Με αφορμή τη συμπλήρωση 55 χρόνων διπλωματικών σχέσεων Κύπρου-Κίνας, η Πρέσβης της Κυπριακής Δημοκρατίας στο Πεκίνο, Κούλα Σοφιανού, σκιαγραφεί μια σχέση που εδράζεται στην πολιτική εμπιστοσύνη, τον αμοιβαίο σεβασμό και τον ρεαλισμό. Σε ένα σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον, η Λευκωσία, ευθυγραμμισμένη με την ευρωπαϊκή πολιτική, επιδιώκει συνεργασίες με διάρκεια και προοπτική, από τη ναυτιλία και την πράσινη μετάβαση μέχρι την ψηφιακή οικονομία και τις επενδύσεις. Με το διμερές εμπόριο να ξεπερνά το 1,1 δισ. δολάρια, το στοίχημα είναι η μετατροπή της πολιτικής σχέσης σε απτά οικονομικά αποτελέσματα, μέσα από στρατηγική υπομονή και ενεργή οικονομική διπλωματία.
Κυρία Σοφιανού, το 2026 συμπληρώνονται 55 χρόνια από τη σύναψη διπλωματικών σχέσεων Κύπρου - Κίνας. Πώς θα περιγράφατε αυτή τη σχέση και πώς επηρεάζεται από τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις που συμβαίνουν το τελευταίο διάστημα;
Οι σχέσεις Κύπρου-Κίνας βρίσκονται σε πολύ καλό επίπεδο, ιδιαίτερα πολιτικά και χαρακτηρίζονται από αμοιβαίο σεβασμό και σταθερότητα. Η Κίνα, ως μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, αποτελεί διαχρονικά έναν σημαντικό υποστηρικτή των προσπαθειών για επίλυση του Κυπριακού στη βάση των σχετικών ψηφισμάτων των Ηνωμένων Εθνών. Η Κυπριακή Δημοκρατία στηρίζει σταθερά την πολιτική της Μίας Κίνας και απέχει από οποιαδήποτε επαφή με τις αρχές της Ταϊβάν.
Η συνάντηση του Προέδρου της Δημοκρατίας με τον Πρωθυπουργό της Κίνας τον περασμένο Σεπτέμβριο στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο των εργασιών της Γενικής Συνέλευσης, επιβεβαίωσε τη βούληση των δύο χωρών να ενισχύσουν περαιτέρω τη συνεργασία τους σε τομείς, όπως η ναυτιλία, η εκπαίδευση, το εμπόριο και οι επαφές μεταξύ των πολιτών.
Επιπλέον, απαντώντας στο δεύτερο σκέλος της ερώτησής σας, θα έλεγα ότι η σχέση χαρακτηρίζεται από σταθερότητα. Αξίζει, επί τούτου, να σημειωθεί ότι με πέραν των 55 χρόνων διπλωματικών σχέσεων στη σύγχρονη ιστορία, η Κύπρος και η Κίνα είναι δυο χώρες με πολιτισμούς χιλιάδων ετών - two ancient civilizations, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στις συναντήσεις μας - καθώς και με κοινές κοινωνικές αξίες όπως αυτή της οικογένειας, της φιλοξενίας και της προσφοράς προς τον πλησίον.
