπει να εξετάσουμε και το ποιος θα επωμιστεί το κόστος διαγραφής του χρέους. Το πολύ βολικό θα το «πληρώσουν οι τράπεζες ή οι επενδυτικοί οργανισμοί» είναι μια ηθελημένα αφελής προσέγγιση. Γιατί αυτοί που θα κληθούν να υποστούν το κόστος θα είναι οι μέτοχοι και οι καταθέτες των τραπεζών που είναι οι ιδιοκτήτες(μέτοχοι) και οι πιστωτές (στην περίπτωση των καταθετών) αυτών των οργανισμών. Δηλαδή ακόμη μια επιβολή κουρέματος προς όφελος μιας ομάδας της κοινωνίας που αξίζει μεν προστασίας από το κράτος και αυτό γιατί το κράτος αυτό δεν έλεγξε ως όφειλε την ποιότητα της εποπτείας των τραπεζικών ιδρυμάτων στα οποία χορηγούσε τις άδειες λειτουργίας αλλά όχι σε βάρος μιας άλλης ομάδας πολιτών.
3. Επομένως, αν θέλουμε να είμαστε ένα κράτος ευνομούμενο πρέπει να μάθουμε να αναγνωρίζουμε και να ξεχωρίζουμε τι εμπίπτει στην δικονομία των συμβάσεων και τι στην ευθύνη του κράτους για κοινωνική ευαισθησία. Η πρώτη δεν μπορεί και δεν επιτρέπεται να καθορίζεται από πολιτικά κριτήρια. Αντίθετα, η κοινωνική πολιτική επιβάλλεται να διαμορφώνεται μέσω της δημοκρατικής διαδικασίας και της πολιτικής πρότασης. Αν λοιπόν ως κοινωνία μεσώ της ψήφου μας εκλέξουμε άρχοντες που έχουν στο πρόγραμμα διακυβέρνησης τους την απόλυτη προστασία της πρώτης κατοικίας τότε η ίδια η πολιτεία θα μπορεί να έρθει αρωγός στην προστασία αναλαμβάνοντας και το οικονομικό κόστος. Μέσω της πολιτικής διαδικασίας η πρόταση θα υποστεί και την βάσανο του ελέγχου για την εφαρμοσιμότητα της και κυρίως για το κόστος της ώστε να τύχει νομιμοποίησης δια μέσου της ψήφου. Οποιαδήποτε άλλη οδός στερείται νομιμοποίησης και βρίθει λαϊκισμού.
4. Σημαντικό στοιχείο που πρέπει τέλος να ληφθεί υπόψη αφορά και την απορρύθμιση που θα επέλθει στην προσφορά στέγης . Ένα αβέβαιο η μεταβαλλόμενο κατά το δοκούν νομικό πλαίσιο είναι ότι χειρότερο για την ενθάρρυνση της προσφοράς νέων μονάδων στέγης . Και αυτό σε μια περίοδο που χαρακτηρίζεται από την στενότητα προσφοράς και τις ψηλές τιμές. Αν αυτό δεν θα είναι παράγωγο λαϊκισμού τότε φοβάμαι θα έχουν χάσει και οι λέξεις την έννοια τους.
*Οικονομολόγος
