Η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τον Τουρισμό, η οποία αναμένεται να παρουσιαστεί τον Ιούνιο, βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: τη βιωσιμότητα, την ανταγωνιστικότητα, την ανθεκτικότητα και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, δήλωσε ο Ευρωπαίος Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας, στην ομιλία του στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο για τον Βιώσιμο Τουρισμό, που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή στη Λευκωσία.
Ο κ. Τζιτζικώστας απηύθυνε χαιρετισμό στο Συνέδριο μέσω βίντεο. Ακολούθησε πάνελ με θέμα την οικοδόμηση της ανθεκτικότητας του τουρισμού μέσω τοπικών, μεσογειακών, ευρωπαϊκών και παγκόσμιων συνεργειών, με τη συμμετοχή του Υφυπουργού Τουρισμού, Κώστα Κουμή, και της Επιτρόπου Περιβάλλοντος και Ευημερίας των Ζώων, Αντωνίας Θεοδοσίου.
Ο Απόστολος Τζιτζικώστας ανέφερε ότι ο τουρισμός αποτελεί στρατηγικό τομέα για την Ευρώπη. «Παραμένουμε ο κορυφαίος προορισμός παγκοσμίως, υποδεχόμενοι 793 εκατομμύρια διεθνείς επισκέπτες το 2025, 4% περισσότερους σε σχέση με το 2024 και 6% περισσότερους σε σχέση με το 2019, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού του ΟΗΕ», είπε, σημειώνοντας ότι αυτές οι ροές δημιουργούν τεράστια οικονομική αξία, στηρίζουν εκατομμύρια θέσεις εργασίας και ενισχύουν την κοινωνική και εδαφική συνοχή, ιδιαίτερα σε νησιωτικές και παράκτιες περιοχές, όπως η Κύπρος.
Ωστόσο, επισήμανε ότι ο τομέας αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή, η γεωπολιτική αστάθεια, οι δημογραφικές μεταβολές, οι ελλείψεις δεξιοτήτων, η πίεση στις τοπικές κοινωνίες και οι μη ισορροπημένες τουριστικές ροές. «Εάν δεν αντιμετωπιστούν σωστά, αυτές οι πιέσεις κινδυνεύουν να υπονομεύσουν την ανταγωνιστικότητά μας και την κοινωνική αποδοχή του τουρισμού», ανέφερε.
Όπως σημείωσε, η πρώτη στην ιστορία Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τον Τουρισμό, την οποία θα παρουσιάσει τον Ιούνιο, βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: βιωσιμότητα, ανταγωνιστικότητα, ανθεκτικότητα και ψηφιοποίηση.
Σε ό,τι αφορά τη βιωσιμότητα, ανέφερε ότι η Επιτροπή θα στηρίξει τον τομέα στη μείωση των εκπομπών και στην προστασία των οικοσυστημάτων από τα οποία εξαρτάται. Σε σχέση με την ανταγωνιστικότητα, τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να παραμείνει ελκυστική σε μια ταχέως μεταβαλλόμενη παγκόσμια αγορά. «Αυτό σημαίνει μετάβαση από την ποσότητα στην αξία, στην προώθηση ποιοτικών εμπειριών, της πολιτιστικής κληρονομιάς, της γαστρονομίας, της φύσης και της καινοτομίας. Σημαίνει επίσης διαφοροποίηση των τουριστικών προϊόντων και επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, ώστε να δημιουργηθούν πιο σταθερές οικονομίες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους», ανέφερε.
Σε σχέση με τον τρίτο πυλώνα, την ανθεκτικότητα, ο Επίτροπος δήλωσε ότι «πρέπει να διαχειριστούμε καλύτερα τις τουριστικές ροές, ιδιαίτερα σε περιοχές υψηλής επισκεψιμότητας, όπου ο υπερτουρισμός ασκεί πίεση στις υποδομές, τη στέγαση και τις τοπικές κοινωνίες». Τόνισε ότι ο τουρισμός μπορεί να ευδοκιμήσει μόνο εφόσον οι κάτοικοι των προορισμών αισθάνονται σεβασμό και συμμετοχή.
Σε αυτό το πλαίσιο, τα δεδομένα θα διαδραματίσουν μετασχηματιστικό ρόλο, όπως υποστήριξε. «Ο επερχόμενος ευρωπαϊκός χώρος δεδομένων για τον τουρισμό θα επιτρέψει την ανταλλαγή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, στηρίζοντας πιο έξυπνη διαχείριση προορισμών και καλύτερες εμπειρίες για τους επισκέπτες», σημείωσε.
