Σε επίπεδο των ηγετών θα μεταφερθεί η συζήτηση για το αίτημα της Ελλάδας και της Ιταλίας για διεύρυνση της εθνικής ρήτρας διαφυγής, μετά τη συνεδρίαση του Eurogroup της Πέμπτης στο Λουξεμβούργο. Παράλληλα, η ευελιξία που έχει ήδη αξιολογήσει θετικά η Κομισιόν για μέτρα ενεργειακής ασφάλειας, αναμένεται να εγκριθεί αύριο από το ECOFIN για έγκριση σε επίπεδο 27 Υπουργών Οικονομικών.
Ο Επίτροπος Οικονομίας, Βάλντις Ντομπρόβσκις, δήλωσε ότι «η Επιτροπή έχει πλέον αξιολογήσει θετικά τα αιτήματα τόσο της Ελλάδας όσο και της Ιταλίας να κάνουν χρήση αυτής της διευρυμένης ευελιξίας», αναφερόμενος στην εθνική ρήτρα διαφυγής για την άμυνα, που διευρύνθηκε ώστε να καλύπτει μέτρα ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας.
Ερωτηθείς εάν η Κομισιόν απαντά με «απόλυτο όχι» στα αιτήματα Ελλάδας και Ιταλίας για περαιτέρω δημοσιονομική ευελιξία, ο κ. Ντομπρόβσκις σημείωσε την «ανάγκη για δημοσιονομική σύνεση, ιδίως υπό το φως των τρεχουσών εξελίξεων στις αγορές ομολόγων».
Ταυτόχρονα, ανέφερε ότι υπάρχουν στοιχεία μέσα στο δημοσιονομικό πλαίσιο που ήδη βοηθούν και αναγνωρίζουν το ζήτημα των επιπτώσεων του υψηλότερου πληθωρισμού στην τροχιά της καθαρής δαπάνης.
«Προφανώς θα εξετάσουμε σε μεγαλύτερο βάθος τα αιτήματα της Ιταλίας και της Ελλάδας. Είχα μάλιστα σήμερα συνομιλίες τόσο με τον Υπουργό Πιερρακάκη όσο και με τον Υπουργό Τζορτζέτι, για να συζητήσουμε αυτή την κατάσταση», ανέφερε.
Στην ίδια γραμμή, ο κ. Ντομπρόβσκις υπογράμμισε: «Δεν μπορούμε να ερχόμαστε συνεχώς με νέες δημοσιονομικές ευελιξίες. Στην πραγματικότητα, αυτό θα μπορούσε να θέσει υπό αμφισβήτηση τη συλλογική μας αποφασιστικότητα να τηρήσουμε το δημοσιονομικό πλαίσιο που βασίζεται σε κανόνες, σε μια στιγμή που η αξιοπιστία της δέσμευσής μας στη δημοσιονομική βιωσιμότητα είναι ζωτικής σημασίας περιουσιακό στοιχείο».
Για το αίτημα του Έλληνα Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, για διεύρυνση της εθνικής ρήτρας διαφυγής ώστε να περιλαμβάνει και άλλες κατηγορίες δαπανών, ο Πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, απάντησε δι' αυτής της ιδιότητάς του ότι οι απόψεις στο τραπέζι είχαν διαφορές.
«Έγινε μια πολύ ενδιαφέρουσα και ουσιαστική συζήτηση στην αίθουσα. Ορισμένοι συνάδελφοι αντιμετώπισαν θετικά τις συγκεκριμένες προτάσεις της Ελλάδας και της Ιταλίας, άλλοι είχαν περισσότερες επιφυλάξεις», ανέφερε.
Πρόσθεσε ότι υπάρχει συμφωνία στο ότι πρέπει να προστατεύσουμε τους πολίτες, τα νοικοκυριά, τους ανθρώπους που έχουν ανάγκη σε όλη την Ευρώπη, αλλά θεμελιωδώς ότι πρέπει να διατηρήσουμε τη δημοσιονομική σταθερότητα και την αξιοπιστία του δημοσιονομικού μας πλαισίου.
«Αυτό που προσπαθούμε να βρούμε είναι πώς θα επιτύχουμε τη σωστή ισορροπία ανάμεσα στα δύο, πώς θα στοχεύσουμε βέλτιστα τις πολιτικές μας. Η συζήτηση προφανώς θα μεταφερθεί και σε επίπεδο ηγετών, αλλά έχουμε επίγνωση και των δύο στοιχείων της εξίσωσης, όπως οφείλουμε όλοι», πρόσθεσε.
Ο κ. Ντομπρόβσκις επισήμανε ότι υπήρξε «ευρεία αναγνώριση της ανάγκης για δημοσιονομική σύνεση, ιδίως στην τρέχουσα συγκυρία», και ότι οι συζητήσεις είναι πλέον «πιο διαφοροποιημένες και τεχνικές, γύρω από το ζήτημα της ερμηνείας ορισμένων διατάξεων».
Διαδοχή στην εκτελεστική επιτροπή ΕΚΤ
Σε ό,τι αφορά την επιλογή διαδόχου της Ίζαμπελ Σνάμπελ στην εκτελεστική επιτροπή της ΕΚΤ, ο κ. Πιερρακάκης ανακοίνωσε ότι η προθεσμία υποβολής υποψηφιοτήτων έχει οριστεί για τις 28 Οκτωβρίου, ώστε το θέμα να εξεταστεί στην επόμενη συνεδρίαση του Eurogroup.
