Ένας προϊστάμενος ακούει ότι η ομάδα του δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της εβδομάδας. Οι προθεσμίες παραμένουν σταθερές και ένα μέλος της ομάδας απουσιάζει. Στο υποθετικό αυτό παράδειγμα, η διοίκηση προτείνει ένα σεμινάριο διαχείρισης στρες, χωρίς να εξετάσει την κατανομή εργασίας.
Το σεμινάριο μπορεί να προσφέρει χρήσιμες δεξιότητες. Παραμένει όμως ανοιχτή η απόφαση για όσα πρέπει να ολοκληρωθούν με τους διαθέσιμους ανθρώπους.
Ο εργαζόμενος μπορεί να οργανώσει διαφορετικά την ημέρα του. Δεν μπορεί όμως να αποφασίσει μόνος του ποια δέσμευση της επιχείρησης θα αναβληθεί.
Η Διεθνής Εβδομάδα Ευαισθητοποίησης για το Στρες, στις 2–6 Νοεμβρίου, επαναφέρει αυτό το διοικητικό ερώτημα (International Stress Management Association, 2026). Παράλληλα, η νέα εκστρατεία EU-OSHA για το 2026–2028 εστιάζει στην ψυχική υγεία στην εργασία και στην πρόληψη της ψυχοκοινωνικής επικινδυνότητας (European Agency for Safety and Health at Work, 2026).
Η αναφορά πίεσης χρειάζεται εξέταση
Η φράση «δεν προλαβαίνουμε» δεν εξηγεί από μόνη της πού βρίσκεται το πρόβλημα. Μπορεί να αφορά αυξημένο όγκο εργασίας ή διαρκείς αλλαγές προτεραιοτήτων. Ο προϊστάμενος οφείλει να δει τι ακριβώς καθυστερεί, μαζί με όσους εκτελούν την εργασία.
Η ανασκόπηση των Bakker et al. (2023) εξηγεί τη σημασία της σχέσης απαιτήσεων και διαθέσιμων πόρων. Η αυτονομία και η υποστήριξη έχουν διαφορετική λειτουργία από έναν επιπλέον στόχο παραγωγής. Για τη διοίκηση, το ερώτημα γίνεται συγκεκριμένο: τι προστέθηκε στις απαιτήσεις και τι άλλαξε στη δυνατότητα ανταπόκρισης;
Η μετα-ανασκόπηση των Harvey et al. (2017) συνέδεσε εργασιακές συνθήκες, όπως οι υψηλές απαιτήσεις και ο χαμηλός έλεγχος, με προβλήματα ψυχικής υγείας. Οι ίδιοι επισημαίνουν περιορισμούς στα αιτιώδη συμπεράσματα. Συνεπώς, χρειάζεται συστηματική εξέταση των συνθηκών, χωρίς να αποδίδεται κάθε προσωπική δυσκολία αποκλειστικά στην εργασία.
Η ευθύνη πρέπει να συνοδεύεται από δυνατότητα απόφασης
Στο υποθετικό μας παράδειγμα, ο προϊστάμενος χρειάζεται να διευκρινίσει ποια παραδοτέα προηγούνται. Αν δεν μπορεί να μετακινήσει μια προθεσμία, πρέπει να γνωρίζει ποιος μπορεί. Μια γενική εντολή για καλύτερη διαχείριση χρόνου αφήνει αυτή την αρμοδιότητα αδιευκρίνιστη.
Κάθε νέα ανάθεση πρέπει να συνοδεύεται από απόφαση για τις υπάρχουσες εκκρεμότητες. Η ταυτόχρονη ανάθεση επειγόντων έργων μπορεί να δημιουργεί ένα πρόβλημα που κανείς δεν βλέπει συνολικά. Η κοινή εικόνα του φόρτου επιτρέπει να συζητηθεί η προτεραιότητα με συγκεκριμένα δεδομένα.
Στον υπολογισμό του φόρτου πρέπει να περιλαμβάνεται και ο χρόνος συντονισμού. Μια εργασία μπορεί να φαίνεται μικρή, αλλά να απαιτεί επανειλημμένες διευκρινίσεις ή αναμονή εγκρίσεων. Όταν υπολογίζεται μόνο ο χρόνος εκτέλεσης, παραμένει κρυφό ένα μέρος της απαίτησης που αντιμετωπίζει η ομάδα.
Η υποστήριξη του ανθρώπου παραμένει αναγκαία. Μπορεί να περιλαμβάνει πρόσβαση σε επαγγελματική βοήθεια, ανάλογα με την ανάγκη και τη συναίνεσή του. Παράλληλα, η διοίκηση παραμένει υπεύθυνη για τις συνθήκες εργασίας που μπορεί να αλλάξει.
Τι δείχνουν οι παρεμβάσεις στο επίπεδο του οργανισμού
Οι Aust et al. (2023) συνέθεσαν 52 ανασκοπήσεις μέτριας ή υψηλής ποιότητας για οργανωσιακές παρεμβάσεις. Εντόπισαν ισχυρότερη τεκμηρίωση για ορισμένες προσεγγίσεις, μεταξύ αυτών αλλαγές στις ρυθμίσεις του χρόνου εργασίας. Τα αποτελέσματα δεν ήταν εξίσου σαφή για κάθε παρέμβαση ή έκβαση.
