Το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) θα περιλαμβάνει μέτρα ευελιξίας ώστε η ΕΕ να μπορεί να ανταποκρίνεται γρήγορα και αποτελεσματικά σε κρίσεις, δήλωσαν ο Επίτροπος Προϋπολογισμού, Καταπολέμησης της Απάτης και Δημόσιας Διοίκησης, Πιότρ Σεραφίν, και η Υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Μαριλένα Ραουνά, σε συνέντευξη Τύπου μετά την ολοκλήρωση της Άτυπης Συνόδου των Υπουργών Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, που πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα στη Λευκωσία, στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ.
Ο Επίτροπος σημείωσε πως το νέο ΠΔΠ θα περιλαμβάνει μηχανισμό αντιμετώπισης κρίσεων, ο οποίος θα μπορεί να ενεργοποιείται με ειδική πλειοψηφία αντί με ομοφωνία, χαρακτηρίζοντας τη διαδικασία ως «ευκαιρία και όχι παράγοντα κινδύνου».
Σύμφωνα με τη Ραουνά, οι Υπουργοί συζήτησαν το ΠΔΠ, τη διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ, με τη συμμετοχή υποψήφιων και δυνητικά υποψήφιων χωρών, καθώς και τη συνεργασία της ΕΕ με το Ηνωμένο Βασίλειο, με τη συμμετοχή του Βρετανού Υπουργού για το Σύνταγμα και τις Σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, Νικ Τόμας-Σάιμοντς.
«Η σημερινή συνάντηση αποτέλεσε μια σημαντική ευκαιρία να εξετάσουμε από κοινού πώς μπορούμε να συνεχίσουμε να προωθούμε με απτά αποτελέσματα το όραμα της Προεδρίας μας, που είναι μια πιο αυτόνομη Ένωση ανοιχτή προς τον κόσμο», δήλωσε η κ. Ραουνά, προσθέτοντας ότι οι Υπουργοί είχαν την ευκαιρία να ανταλλάξουν απόψεις ανοιχτά και εποικοδομητικά για ορισμένα από τα βασικά ζητήματα που διαμορφώνουν το μέλλον της Ένωσης.
Ένα ΠΔΠ ικανό να ανταποκρίνεται σε κρίσεις
Αναφερόμενη στο νέο ΠΔΠ, η κ. Ραουνά δήλωσε ότι η ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των Υπουργών επιβεβαίωσε την ανάγκη για έναν μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό που θα επιτρέπει στην ΕΕ να ανταποκρίνεται αποφασιστικά και αποτελεσματικά σε απρόβλεπτες περιστάσεις, γεωπολιτικές εξελίξεις και κρίσεις.
«Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σήμερα, καθώς αντιμετωπίζουμε ολοένα και περισσότερες ευρείας και μεγάλης κλίμακας κρίσεις, από φυσικές καταστροφές μέχρι τη μετανάστευση, ζητήματα υγείας, συμπεριλαμβανομένης της υγείας των ζώων, καθώς και υβριδικές απειλές, κάτι που επισημάνθηκε από αρκετά κράτη μέλη», είπε.
Σύμφωνα με την Υφυπουργό, η συζήτηση άγγιξε τη συνολική ευελιξία του νέου προϋπολογισμού, καθώς και ειδικά εργαλεία για την πρόληψη και αντιμετώπιση κρίσεων.
«Η πρόταση της Επιτροπής έχει λάβει υπόψη τα διδάγματα και την εμπειρία από προηγούμενες κρίσεις κατά τη διάρκεια του τρέχοντος ΠΔΠ. Υπάρχουν διαφορετικές απόψεις όσον αφορά τις διαδικασίες και τη διακυβέρνηση των προτεινόμενων μηχανισμών. Την ίδια στιγμή, υπάρχει μια πολύ ισχυρή κοινή φιλοδοξία για μια Ένωση που ενεργεί γρήγορα, αποτελεσματικά και με αλληλεγγύη σε περιόδους κρίσης», ανέφερε.
Η κ. Ραουνά πρόσθεσε ότι η Κυπριακή Προεδρία της ΕΕ θα συνεχίσει να εργάζεται για τον καθορισμό της σωστής ισορροπίας μεταξύ ευελιξίας και προβλεψιμότητας των μακροπρόθεσμων επενδύσεων και υπογράμμισε ότι το νέο ΠΔΠ αποτελεί μία από τις κορυφαίες προτεραιότητες της Προεδρίας.
«Από την πρώτη ημέρα εργαζόμαστε εντατικά, χέρι-χέρι με τα κράτη μέλη, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και σε στενή συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας για το ΠΔΠ έως το τέλος του 2026. Αυτή είναι η εντολή που έχουμε λάβει από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Οι δύο βασικοί μας στόχοι είναι, πρώτον, η εισαγωγή των πρώτων αριθμητικών στοιχείων στο διαπραγματευτικό πλαίσιο και, δεύτερον, η επίτευξη συμφωνίας στο Συμβούλιο για βασικούς τομεακούς φακέλους», δήλωσε.