«Η κ. Σνάμπελ ανακοίνωσε στις 24 Σεπτεμβρίου ότι θα αποχωρήσει πριν από τη λήξη της θητείας της, εγκαταλείποντας την ΕΚΤ στις 3 Ιανουαρίου 2027. Ο διορισμός γίνεται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, κατόπιν σύστασης του Συμβουλίου της Ε.Ε. και αφού ζητηθεί η γνώμη της ΕΚΤ και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η επιλογή του υποψηφίου γίνεται στο Eurogroup και έχουμε θέσει την 28η Οκτωβρίου ως προθεσμία υποβολής υποψηφιοτήτων, ώστε να εξετάσουμε το θέμα στην επόμενη συνεδρίασή μας», εξήγησε.
Όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα, ο κ. Πιερρακάκης εξέφρασε την ελπίδα αυτή να γίνει στη συνεδρίαση του Νοεμβρίου, ενώ απέφυγε να σχολιάσει εάν συζητήθηκε το μέλλον της επικεφαλής της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ και τη φιλολογία για επικείμενη αποχώρησή της ,κάνοντας λόγο για ένα πολύ σύντομο σημείο της ατζέντας από πλευράς χρόνου.
«Αυτή τη στιγμή ανοίγουμε μια διαδικασία επιλογής για μία μόνο θέση, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα,» πρόσθεσε.
Δημοσιονομικά
Στα δημοσιονομικά, ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η απάντηση στις δημοσιονομικές προκλήσεις «δεν μπορεί να είναι απλώς περισσότερος δανεισμός, ούτε οριζόντιες περικοπές δαπανών που αποδυναμώνουν βασικές δημόσιες υπηρεσίες. Πρέπει να πετύχουμε περισσότερα με τους πόρους που ήδη διαθέτουμε».
Ανέφερε ότι το δημόσιο έλλειμμα στην Ε.Ε. ήταν 1,7% του ΑΕΠ το 2016 και προβλέπεται στο 3,5% το 2026, η μέση απόδοση των 10ετών ομολόγων από 1,1% είναι τώρα 4%, και οι αμυντικές δαπάνες αυξάνονται από 1,3% σε 2,4% του ΑΕΠ.
Ο κ. Ντομπρόβσκις από την πλευρά του υποστήριξε ότι η καλύτερη σύνθεση των προϋπολογισμών θα μπορούσε να αποφέρει δημοσιονομικά οφέλη έως 3% του ΑΕΠ, και η αυξημένη αποδοτικότητα των δαπανών άλλο 1,5% του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα. «Εν ολίγοις, η καλύτερη δαπάνη δημιουργεί χώρο για περισσότερες δαπάνες σε ό,τι μετράει περισσότερο», είπε.
Ερωτηθείς για τη διεύρυνση του spread της Γαλλίας σε σχέση με την ευρωζώνη, ο κ. Πιερρακάκης δήλωσε: «Είμαστε σε εγρήγορση, αλλά όχι σε συναγερμό. Η διαφοροποίηση δεν είναι κατακερματισμός. Έχουμε εμπιστοσύνη στη δέσμευση της Γαλλίας σε σχέση με τα δημόσια οικονομικά».
Ο κ. Ντομπρόβσκις σημείωσε ότι υπάρχουν «αντικειμενικοί λόγοι» για την άνοδο των αποδόσεων παγκοσμίως, όπως η ισχυρή προσφορά μακροπρόθεσμων ομολόγων, αλλά πρόσθεσε ότι «πιο πρόσφατα οι αγορές διαφοροποιούν ολοένα και περισσότερο ανάμεσα στις χώρες της ευρωζώνης και τα spreads έχουν διευρυνθεί, ιδίως οι χώρες με υψηλό χρέος είναι πιο ευάλωτες».
Ενέργεια
Ο επικεφαλής του ESM, Πιερ Γκραμένια, προειδοποίησε ότι οι υψηλότερες τιμές ενέργειας ενισχύουν τις πληθωριστικές πιέσεις και ότι, αν συνεχιστεί αυτό, θα συμβάλουν σε αυστηρότερες συνθήκες χρηματοδότησης και υψηλότερο κόστος δανεισμού για τις κυβερνήσεις. «Σε σχέση με το 2022, το σοκ είναι μικρότερο, αλλά ο δημοσιονομικός χώρος είναι πιο περιορισμένος και οι δαπάνες για τόκους αυξάνονται», είπε.
Τόνισε ότι οι κυβερνήσεις «θα πρέπει να εισπράττουν περισσότερους από τους φόρους που ήδη οφείλονται, πριν εξετάσουν νέους φόρους», προσθέτοντας ότι η ψηφιοποίηση μπορεί να βελτιώσει τη συμμόρφωση, «όπως έχει αποδείξει η Ελλάδα υπό την ηγεσία του Κυριάκου Πιερρακάκη».
Επισήμανε ακόμη ότι «οι χώρες με λιγότερη ευελιξία καταλήγουν συχνά να περικόπτουν επενδύσεις», και ότι οι δαπάνες πρέπει να αναθεωρούνται τακτικά και οι επενδύσεις να προστατεύονται. Για την άμυνα, είπε ότι θα κοστίσει στην ευρωζώνη περίπου 45 δισ. ευρώ περισσότερα ετησίως έως το 2035 για την επίτευξη του στόχου του ΝΑΤΟ στο 3,5%.