Η ανάληψη των καθηκόντων σας συμπίπτει με μια νέα φάση στις σχέσεις Κύπρου-Κίνας. Πώς θα περιγράφατε τον τρόπο με τον οποίο η Κυπριακή Δημοκρατία τοποθετείται σήμερα απέναντι στην Κίνα;
Όπως έχω ήδη αναφέρει, οι διμερείς σχέσεις βρίσκονται σε πολύ καλό επίπεδο. Ταυτόχρονα, η Κύπρος, ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ευθυγραμμίζεται με την ευρωπαϊκή πολιτική έναντι της Κίνας. Στο πλαίσιο άσκησης της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης η Κύπρος στηρίζει τη συνεχή επαφή μεταξύ ΕΕ-Κίνας σε όλα τα επίπεδα, και επιδιώκει μια ρεαλιστική, ενιαία και εποικοδομητική προσέγγιση. Ενθαρρύνεται η συνεργασία με την Κίνα σε τομείς κοινού ενδιαφέροντος, όπως η βιώσιμη ανάπτυξη, η κλιματική αλλαγή, οι επενδύσεις, η εκπαίδευση, η υγεία, η επισιτιστική ασφάλεια και μια πραγματιστική συνεργασία ΕΕ-Κίνας στο πολυμερές πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Εθνών και του ΠΟΕ. Πιστεύουμε στη διατήρηση ανοιχτών διαύλων διαλόγου και στην αποφυγή αντιπαράθεσης ή κλιμάκωσης μεταξύ των μερών. Η απόκλιση απόψεων ΕΕ-Κίνας σε ορισμένα καίρια θέματα δεν πρέπει να εξαλείφει τον χώρο για εποικοδομητική συνεργασία.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης έκανε λόγο για κοινές αξίες, όπως ο σεβασμός στην κυριαρχία και το διεθνές δίκαιο. Πόσο καθοριστικά είναι αυτά τα στοιχεία για τη διατήρηση μιας σταθερής και αξιόπιστης διμερούς σχέσης;
Είναι πολύ σημαντικά. Ο σεβασμός στην κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα των κρατών αποτελεί βασική αρχή του διεθνούς δικαίου και σταθερή πυξίδα της εξωτερικής πολιτικής της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ακριβώς αυτές οι αρχές δημιουργούν το πλαίσιο εμπιστοσύνης που επιτρέπει την ανάπτυξη σταθερών αξιόπιστων διεθνών σχέσεων.
Η Κύπρος προβάλλεται συχνά ως γέφυρα μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής. Πώς μπορεί να κεφαλαιοποιήσει αυτόν τον ρόλο για να προσελκύσει περισσότερες κινεζικές επενδύσεις;
Ταπεινή μου άποψη είναι ότι έχει εδραιωθεί πλέον ότι η γεωγραφική θέση της Κύπρου, σε συνδυασμό με την ιδιότητά της ως κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δημιουργεί ένα σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα. Η εγγύτητα με τη Μέση Ανατολή και την Αφρική, καθώς και το αξιόπιστο θεσμικό και επιχειρηματικό περιβάλλον, μπορούν να λειτουργήσουν ως κόμβος για επιχειρήσεις που επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν στις αγορές της ευρύτερης περιοχής. Το δε ανταγωνιστικό φορολογικό και νομικό πλαίσιο σε συνδυασμό με το εξιδεικευμένο εργατικό δυναμικό, τη χρήση της αγγλικής και τον μεγάλο αριθμό συμφωνιών αποφυγής διπλής φορολογίας με χώρες από τις εν θέματι ηπείρους συμβάλλουν στην προσέλκυση ξένων επενδυτών.
Το διμερές εμπόριο Κύπρου-Κίνας ξεπέρασε το 1,1 δισ. δολάρια το 2024. Πού εντοπίζετε τα μεγαλύτερα περιθώρια αναβάθμισης αυτής της οικονομικής σχέσης;
Τα μεγαλύτερα περιθώρια αναβάθμισης αυτής της οικονομικής σχέσης εντοπίζονται στον τομέα των υπηρεσιών, όπου η Κύπρος διαθέτει σημαντική εμπειρία και συγκριτικά πλεονεκτήματα. Η ναυτιλία αποτελεί ένα σημαντικό τομέα, με σημαντικές δυνατότητες συνεργασίας στην πράσινη μετάβαση και την ψηφιοποίηση των ναυτιλιακών υπηρεσιών. Παράλληλα, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, η ψηφιακή οικονομία και η καινοτομία δημιουργούν νέες προοπτικές συνεργασίας. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να υποτιμηθεί και η συνεργασία στην εκπαίδευση και την έρευνα καθώς και στο εμπόριο (εισαγωγές-εξαγωγές). Αρκεί να σημειώσω ότι στις δεξιώσεις των Πρεσβειών και σε αρκετές επίσημες εκδηλώσεις στο Πεκίνο προσφέρονται κυπριακοί χυμοί.