Από την πλευρά του, ο Επίτροπος Σεραφίν είπε ότι η σημερινή συζήτηση επιβεβαίωσε τη βασική παραδοχή πάνω στην οποία βασίστηκε η πρόταση της Επιτροπής: ότι το υφιστάμενο δημοσιονομικό πλαίσιο είναι υπερβολικά άκαμπτο για να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά και αποφασιστικά σε ταχέως εξελισσόμενες κρίσεις.
«Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο ενσωματώσαμε μια σειρά από μέτρα ευελιξίας στην πρόταση για το νέο ΠΔΠ, συμπεριλαμβανομένου του μηχανισμού κρίσεων», είπε.
Τόνισε ότι, όταν προκύπτει κρίση, η δυνατότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ενεργεί αποφασιστικά και γρήγορα είναι υψίστης σημασίας.
«Τα τελευταία χρόνια βιώσαμε καταστάσεις όπου μπορούσε κανείς να αμφισβητήσει αν το δικαίωμα βέτο χρησιμοποιήθηκε για την υπεράσπιση νόμιμων εθνικών συμφερόντων ή αν χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο εκβιασμού. Να θυμίσω ότι τόσο το 2024 όσο και φέτος, ο κανονισμός του ΠΔΠ έπρεπε να τροποποιηθεί ομόφωνα, ώστε η ΕΕ να μπορέσει να δράσει αποφασιστικά λόγω γεωπολιτικών ζητημάτων και ζητημάτων ασφάλειας. Πρέπει να είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι για τέτοια σενάρια στο μέλλον. Ο μηχανισμός κρίσεων που μπορεί να ενεργοποιείται με ειδική πλειοψηφία είναι, από αυτή την άποψη, μια ευκαιρία και όχι παράγοντας κινδύνου. Αντί να συζητούμε την κατάργησή του, θα έπρεπε να συζητούμε πώς θα τον ενισχύσουμε», σημείωσε.
Η διεύρυνση ως στρατηγική επένδυση στην ασφάλεια της Ευρώπης
Το δεύτερο θέμα της ημερήσιας διάταξης ήταν η διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ.
Η Υφυπουργός, Μαριλένα Ραουνά, δήλωσε ότι στο σημερινό απαιτητικό γεωπολιτικό περιβάλλον και περιβάλλον ασφάλειας, η διεύρυνση «αποτελεί στρατηγική επένδυση στην ασφάλεια, την ανθεκτικότητα και την ενότητα της Ευρώπης. Μια πιο αυτόνομη Ένωση είναι μια διευρυμένη Ένωση».
Παράλληλα, τόνισε ότι η γεωπολιτική επείγουσα ανάγκη δεν μειώνει σε καμία περίπτωση τις απαιτήσεις από τα κριτήρια ένταξης.
«Οι θεμελιώδεις αρχές παραμένουν στο επίκεντρο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων: κράτος δικαίου, δημοκρατικοί θεσμοί, θεμελιώδη δικαιώματα, ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και οικονομική διακυβέρνηση. Αυτά δεν είναι τεχνικές απαιτήσεις. Είναι ουσιώδεις εγγυήσεις για ανθεκτικές δημοκρατίες και ασφαλείς κοινωνίες», υπογράμμισε.
Επανέλαβε ότι η διεύρυνση είναι και πρέπει να παραμείνει αξιοκρατική, με αξιόπιστες μεταρρυθμίσεις και μετρήσιμη πρόοδο.
Ο Επίτροπος Σεραφίν σημείωσε ότι μετά τη ρωσική επίθεση κατά της Ουκρανίας η γεωπολιτική επέστρεψε στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
«Γνωρίζουμε όλοι ότι η διεύρυνση είναι το ισχυρότερο εργαλείο που διαθέτουμε για την ενίσχυση της ασφάλειας και της ευημερίας μας. Όμως θέλουμε μια διεύρυνση που θα καθιστά και την ίδια την ΕΕ ισχυρότερη. Γι’ αυτό πρέπει να διατηρήσουμε μια διαδικασία ένταξης βασισμένη στην αξία και στην πρόοδο των μεταρρυθμίσεων», είπε.
Πρόσθεσε ότι στο Συμβούλιο συζητήθηκε και η σταδιακή ένταξη, η οποία, όπως είπε, θα πρέπει να θεωρείται ως τρόπος παροχής ορισμένων ωφελημάτων της ένταξης, πριν την επίσημη ολοκλήρωση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, χωρίς αυτή να θεωρείται εναλλακτική της πλήρους διεύρυνσης.
