Βασικό πυλώνα της οικονομικής ανάπτυξης και της ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και της Κύπρου ευρύτερα, αποτελούν οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις (ΑΞΕ).
Η εισροή ξένων κεφαλαίων συμβάλλει ουσιαστικά στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, στην ενίσχυση της παραγωγικότητας, στη μεταφορά τεχνογνωσίας και καινοτομίας, καθώς και στη διεύρυνση της επιχειρηματικής δραστηριότητας σε στρατηγικούς τομείς της οικονομίας.
Παράλληλα, οι ΑΞΕ ενισχύουν την εξωστρέφεια της χώρας, προσελκύουν διεθνείς επιχειρήσεις και συμβάλλουν στη διαμόρφωση ενός δυναμικού και ανταγωνιστικού οικονομικού περιβάλλοντος.
Όμως, τι εννοούμε με τον όρο Άμεσες Ξένες Επενδύσεις και πόσο άλλαξαν στο πέρασμα των χρόνων; Σε αυτά και άλλα ερωτήματα, απαντά η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, η οποία προχώρησε στην έκδοση εγχειριδίου με στατιστικές και οικονομικές ορολογίες.
- Διαβάστε επίσης: LexECON: Τι είναι τα χρηματοοικονομικά μέσα και πόσες κατηγορίες υπάρχουν
- Διαβάστε επίσης: LexECON: Τι είναι τα επιτόκια και ποιος τα καθορίζει - Οι τύποι και η σημασία τους
Τι είναι η άμεση ξένη επένδυση
Σύμφωνα με το εγχειρίδιο, οι άμεσες ξένες επενδύσεις αναφέρονται σε επενδύσεις από ένα φυσικό πρόσωπο ή επιχείρηση (ο άμεσος επενδυτής) σε μια οικονομία, με στόχο τον έλεγχο ή τον επηρεασμό της διαχείρισης μιας εταιρείας σε άλλη οικονομία (η επιχείρηση άμεσης επένδυσης).
Μια σχέση άμεσης επένδυσης υπάρχει συνήθως όταν ένας άμεσος επενδυτής αποκτά ή κατέχει το 10% ή περισσότερο των κοινών μετοχών ή των δικαιωμάτων ψήφου σε μια επιχείρηση άμεσης επένδυσης.
Μόλις καθιερωθεί αυτή η σχέση, κάθε επακόλουθη συναλλαγή μεταξύ των δύο μερών (είτε οδηγεί σε περισσότερη μετοχική συμμετοχή είτε σε περισσότερο δανεισμό) περιλαμβάνεται στην κατηγορία της άμεσης επένδυσης.
Οι άμεσες ξένες επενδύσεις, προστίθεται, μπορούν να ωφελήσουν τον επιχειρηματικό τομέα της αποδέκτριας οικονομίας με διάφορους τρόπους, συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής γνώσης και δεξιοτήτων, της δημιουργίας θέσεων εργασίας, της προώθησης του διεθνούς εμπορίου και της διάθεσης πρόσβασης στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Για τον επενδυτή, μπορούν να προσφέρουν καλύτερη πρόσβαση σε πρώτες ύλες, μια αγορά για τα προϊόντα του και φθηνότερη εργασία.
Πως άλλαξαν οι άμεσες ξένες επενδύσεις δια μέσου των χρόνων;
Η φύση των άμεσων ξένων επενδύσεων έχει εξελιχθεί με την πάροδο του χρόνου. Παράγοντες όπως η παγκοσμιοποίηση, οι ολοένα και πιο απελευθερωμένες αγορές, η συνεχής τεχνολογική και χρηματοοικονομική καινοτομία και η ενσωμάτωση των αλυσίδων αξίας έχουν φέρει οικονομική και χρηματοοικονομική ολοκλήρωση, οδηγώντας στην εμφάνιση μεγάλων, ολοένα και πιο πολύπλοκων πολυεθνικών επιχειρήσεων.
