Το χρήμα είναι καθοριστικής σημασίας για τη λειτουργία μιας σύγχρονης οικονομίας. Κάθε ημέρα, οι άνθρωποι χρησιμοποιούν το χρήμα, με τη μία ή την άλλη μορφή, για να αγοράζουν και να πωλούν αγαθά και υπηρεσίες, για να πληρώνουν και να αμείβονται για την εργασία και για να συνάπτουν και να εκπληρώνουν συμβάσεις.
Πάντως, σύμφωνα με το εγχειρίδιο της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου για επεξήγηση σειράς στατιστικών ορολογιών, παρά τη σημασία και την ευρεία χρήση του, δεν υπάρχει ένας ενιαίος ορισμός για το τι ακριβώς είναι το χρήμα.
Όπως σημειώνει, τείνουμε να το ορίζουμε βάσει των διαφόρων λειτουργιών του: ως μέσο αποθήκευσης αξίας, ως λογιστική μονάδα και ως μέσο ανταλλαγής.
Το χρήμα μπορεί να θεωρηθεί ως ένα ιδιαίτερο χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού στο οποίο εμπιστεύονται όλοι στην οικονομία.
Στη ζώνη του ευρώ, χρησιμοποιούνται τρία νομισματικά μεγέθη για τη μέτρηση και την ανάλυση της ποσότητας του χρήματος στην οικονομία: Μ1, Μ2 και Μ3.
Τα μεγέθη αυτά προκύπτουν κυρίως από τον ενοποιημένο ισολογισμό του τομέα των νομισματικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων (ΝΧΙ / MFIs), ο οποίος μπορεί επίσης να θεωρηθεί ως ο τομέας έκδοσης χρήματος.
Τα νομισματικά μεγέθη περιλαμβάνουν βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις των νομισματικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων (ΝΧΙ) έναντι του τομέα που κατέχει χρήμα (δηλαδή κατοίκων της ζώνης του ευρώ πλην των ΝΧΙ και της κεντρικής κυβέρνησης), καθώς και καταθέσεις που τηρούνται σε ταχυδρομεία και στην κεντρική κυβέρνηση, όπως εθνικοί λογαριασμοί αποταμίευσης και λογαριασμοί του Δημοσίου (Treasury accounts).
Οι τύποι των υποχρεώσεων που περιλαμβάνονται στα νομισματικά μεγέθη ορίζονται με βάση τη ρευστότητα -δηλαδή το πόσο γρήγορα και εύκολα μπορούν να μετατραπούν σε μετρητά ή να χρησιμοποιηθούν για πληρωμές.
- Το Μ1 (ενεργό χρήμα - narrow money) είναι το πιο ρευστό μέτρο του χρήματος και περιλαμβάνει το κυκλοφορούν νόμισμα (τραπεζογραμμάτια και κέρματα) και τις καταθέσεις μίας ημέρας (overnight deposits).
- Το Μ2 (ενδιάμεσο χρήμα - intermediate money) περιλαμβάνει το Μ1, καθώς και καταθέσεις με συμφωνημένη διάρκεια έως δύο έτη και καταθέσεις με προθεσμία προειδοποίησης έως τρεις μήνες.
- Το Μ3 (ευρύ χρήμα - broad money) περιλαμβάνει το Μ2, καθώς και συμφωνίες επαναγοράς, μερίδια/μονάδες αμοιβαίων κεφαλαίων χρηματαγοράς και τίτλους χρέους με διάρκεια έως δύο έτη που εκδίδονται από νομισματικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (ΝΧΙ).
Τι μπορώ να αντλήσω περαιτέρω από τους ισολογισμούς των ΝΧΙ;
Πέραν των νομισματικών μεγεθών, ο ενοποιημένος ισολογισμός του τομέα των νομισματικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων (ΝΧΙ) παρέχει επίσης πληροφορίες για τα αντισυμβαλλόμενα του Μ3.
Πρόκειται για όλα τα στοιχεία του ισολογισμού που δεν περιλαμβάνονται στον υπολογισμό του Μ3.
Αναλύοντας την εξέλιξη αυτών των αντιστοίχων, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής μπορούν να αποκτήσουν εικόνα των παραγόντων που οδηγούν στη διεύρυνση ή τη συρρίκνωση της προσφοράς χρήματος.
Στα μηνιαία δελτία Τύπου της ΕΚΤ για τις νομισματικές εξελίξεις, τα αντισυμβαλλόμενα αναλύονται ως εξής:
- απαιτήσεις έναντι του ιδιωτικού τομέα
- απαιτήσεις έναντι της γενικής κυβέρνησης
- μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις
- καθαρά εξωτερικά στοιχεία ενεργητικού
- λοιπά αντισυμβαλλόμενα.