Εξάλλου, ερωτηθείσα για την ενταξιακή πορεία της Ουκρανίας, η κ. Ραουνά δήλωσε ότι «έχουμε προχωρήσει το τεχνικό έργο στο Συμβούλιο, σε τεχνικό επίπεδο, σε στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή».
Επαίνεσε την Ουκρανία, λέγοντας ότι «εν μέσω της ρωσικής επιθετικότητας, καταβάλλει σταθερά κάθε δυνατή προσπάθεια για την υλοποίηση των κρίσιμων μεταρρυθμίσεων που απαιτούνται ώστε να προχωρήσουν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις».
Πρόσθεσε ότι η τεχνική εργασία έχει ολοκληρωθεί και ότι η Κυπριακή Προεδρία της ΕΕ συνεχίζει να εργάζεται για την οικοδόμηση της απαραίτητης συναίνεσης που θα επιτρέψει να δοθεί το πράσινο φως. «Είμαστε έτοιμοι, μόλις υπάρξει αυτή η συναίνεση», δήλωσε.
Αναφερόμενος στην οικονομική διάσταση της ένταξης της Ουκρανίας, ο Επίτροπος Σεραφίν δήλωσε ότι η Ουκρανία είναι η μόνη υποψήφια χώρα για την οποία υπάρχει ειδική πρόβλεψη στο μελλοντικό ΠΔΠ.
«Έχουμε προβλέψει το λεγόμενο ουκρανικό αποθεματικό, το οποίο βρίσκεται πέραν του ανώτατου ορίου του μελλοντικού ΠΔΠ», σημείωσε, προσθέτοντας ότι θα υπάρχουν οι απαραίτητοι πόροι τόσο για την ανοικοδόμηση όσο και για τη σταδιακή ένταξη της Ουκρανίας.
Συνεργασία ΕΕ–Ηνωμένου Βασιλείου
Η Υφυπουργός δήλωσε επίσης ότι το άτυπο Συμβούλιο είχε ανταλλαγή απόψεων με τον Βρετανό Υπουργό για το Σύνταγμα και τις Σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, Νικ Τόμας-Σάιμοντς, σχετικά με την αντιμετώπιση της χειραγώγησης της πληροφορίας και των εξωτερικών παρεμβάσεων, «μια αυξανόμενη και διατομεακή πρόκληση για τις δημοκρατικές μας κοινωνίες».
Τονίζοντας ότι το Ηνωμένο Βασίλειο αποτελεί φυσικό σύμμαχο, η κ. Ραουνά επεσήμανε ότι υπάρχει ανανεωμένη δυναμική που καθιστά απαραίτητη τη συνεργασία με εταίρους στο σημερινό περιβάλλον.
«Η συζήτησή μας επιβεβαίωσε ότι η Ξένη Χειραγώγηση και Παρέμβαση στην Πληροφόρηση (FIMI) αποτελεί μια κοινή και εξελισσόμενη απειλή, η οποία απαιτεί στενότερο συντονισμό τόσο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και με ομοϊδεάτες εταίρους, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο διαθέτει πολύτιμη τεχνογνωσία και εμπειρία σε αυτόν τον τομέα», ανέφερε.
Πρόσθεσε ότι, αξιοποιώντας το έργο της πρώτης συνόδου κορυφής ΕΕ–Ηνωμένου Βασιλείου και τη Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης για την Ασφάλεια και την Άμυνα, «ως Προεδρία προσβλέπουμε στη συνέχιση της υλοποίησης αυτής της συνεργασίας με δυναμικό προσανατολισμό και αμοιβαίο όφελος».
Ο Πιότρ Σεραφίν δήλωσε ότι η παρουσία του Βρετανού Υπουργού ήταν ιδιαίτερα σημαντική, καθώς «το Ηνωμένο Βασίλειο είναι ένας δοκιμασμένος και αξιόπιστος σύμμαχος σε όλα τα ζητήματα που σχετίζονται με την ασφάλεια, και το FIMI είναι ένα από αυτά».
Εξέφρασε, επίσης, την ελπίδα ότι η σημερινή ανταλλαγή απόψεων θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη συνεργασία ΕΕ–Ηνωμένου Βασιλείου.
«Από πλευράς Επιτροπής θα μπορούσαμε ακόμη και να θεωρήσουμε τη σημερινή ανταλλαγή ως εντολή για περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας με το Ηνωμένο Βασίλειο σε αυτόν τον τομέα», είπε, συγχαίροντας την Κυπριακή Προεδρία για την πρωτοβουλία να επαναφέρει το Ηνωμένο Βασίλειο στο τραπέζι των συζητήσεων.