Υπάρχει επομένως λόγος να εξετάσουμε οργανωσιακές αλλαγές. Η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από την εφαρμογή και το συγκεκριμένο εργασιακό πλαίσιο. Μια αλλαγή ωραρίου πρέπει να αξιολογείται ως προς τις πραγματικές συνέπειές της για την ομάδα.
Μια επιχείρηση μπορεί, για παράδειγμα, να περιορίσει τις αιφνίδιες αλλαγές βάρδιας σε ένα συγκεκριμένο τμήμα. Πρέπει όμως να ελέγξει αν η επιβάρυνση απλώς μεταφέρεται σε άλλους εργαζομένους. Μια τοπική βελτίωση χρειάζεται να εξετάζεται μαζί με την ευρύτερη λειτουργία της επιχείρησης.
Μια απόφαση που μπορεί να επανελεγχθεί
Προτείνω η διοίκηση να επιλέξει μία επαναλαμβανόμενη πηγή πίεσης, αντί να ξεκινήσει με ένα γενικό πρόγραμμα ευεξίας. Στο παράδειγμά μας, αυτή μπορεί να είναι η προσθήκη νέων προθεσμιών χωρίς επανιεράρχηση των εκκρεμοτήτων. Οι εργαζόμενοι που δέχονται τις αναθέσεις μπορούν να δείξουν πότε συσσωρεύονται οι ασυμβίβαστες απαιτήσεις.
Ο προϊστάμενος αναλαμβάνει να ορίζει τις προτεραιότητες κάθε φορά που προστίθεται επείγουσα εργασία. Προτείνω να δοκιμαστεί αυτή η ρύθμιση για δύο εβδομάδες και να συζητηθεί το αποτέλεσμα με την ομάδα. Αν το πρόβλημα μεταφέρεται σε άλλο τμήμα, η ρύθμιση πρέπει να διορθωθεί.
Η αξιολόγηση μπορεί να συνδυάζει τις καθυστερήσεις με μια σύντομη συζήτηση για τον βιωμένο φόρτο. Αν οι προθεσμίες τηρούνται μόνο επειδή αυξήθηκε η εργασία εκτός ωραρίου, το αρχικό πρόβλημα παραμένει. Η τήρηση της προθεσμίας από μόνη της δεν αρκεί για να κριθεί επιτυχημένη η αλλαγή.
Ο Ανθρώπινος Παράγοντας εξετάζει τον άνθρωπο μέσα στο σύστημα όπου καλείται να αποδώσει. Η διοίκηση διαμορφώνει σημαντικό μέρος αυτού του συστήματος με τις καθημερινές της αποφάσεις. Για την επόμενη εβδομάδα, ας επιλέξει μία πηγή πίεσης που έχει την αρμοδιότητα να αλλάξει και ας ορίσει πότε θα εξετάσει το αποτέλεσμα.
Βιβλιογραφία
Aust, B., Møller, J. L., Nordentoft, M., Frydendall, K. B., Bengtsen, E., Jensen, A. B., Garde, A. H., Kompier, M., Semmer, N., Rugulies, R., & Jaspers, S. Ø. (2023). How effective are organizational-level interventions in improving the psychosocial work environment, health, and retention of workers? A systematic overview of systematic reviews. Scandinavian Journal of Work, Environment & Health, 49(5), 315–329. https://doi.org/10.5271/sjweh.4097
Bakker, A. B., Demerouti, E., & Sanz-Vergel, A. (2023). Job demands–resources theory: Ten years later. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 10, 25–53. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-120920-053933
European Agency for Safety and Health at Work. (2026, October 28). From launch to action for mental health: #EUhealthyworkplaces 26–28 takes off! https://healthy-workplaces.osha.europa.eu/en/media-centre/news/launch-action-mental-health-euhealthyworkplaces-26-28-takes
Harvey, S. B., Modini, M., Joyce, S., Milligan-Saville, J. S., Tan, L., Mykletun, A., Bryant, R. A., Christensen, H., & Mitchell, P. B. (2017). Can work make you mentally ill? A systematic meta-review of work-related risk factors for common mental health problems. Occupational and Environmental Medicine, 74(4), 301–310. https://doi.org/10.1136/oemed-2016-104015
International Stress Management Association. (2026). International Stress Awareness Week. https://isma.org.uk/
Σύντομο βιογραφικό
Ο Δρ Δημήτριος Χιώνης είναι ψυχολόγος, με MSc Human Factors in Aviation και διδακτορικό στην Ψυχολογία. Το ερευνητικό του έργο εστιάζει στην αντίληψη και επικοινωνία της επικινδυνότητας. Εκπαιδεύει στον Ανθρώπινο Παράγοντα και στη λήψη αποφάσεων υπό πίεση. Συνδέει την επιστημονική τεκμηρίωση με την εξέταση πραγματικών συνθηκών εργασίας. LinkedIn · Doctoranytime