Έτσι, οι άμεσες ξένες επενδύσεις συχνά δεν αποτελούν πλέον μια άμεση σχέση μεταξύ δύο χωρών, αλλά μάλλον μια σύνθετη αλυσίδα σχέσεων. Πολλαπλές (άμεσες και έμμεσες) συνδέσεις μπορούν να δημιουργηθούν μεταξύ των εταιρειών που επιδιώκουν να μειώσουν το κόστος παραγωγής, να βελτιστοποιήσουν τη διαχείριση ρευστότητας, να μειώσουν το φορολογικό τους βάρος και, περιστασιακά, να καλύψουν την ιδιοκτησία των μετοχών τους.
Οι στατιστικές για τις άμεσες ξένες επενδύσεις επιδιώκουν να αντικατοπτρίσουν το πώς αναπτύσσονται οι σχέσεις μεταξύ των εταιρειών.
Πως δηλώνεται η άμεση ξένη επένδυση;
Η άμεση ξένη επένδυση δηλώνεται σύμφωνα με δύο αρχές. Ενώ οι δύο προσεγγίσεις αναφέρονται στις ίδιες συναλλαγές και θέσεις (με ίση καθαρή αξία), διαφέρουν στον τρόπο με τον οποίο ταξινομούνται και συγκεντρώνονται τα στοιχεία.
Σύμφωνα με την αρχή περιουσιακών στοιχείων-υποχρεώσεων (asset-liability principle), όπως υποδηλοί και το όνομα, τα στοιχεία για τις άμεσες επενδύσεις οργανώνονται κατά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις.
Αυτό σημαίνει ότι όλα τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις που δημιουργούνται από σχέσεις ξένων επενδύσεων δηλώνονται σε μικτούς όρους.
Σύμφωνα με την κατευθυντήρια αρχή (directional principle), οι ροές και οι θέσεις των άμεσων ξένων επενδύσεων ταξινομούνται με βάση την κατεύθυνση του ελέγχου ή της επιρροής.
Συγκεκριμένα, αυτή η προσέγγιση διακρίνει συγκεκριμένα μεταξύ άμεσων επενδύσεων στο εξωτερικό (άμεσες επενδύσεις προς τα έξω) και άμεσων επενδύσεων στην οικονομία αναφοράς (άμεσες επενδύσεις προς τα μέσα).
Οι άμεσες επενδύσεις σύμφωνα με την κατευθυντήρια αρχή αφορούν στο χειρισμό της αντίστροφης άμεσης επένδυσης και των συγγενικών επιχειρήσεων (δηλαδή επιχειρήσεων που ελέγχονται άμεσα ή έμμεσα από τον ίδιο άμεσο επενδυτή.
Πως καθορίζεται η προέλευση των άμεσων ξένων επενδύσεων;
Ανεξάρτητα από την προσέγγιση που χρησιμοποιείται για την υποβολή στοιχείων, οι επενδύσεις θεωρείται ότι προκύπτουν από τη χώρα του άμεσου επενδυτή ή αντισυμβαλλομένου, δηλαδή του άμεσου κατόχου του περιουσιακού στοιχείου στην επιχείρηση άμεσης επένδυσης.
Επιπλέον, τα στατιστικά στοιχεία για τις άμεσες ξένες επενδύσεις ανά τελικό επενδυτή μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον προσδιορισμό της προέλευσης της επένδυσης (δηλαδή της χώρας του τελικού αντισυμβαλλομένου ή του τελικού επενδυτή) και, ως εκ τούτου, για τον προσδιορισμό του επενδυτή που κατέχει την επένδυση, αποκομίζει την απόδοση και αναλαμβάνει τον κίνδυνο.
Η Πύλη Δεδομένων της ΕΚΤ παρέχει πληροφορίες με βάση τόσο την αρχή ενεργητικού παθητικού όσο και την αρχή της κατεύθυνσης. Αναλυτικές αναλύσεις κατά μέσο, τομέα κάτοικο και γεωγραφική περιοχή του άμεσου επενδυτή/εκδότριας παρέχονται για την προσέγγιση ενεργητικού-παθητικού με βάση τις διάφορες κατηγορίες του ισοζυγίου πληρωμών και της διεθνούς επενδυτικής θέσης.
