Μέσα σε λίγες μόνο ημέρες, μια τεχνική αλλαγή στις νέες κυπριακές ταυτότητες μετατράπηκε σε μείζον πολιτικό και κοινωνικό θέμα. Όχι απαραίτητα λόγω της ίδιας της απόφασης, αλλά λόγω του τρόπου με τον οποίο παρουσιάστηκε στους πολίτες.
Δεν θα σταθώ στην ουσία της απόφασης. Ούτε στο κατά πόσο ήταν σωστή ή λανθασμένη. Αυτό είναι μια διαφορετική συζήτηση.
Εκείνο που αξίζει να αναλυθεί είναι το επικοινωνιακό κομμάτι. Γιατί η συγκεκριμένη περίπτωση αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα που αποδεικνύει ότι ακόμη και μια τεχνική ή διοικητική αλλαγή μπορεί να μετατραπεί σε κρίση και μάλιστα μεγάλη, όταν δεν έχει προηγηθεί η σωστή ενημέρωση.
«Γιατί γίνεται;»
Κάθε αλλαγή που αγγίζει την καθημερινότητα των πολιτών χρειάζεται πρώτα να απαντήσει στο πιο βασικό ερώτημα: «Γιατί γίνεται;»
Στην περίπτωση των ταυτοτήτων, στην καλύτερη περίπτωση το κοινό ενημερώθηκε για την αλλαγή ή στην πλειοψηφία το έμαθε τυχαία από τα κοινωνικά δίκτυα, χωρίς να εξηγηθεί επαρκώς το σκεπτικό πίσω από την απόφαση.
- Υπήρχε κάποια υποχρέωση που προέκυπτε από ευρωπαϊκά πρότυπα;
- Συνδεόταν με ζητήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων;
- Αφορούσε τον εκσυγχρονισμό ενός κρατικού εγγράφου ή τη διεθνή πρακτική;
Όταν αυτά τα ερωτήματα μένουν αναπάντητα, το κενό δεν παραμένει ποτέ άδειο. Γεμίζει με ερμηνείες, υποθέσεις, παραπληροφόρηση και πολιτική εκμετάλλευση.
Τα κοινωνικά δίκτυα διαμορφώνουν αντιλήψεις και γεννούν κρίσεις
Σε μια εποχή όπου η πληροφορία ταξιδεύει μέσα σε λίγα λεπτά και τα κοινωνικά δίκτυα διαμορφώνουν αντιλήψεις πριν ακόμη υπάρξει επίσημη τοποθέτηση, η επικοινωνία δεν μπορεί να είναι η τελευταία σκέψη μιας πολιτικής απόφασης.
Πρέπει να αποτελεί μέρος του σχεδιασμού της.
Μια απλή ενημέρωση με σαφείς απαντήσεις στα βασικά ερωτήματα, θα μπορούσε να αλλάξει εντελώς τη συζήτηση:
- Γιατί αλλάζει το έγγραφο;
- Ποιος είναι ο στόχος;
- Τι ισχύει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες;
- Τι σημαίνει πρακτικά για τον πολίτη;
Αντί γι’ αυτό, η δημόσια συζήτηση εξελίχθηκε χωρίς κοινή βάση πληροφόρησης.
Και όταν η αφήγηση δεν διαμορφώνεται από τους θεσμούς, διαμορφώνεται από όλους τους υπόλοιπους. Και πολλές φορές λανθασμένα. Με αλλότρια κίνητρα, φανατισμό και πολιτική εκμετάλλευση.
Όλη αυτή η παραφιλολογία οδήγησε το Υπουργείο Εσωτερικών να αναγκαστεί να αναθεωρήσει τη στάση του.
Είτε η αλλαγή ήταν σωστή είτε όχι, η εικόνα που δημιουργήθηκε σε μεγάλη μερίδα της κοινωνίας, ήταν αυτή μιας υποχώρησης υπό την πίεση της δημόσιας αντίδρασης.
Επικοινωνιακά, αυτό μεταφράζεται σε σφάλμα και δημιουργεί την εντύπωση ότι οι αποφάσεις δεν στηρίζονται σε ένα ξεκάθαρο και καλά εξηγημένο πλαίσιο.
Η επικοινωνία δεν είναι το «περιτύλιγμα» μιας πολιτικής. Είναι μέρος της ίδιας της πολιτικής. Δεν αρκεί να ανακοινώνεται μια απόφαση, αλλά πρέπει και να εξηγείται με τρόπο που να απαντά στις εύλογες απορίες των πολιτών πριν αυτές μετατραπούν σε καχυποψία.
Ίσως αυτό να είναι το σημαντικότερο μάθημα από την υπόθεση των νέων ταυτοτήτων. Ότι οι κρίσεις πολλές φορές δεν ξεκινούν από τις αποφάσεις. Ξεκινούν από την απουσία εξήγησής τους.
