Η κυπριακή οικονομία εξακολουθεί να παρουσιάζει θετικές επιδόσεις, διατηρώντας ικανοποιητικούς ρυθμούς ανάπτυξης και δημοσιονομική σταθερότητα, παρά τις αυξημένες διεθνείς οικονομικές και γεωπολιτικές προκλήσεις, σύμφωνα με όσα ανέφερε τη Δευτέρα ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, Χριστόδουλος Πατσαλίδης, ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών, κατά τη συζήτηση του Κρατικού Προϋπολογισμού για το 2027.
Ωστόσο, όπως σημείωσε ο διοικητής, οι πληθωριστικές πιέσεις, οι εξελίξεις στις τιμές της ενέργειας και οι ευρύτερες αβεβαιότητες στο διεθνές περιβάλλον εξακολουθούν να επηρεάζουν τις οικονομικές προοπτικές της χώρας.
Στο πλαίσιο αυτό σύμφωνα με τις εν λόγω αναφορές, ο πληθωρισμός στην Κύπρο ανήλθε στο 5,2% τον Σεπτέμβριο του 2026, έναντι 3,8% στην Ευρωζώνη, κυρίως λόγω των αυξήσεων στις τιμές της ενέργειας και των πιέσεων στις υπηρεσίες.
Η Κεντρική Τράπεζα προβλέπει ότι ο πληθωρισμός θα διαμορφωθεί στο 3,3% για το σύνολο του 2026. Η επιτάχυνση των πληθωριστικών πιέσεων αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, στις αυξημένες λειτουργικές δαπάνες των επιχειρήσεων, στην ισχυρή ζήτηση σε τομείς που συνδέονται με τον τουρισμό, στις συνθήκες στενότητας στην αγορά εργασίας και στη συνεχιζόμενη άνοδο των ενοικίων.
Σύμφωνα με τον Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αποτελεί βασική πηγή αναζωπύρωσης του πληθωρισμού σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς προκαλεί διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και αυξάνει τις τιμές της ενέργειας.
Παρά τις διεθνείς προκλήσεις, η κυπριακή οικονομία εξακολουθεί να καταγράφει ισχυρότερες επιδόσεις σε σύγκριση με την Ευρωζώνη, με υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, χαμηλή ανεργία και θετικές προοπτικές για τα επόμενα χρόνια. Η αύξηση του ΑΕΠ προβλέπεται να κινηθεί γύρω στο 3% ετησίως.
Παράλληλα, η δημοσιονομική εικόνα παραμένει θετική. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης για το πρώτο οκτάμηνο του 2026 ανήλθε στο 4,1% του ΑΕΠ, ενώ ο δείκτης δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ διαμορφώθηκε κοντά στο 50% στα τέλη Αυγούστου.
Η Κεντρική Τράπεζα υπογραμμίζει ότι η διατήρηση υγιών δημόσιων οικονομικών και επαρκούς δημοσιονομικού χώρου είναι καθοριστικής σημασίας για την ανθεκτικότητα της οικονομίας. Παράλληλα, επισημαίνει την ανάγκη συγκράτησης των ανελαστικών δαπανών και κατεύθυνσης των δημόσιων πόρων σε επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και τη μακροχρόνια βιωσιμότητα.
Κατά την συνεδρία, βουλευτές μέλη της επιτροπής έθεσαν σειρά ζητημάτων σε σχέση με τον ανταγωνισμό στον τραπεζικό τομέα, τα επιτόκια και κυρίως τη διαφορά δανειστικών και καταθετικών, τις εκποιήσεις αλλά και την ευρύτερη δανειοδοτική διάθεση των χρηματοοικονομικών οργανισμών.
Ισχυρότερη η κεφαλαιακή θέση των τραπεζών
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε από τον Διοικητή στην κατάσταση του κυπριακού τραπεζικού τομέα, ο οποίος, παρουσιάζει τα ισχυρότερα κεφαλαιακά μεγέθη στην ιστορία του. Η κεφαλαιακή επάρκεια των κυπριακών τραπεζών συγκαταλέγεται στις υψηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ η ρευστότητά τους υπερβαίνει τόσο τα κανονιστικά όρια όσο και τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Την ίδια ώρα, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια έχουν υποχωρήσει σε επίπεδα χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η θετική αυτή εικόνα, σύμφωνα με την Κεντρική Τράπεζα, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για υγιή χρηματοδότηση της οικονομίας, με επιτόκια που ευθυγραμμίζονται με τη διάμεσο της Ευρωζώνης.