Ο Επίτροπος Τζιτζικώστας αναφέρθηκε επίσης στα διαχρονικά κενά δεξιοτήτων που πρέπει να καλυφθούν. Όπως είπε, μέσω πρωτοβουλιών όπως οι μεγάλης κλίμακας συμπράξεις δεξιοτήτων για τον τουρισμό, «επενδύουμε στην αναβάθμιση και επανεκπαίδευση του εργατικού δυναμικού, εξοπλίζοντας τους εργαζόμενους με ψηφιακές δεξιότητες και δημιουργώντας ποιοτικές επαγγελματικές διαδρομές που προσελκύουν νέο ανθρώπινο δυναμικό».
Έκανε ιδιαίτερη αναφορά στα νησιά ως τουριστικούς προορισμούς, σημειώνοντας ότι αξίζουν ιδιαίτερη προσοχή στο πλαίσιο της Στρατηγικής για τον Τουρισμό, καθώς αντιμετωπίζουν διαρθρωτικές προκλήσεις, όπως ελλείψεις στη συνδεσιμότητα, εποχικές πιέσεις, γήρανση του πληθυσμού και έκθεση σε κλιματικούς κινδύνους. Ωστόσο, πρόσθεσε ότι αποτελούν και «εργαστήρια καινοτομίας» και μπορούν να γίνουν πρωτοπόροι στον ανθεκτικό, ποιοτικό τουρισμό. «Και αυτό ακριβώς θέλουμε για την Κύπρο», είπε.
«Ο στόχος μας είναι ξεκάθαρος: να οικοδομήσουμε ένα παγκοσμίως ανταγωνιστικό και βιώσιμο ευρωπαϊκό μοντέλο τουρισμού για την επόμενη δεκαετία. Ένα μοντέλο που εξισορροπεί την οικονομική ανάπτυξη με την περιβαλλοντική προστασία και την κοινωνική ευημερία. Ένα μοντέλο που αξιοποιεί έξυπνα τα δεδομένα και την τεχνολογία. Έναν τουρισμό που ενδυναμώνει τις κοινότητες αντί να τις επιβαρύνει και που μετατρέπει τη βιωσιμότητα σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Διότι η βιωσιμότητα δεν αφορά μόνο το περιβάλλον, αλλά και την οικονομία και την κοινωνία μας», υπογράμμισε.
Πρόσθεσε ότι ο βιώσιμος τουρισμός δεν αποτελεί περιορισμό, αλλά ευκαιρία για καινοτομία, διαφοροποίηση και παγκόσμια ηγεσία στον κλάδο.
Στο πάνελ που ακολούθησε, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να αναφέρουν τους βασικούς περιορισμούς και τα εμπόδια προς έναν βιώσιμο τουρισμό.
Ο Υφυπουργός Τουρισμού, Κώστας Κουμής, ανέφερε ότι η μεγαλύτερη πρόκληση σήμερα είναι η κλιματική αλλαγή. «Οι δράσεις μας πρέπει να προλαμβάνουν όλες τις αρνητικές επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης», είπε, προσθέτοντας ότι στον τουριστικό τομέα τίποτα δεν μπορεί να επιτευχθεί αν ο ιδιωτικός τομέας δεν κατανοήσει την ανάγκη για αλλαγή, αναφερόμενος στα πρόσφατα σχέδια κινήτρων που ανακοίνωσε το Υφυπουργείο.
Ο κ. Κουμής πρόσθεσε, ωστόσο, ότι υπάρχει ανάγκη και οι μη ευρωπαϊκές χώρες της Μεσογείου να κινηθούν προς τις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Αν η Κύπρος κάνει πολλά για να προλάβει τη διάβρωση των ακτών και άλλες χώρες δεν κάνουν τίποτα, τότε τα πράγματα δεν θα αλλάξουν», είπε.
Τόνισε επίσης τη σημασία της εμπλοκής των τοπικών κοινωνιών σε όλους τους τομείς της φιλοξενίας, προσθέτοντας όμως ότι η μεγάλη αύξηση των τουριστικών αφίξεων στην Κύπρο οδηγεί στην ανάγκη απασχόλησης εργαζομένων από τρίτες χώρες, υπογραμμίζοντας την ευθύνη των εργοδοτών να τους εκπαιδεύουν στις αξίες του προορισμού.