Η ναυτιλία αποτελεί όντως διαχρονικά έναν από τους ισχυρότερους συνδετικούς κρίκους Κύπρου και Κίνας. Πώς βλέπετε να εξελίσσεται αυτή η συνεργασία τα επόμενα χρόνια;
Πράγματι η ναυτιλία αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους συνδετικούς κρίκους μεταξύ των δύο χωρών, καθώς αμφότερες οι χώρες είναι κατ’ εξοχήν ναυτιλιακά κράτη και ενεργά μέλη του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού. Ως εκ τούτου, αυτή η σχέση μπορεί να ενισχυθεί με συνέργειες σε τομείς όπως την απανθρακοποίηση της ναυτιλίας, τη χρήση εναλλακτικών τεχνολογιών καυσίμων, την εκπαίδευση ναυτικών και προώθηση των ναυτικών επαγγελμάτων γενικότερα ένθεν και ένθεν, την ενεργειακή αποδοτικότητα των πλοίων και βέβαια τη ψηφιοποίηση των ναυτιλιακών υπηρεσιών, ως μέρος της πολιτικής για συνεργασία στην ψηφιακή οικονομία. Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθούν σταθερές συνεργασίες με διάρκεια και προοπτική.
Στον τομέα της καθαρής ενέργειας, η Κίνα διαθέτει τεχνογνωσία και κλίμακα. Πώς μπορεί η Κύπρος να αξιοποιήσει αυτή την εμπειρία, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες ενός μικρού και απομονωμένου ενεργειακού συστήματος;
Πρώτιστα, να μου επιτραπεί να σχολιάσω ότι πρέπει να προσεγγίζουμε αυτά τα ζητήματα με ρεαλισμό, αλλά και με αισιοδοξία. Για μια μικρή και ενεργειακά απομονωμένη χώρα όπως η Κύπρος, ιδιαίτερη σημασία έχουν τεχνολογίες που αφορούν στην αποθήκευση ενέργειας, τα ευφυή δίκτυα και την ενεργειακή αποδοτικότητα. Σε αυτούς τους τομείς η συνεργασία μπορεί να αναπτυχθεί μέσα από ανταλλαγή τεχνογνωσίας και πιλοτικά έργα προσαρμοσμένα στις ανάγκες του μικρού ενεργειακού οικοσυστήματος της Κύπρου.
Οι κυπριακές επιχειρηματικές αποστολές στην Κίνα, όπως για παράδειγμα του ΚΕΒΕ, αποτελούν εργαλείο οικονομικής διπλωματίας. Πόσο κρίσιμες είναι τέτοιες πρωτοβουλίες για τη μετατροπή της πολιτικής σχέσης σε απτά οικονομικά αποτελέσματα;
Πάρα πολύ σημαντικές. Όπως ανάφερα προηγουμένως, η σχέση συνεργασίας καλλιεργείται με στρατηγική υπομονή, συνέπεια, παρουσία και εμπιστοσύνη. Η Πρεσβεία είναι σε άμεση επικοινωνία με το ΚΕΒΕ προς υποβοήθηση του έργου του.
Πόσο σημαντική είναι η παρουσία της Κύπρου σε μεγάλες κινεζικές εκθέσεις, όπως η China International Import Expo ή η CIFIT, για την προβολή των κυπριακών επιχειρήσεων και προϊόντων; Γενικότερα, πόσο σημαντική είναι η παρουσία σε κινεζικές εκθέσεις;
Οι μεγάλες διεθνείς εκθέσεις στην Κίνα αποτελούν πλατφόρμες προβολής, δημιουργίας επιχειρηματικών συνεργασιών και ενίσχυσης της παρουσίας στην κινεζική αγορά. Η παρουσία μας ενισχύει την αναγνωρισιμότητα των κυπριακών προϊόντων και υπηρεσιών, δημιουργεί αξιόπιστα επιχειρηματικά δίκτυα και έχει παράλληλα πολιτική σημασία, ειδικότερα όταν πρόκειται για συμμετοχή σε εκθέσεις που διοργανώνονται με την υποστήριξη του κινεζικού κράτους όπως η CIIE, στην οποία αναφερθήκατε, στη διάρκεια της οποίας υπάρχει ειδικό πρόγραμμα για αξιωματούχους και Πρέσβεις χωρών, πέραν των επιχειρηματικών συναντήσεων, επαφών και side events. Εν κατακλείδι, πρόκειται για μια αγορά που απαιτεί συνέπεια, υπομονή και μακροπρόθεσμη στρατηγική, καθώς πρέπει πρώτα να κερδίσεις την εμπιστοσύνη του συνομιλητή σου.
