Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται, ανακαινίζονται και αξιολογούνται ενεργειακά τα κτίρια στην Κύπρο φέρνει το νέο νομοσχέδιο για τη ρύθμιση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων, το οποίο ετοίμασε και κατέθεσε στη Βουλή το Υπουργείο Ενέργειας.
Το νομοσχέδιο, με τίτλο «Ο περί Ρύθμισης της Ενεργειακής Απόδοσης των Κτιρίων Νόμος του 2026», αποσκοπεί στην εναρμόνιση της κυπριακής νομοθεσίας με την ευρωπαϊκή Οδηγία (ΕΕ) 2024/1275 για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων.
Κεντρικός στόχος του νέου πλαισίου είναι η σταδιακή βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης του κτιριακού αποθέματος και η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ώστε έως το 2050 το κτιριακό δυναμικό να έχει μετατραπεί σε κτιριακό απόθεμα μηδενικών εκπομπών.
Στον σχεδιασμό λαμβάνονται υπόψη, μεταξύ άλλων, οι κλιματολογικές και τοπικές συνθήκες, η ποιότητα του περιβάλλοντος στους εσωτερικούς χώρους και η σχέση κόστους-οφέλους.
Νέα κτίρια μηδενικών εκπομπών από το 2030
Μία από τις σημαντικότερες πρόνοιες είναι η απαίτηση όλα τα νέα κτίρια, από την 1η Ιανουαρίου 2030, να είναι κτίρια μηδενικών εκπομπών.
Παράλληλα, θεσπίζεται Εθνικό Σχέδιο Ανακαίνισης Κτιρίων, με μακροπρόθεσμο στόχο τη μετατροπή του κτιριακού τομέα σε τομέα υψηλής ενεργειακής απόδοσης και απαλλαγμένο από ανθρακούχες εκπομπές έως το 2050. Προβλέπεται επίσης η δημιουργία γενικού πλαισίου μεθοδολογίας για τον υπολογισμό της συνολικής ενεργειακής απόδοσης κτιρίων και κτιριακών μονάδων.
Οι ελάχιστες απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης δεν θα περιορίζονται στα καινούργια ακίνητα. Θα εφαρμόζονται και σε υφιστάμενα κτίρια που υποβάλλονται σε ανακαίνιση μεγάλης κλίμακας, καθώς και σε δομικά στοιχεία του κελύφους ενός κτιρίου τα οποία επηρεάζουν σημαντικά την ενεργειακή του απόδοση όταν αντικαθίστανται ή τοποθετούνται εκ των υστέρων.
Νέες απαιτήσεις προβλέπονται και για τα τεχνικά συστήματα των κτιρίων όταν εγκαθίσταται νέο σύστημα ή αντικαθίσταται ή αναβαθμίζεται υφιστάμενο. Για τα υφιστάμενα μη οικιστικά κτίρια εισάγονται ελάχιστα επίπεδα ενεργειακής απόδοσης, ενώ για τις κατοικίες προβλέπεται ο καθορισμός εθνικής πορείας για την προοδευτική ανακαίνιση του οικιστικού κτιριακού αποθέματος.
Ηλιακή ενέργεια και υποδομές βιώσιμης κινητικότητας
Το νομοσχέδιο επεκτείνεται και στην αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας, προβλέποντας την τοποθέτηση κατάλληλων εγκαταστάσεων ηλιακής ενέργειας σε κτίρια. Την ίδια ώρα, εισάγει πρόνοιες για ανάπτυξη υποδομών βιώσιμης κινητικότητας εντός ή πλησίον των κτιρίων.
Μια ακόμη νέα παράμετρος αφορά το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των κτιρίων σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής τους, καθώς προβλέπεται ο υπολογισμός και η κοινοποίηση του δυναμικού υπερθέρμανσης του πλανήτη κατά τον κύκλο ζωής των κτιρίων.
Πιστοποιητικά, επιθεωρήσεις και έλεγχοι
Στο νέο πλαίσιο παραμένει κομβικός ο ρόλος της πιστοποίησης της ενεργειακής απόδοσης κτιρίων και κτιριακών μονάδων. Παράλληλα, προβλέπεται η τακτική επιθεώρηση των συστημάτων θέρμανσης, εξαερισμού και κλιματισμού.
Θεσπίζονται επίσης ανεξάρτητα συστήματα ελέγχου για τα πιστοποιητικά ενεργειακής απόδοσης, την πορεία ανακαίνισης, τους δείκτες ευφυούς ετοιμότητας και τις εκθέσεις επιθεώρησης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη για δημιουργία εγκαταστάσεων τεχνικής βοήθειας για θέματα ενεργειακής απόδοσης, καθώς και πρόσθετων μηχανισμών και χρηματοδοτικής στήριξης με στόχο την ενθάρρυνση επενδύσεων σε ανακαινίσεις κτιρίων.
Καταργείται το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο
Αξίζει, εξάλλου, να αναφερθεί πως με τη νέα νομοθεσία προβλέπεται να καταργηθούν οι «περί Ρύθμισης της Ενεργειακής Απόδοσης των Κτιρίων Νόμοι του 2006 έως 2020» από την ημερομηνία δημοσίευσης του νέου νόμου στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας.
Στην εισηγητική έκθεση επισημαίνεται, πάντως, ότι η προθεσμία για την εναρμόνιση με τη νέα ευρωπαϊκή Οδηγία ήταν η 29η Μαΐου 2026.
Προηγήθηκε δημόσια διαβούλευση
Σημειώνεται πως για την κατάρτιση του νομοσχεδίου, το Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας πραγματοποίησε δημόσια διαβούλευση από τις 24 Μαρτίου μέχρι τις 25 Απριλίου 2025.
Σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση, από τα σχόλια που υποβλήθηκαν ορισμένα υιοθετήθηκαν πλήρως, άλλα εν μέρει, ενώ για όσα δεν υιοθετήθηκαν παρέχονται σχετικές επεξηγήσεις.
Το νομοσχέδιο έχει ήδη τύχει νομοτεχνικού ελέγχου, ενώ συνοδεύεται από αιτιολογική έκθεση και συμπληρωμένο Ερωτηματολόγιο Ανάλυσης Αντικτύπου και κατατέθηκε στη Βουλή για εξέταση στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ενέργειας.