Ο Υφυπουργός ανέφερε ακόμη ότι η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η μετάβαση από τις δεσμεύσεις στην εφαρμογή και τη δράση. Σημείωσε ότι στην Κύπρο το Υφυπουργείο τα τελευταία χρόνια έχει επιχειρήσει να εντάξει τις τοπικές αρχές στη συζήτηση, επισημαίνοντας ότι αποτελούν μέρος της τουριστικής βιομηχανίας και φέρουν ευθύνη να προχωρήσουν και οι ίδιες σε δράσεις για να καταστήσουν τους προορισμούς τους πιο πράσινους.
Η Επίτροπος Περιβάλλοντος και Ευημερίας των Ζώων της Κύπρου, Αντωνία Θεοδοσίου, δήλωσε ότι ο τουρισμός σήμερα βρίσκεται σε σημείο καμπής στη Μεσόγειο. «Η ανθεκτικότητα απαιτεί προσαρμογή και εξισορρόπηση. Ένας από τους βασικούς περιορισμούς, ο κλιματικός κίνδυνος, πρέπει να αντιμετωπίζεται ως οικολογικό όριο που καθοδηγεί όλες τις αποφάσεις σχεδιασμού», ανέφερε, προσθέτοντας ότι ο σχεδιασμός της τουριστικής πολιτικής πρέπει να είναι ολιστικός.
Σημείωσε ότι υπάρχουν αρνητικές επιπτώσεις στα οικοσυστήματα και στην παράκτια ζώνη, οι οποίες οδηγούν σε περιορισμούς στην προσβασιμότητα στους τοπικούς πληθυσμούς. «Πρέπει να καθοριστούν δείκτες κοινωνικής ανθεκτικότητας για να προσδιοριστεί η φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής», υποστήριξε, προσθέτοντας ότι υπάρχει ευκαιρία για καλύτερη ευθυγράμμιση σε τοπικό, μεσογειακό, ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο.
Επιπλέον, ανέφερε ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές και τα χρηματοδοτικά εργαλεία πρέπει να στηρίξουν πράσινες πρακτικές και βιώσιμη κινητικότητα. «Ο τουρισμός πρέπει να ενδυναμώνει τις κοινότητες και όχι να τις εξαντλεί. Οι τοπικοί πληθυσμοί πρέπει να είναι συνδιαμορφωτές», είπε.
Σε σχέση με τη λειψυδρία που αντιμετωπίζει σήμερα η Κύπρος, η Επίτροπος ανέφερε ότι θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ευκαιρία προσαρμογής.
Τόνισε, ακόμα, ότι δεν αρκεί ένα ξενοδοχείο να λειτουργεί με βιώσιμο τρόπο, αλλά έχει σημασία και το πού κατασκευάζεται. «Το πρόβλημα της διάβρωσης των ακτών προέρχεται από την οικοδομική βιομηχανία», είπε.
Ο Μπόρις Εργκ, Διευθυντής του Ευρωπαϊκού Περιφερειακού Γραφείου της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN), ανέφερε ότι οι επιχειρηματίες χρειάζονται κίνητρα για να στραφούν προς τη βιωσιμότητα.
Ο Ματ Κάλαχαν, Διευθύνων Σύμβουλος της easyJet holidays, υπογράμμισε τη σημασία της μέτρησης δεδομένων, ώστε να κατανοηθεί καλύτερα πώς μπορεί να οικοδομηθεί ένα πιο ανθεκτικό σύστημα τουρισμού που να λειτουργεί προς όφελος όλων. Υποστήριξε ότι η ανθεκτικότητα προάγει πιο δίκαιη ανάπτυξη και πρόσθεσε ότι η μεγαλύτερη πρόκληση είναι ο χρόνος. «Υπάρχουν επείγουσες προκλήσεις, δεν μπορούμε να περιμένουμε τις τέλειες λύσεις. Η τελειότητα είναι εχθρός του αρκετά καλού», είπε.
Η Νίνα Μπόις, Αντιπρόεδρος του Sustainability & Beyond Green, τόνισε τη σημασία των καλών παραδειγμάτων, σημειώνοντας ότι πρέπει να αποδείξουμε πως όταν οι επιχειρήσεις επενδύουν στη φύση, δημιουργούνται ακμάζοντες προορισμοί.