Ως η Πρέσβης της Κυπριακής Δημοκρατίας σε μια από τις σημαντικότερες παγκόσμιες δυνάμεις, ποια θεωρείτε τη μεγαλύτερη πρόκληση, αλλά και τη μεγαλύτερη ευκαιρία της θητείας σας στην Κίνα;
Η μεγαλύτερη πρόκληση έγκειται στο ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον μέσα στο οποίο καλούμαστε να λειτουργήσουμε, ειδικά σε μια χώρα με το μέγεθος και τη γεωπολιτική, οικονομική και πολιτική βαρύτητα της Κίνας. Επιπλέον, οφείλουμε να λάβουμε υπόψη ότι δεν επικρατεί η λογική ή η νοοτροπία ενός τυπικού ωραρίου 9:00-17:00.
Η μεγαλύτερη ευκαιρία είναι να αξιοποιήσουμε το ιστορικό ορόσημο των 55 χρόνων διπλωματικών σχέσεων Κύπρου-Κίνας και να τα μετατρέψουμε σε απτά αποτελέσματα συνεργασίας, ενισχύοντας παράλληλα την παρουσία και την αναγνωρισιμότητα της Κύπρου. Η συνεργασία του δημόσιου με τον ιδιωτικό τομέα είναι απαραίτητη για προώθηση των κυπριακών συμφερόντων. Να μην ξεχνάμε ότι όλοι είμαστε με την Εθνική Κύπρου - Team Cyprus.
Σε προσωπικό επίπεδο, πώς είναι η ζωή στο Πεκίνο και τί σας έχει εντυπωσιάσει περισσότερο από την κινεζική κοινωνία και κουλτούρα μέχρι σήμερα;
Λόγω των αυξημένων υπηρεσιακών απαιτήσεων, ακόμη και μετά από έξι μήνες θητείας, πολύ συχνά χρειάζεται να είμαι στο γραφείο και τα σαββατοκύριακα. Αυτό σημαίνει ότι δεν είχα ακόμη τον χρόνο να γνωρίσω την πόλη όσο θα ήθελα.
Ωστόσο, οι πρώτες εντυπώσεις μου είναι θετικότατες. Το Πεκίνο είναι μια πόλη όπου η πρωτοποριακή τεχνολογία, οι γρήγοροι ρυθμοί και το πράσινο, συνυπάρχουν σε μια κοινωνία με βαθιά ριζωμένες παραδόσεις, πολλές από τις οποίες τις έχουμε και στην Κύπρο, όπως ο σεβασμός προς την οικογένεια και τους μεγαλύτερους συνανθρώπους μας. Συνδυάζει, δηλαδή τους ρυθμούς οποιασδήποτε σύγχρονης πόλης με έναν μοναδικό κινεζικό πολιτισμικό χαρακτήρα.
Τέλος, να μου επιτρέψετε να αναφέρω μια διαπίστωση, σύμφωνα πάντα με τις πρώτες μου εντυπώσεις των έξι μηνών. Η επιτυχία και η πρόοδος της χώρας, πέραν της πολιτικής που ακολουθείται καθώς και του οικονομικού και πληθυσμιακού της μεγέθους, οφείλεται και στην κουλτούρα της αφοσίωσης και σκληρής δουλειάς. Πρόκειται για μια κοινωνία που πιστεύει στη διαρκή προσπάθεια, στην πειθαρχία και στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