Ωστόσο, ο Χριστόδουλος Πατσαλίδης προειδοποίησε ότι δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις, ο κλιματικός κίνδυνος, το υψηλό δημόσιο χρέος σε μεγάλες οικονομίες και οι αυξημένες αποτιμήσεις μετοχών που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη δημιουργούν κινδύνους για τη χρηματοοικονομική σταθερότητα. Παράλληλα, η ανάπτυξη προηγμένων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης εντείνει τις κυβερνοαπειλές και τους λειτουργικούς κινδύνους.
Υπενθύμισε δε, πως στο πλαίσιο της μακροπροληπτικής πολιτικής, η Κεντρική Τράπεζα έχει επιβάλει αντικυκλικό απόθεμα ασφαλείας 1,5% στα εγχώρια ανοίγματα, το οποίο αντιστοιχεί σε κεφαλαιακές απαιτήσεις ύψους €230 εκατ. Επιπλέον, έχει δεσμεύσει απόθεμα ασφαλείας €440 εκατ. με βάση τη συστημικότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων.
Παράλληλα, εξετάζει την ενεργοποίηση αποθέματος ασφαλείας για τον συστημικό κίνδυνο, με τις σχετικές αποφάσεις να αναμένονται στις αρχές Νοεμβρίου.
Ψηφιακός μετασχηματισμός και ψηφιακό ευρώ
Από την συζήτηση στην Επιτροπή, προέκυψε πως σημαντικές αλλαγές αναμένεται να επιφέρει στον χρηματοοικονομικό τομέα ο ψηφιακός μετασχηματισμός, καθώς αυξάνεται η δραστηριοποίηση ξένων ψηφιακών τραπεζών στην Κύπρο και επιταχύνονται οι εξελίξεις στις πληρωμές και στο ψηφιακό χρήμα.
Σύμφωνα με τον Διοικητή, ο τομέας των ιδρυμάτων ηλεκτρονικού χρήματος και πληρωμών αριθμεί σήμερα 41 αδειοδοτημένα ιδρύματα, ενώ το ενδιαφέρον για νέες αδειοδοτήσεις παραμένει έντονο. Κατά το 2026 αναβαθμίστηκαν το κανονιστικό πλαίσιο, οι εποπτικές μεθοδολογίες και τα εργαλεία της Αρχής, ενώ ενισχύθηκαν το ανθρώπινο δυναμικό και η συνεργασία με ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο λεγόμενο tokenization, δηλαδή την ψηφιακή αναπαράσταση χρηματοοικονομικών απαιτήσεων και περιουσιακών στοιχείων. Η συγκεκριμένη τεχνολογία μπορεί να επιταχύνει τον διακανονισμό συναλλαγών, να ενισχύσει την εμπορευσιμότητα και να επιτρέψει την κλασματική ιδιοκτησία περιουσιακών στοιχείων.
Σε ό,τι αφορά το ψηφιακό ευρώ, το νομοθετικό πλαίσιο αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2026, ενώ οι πιλοτικές δοκιμές προγραμματίζονται για το 2027, με τη συμμετοχή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου και εγχώριων χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων.
Σχέδιο για εκσυγχρονισμό της διακυβέρνησης
Κατά τη συζήτηση, παρουσιάστηκε η πρόταση για εκσυγχρονισμό της δομής διακυβέρνησης της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, με στόχο την προσαρμογή της στις αυξημένες υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συμμετοχή της στο Ευρωσύστημα και στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Η προτεινόμενη μεταρρύθμιση, όπως την ανέλυσε ο κ. Πατσαλίδης, προβλέπει τη δημιουργία συλλογικού εκτελεστικού ανώτατου διοικητικού οργάνου, με πρότυπο ευρωπαϊκές πρακτικές και ιδιαίτερη αναφορά στο μοντέλο της Κεντρικής Τράπεζας της Γερμανίας. Παράλληλα, αξιοποιούνται διατάξεις που προβλέπουν μία μόνο θητεία για όλα τα μέλη του οργάνου.
Τα σχετικά προσχέδια νομοσχεδίων έχουν ετοιμαστεί, ενώ στις 9 Οκτωβρίου εκδόθηκε η γνώμη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τις προτεινόμενες ρυθμίσεις. Τα νομοσχέδια αναμένεται να υποβληθούν από τον Υπουργό Οικονομικών στη Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας για νομοτεχνικό έλεγχο.
Η Κεντρική Τράπεζα συνδέει τον εκσυγχρονισμό της διακυβέρνησής της με την ανάγκη ενίσχυσης της θεσμικής ετοιμότητας και της αποτελεσματικότητάς της, σε ένα περιβάλλον αυξημένων οικονομικών, τεχνολογικών και χρηματοοικονομικών προκλήσεων.
