Συνεντεύξεις με τους νικητές των 18ων IN Business Awards της IMH που παρουσίασε το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, όπως αυτές δημοσιεύτηκαν στο ομώνυμο περιοδικό. Το Τιμητικό Βραβείο Lifetime Achievement Award, απονεμήθηκε στους Ανδρέα και Αναστασία Τσόκκου, Πρόεδρο και Διευθύνουσα Σύμβουλο της A. Tsokkos Hotels Public.
Αρχές της δεκαετίας του 1980. Ένας νεαρός οδοντίατρος και μια νεαρή φέρελπις οικονομολόγος, ζευγάρι στη ζωή, πίστεψαν πως είχαν τα κότσια να μην ακολουθήσουν την πεπατημένη. Πήραν έναν άλλο δρόμο, δικό τους, για να συναντήσουν το όραμα που έγινε στόχος. Η Κύπρος άξιζε ενός καλύτερου τουριστικού προϊόντος και οι ίδιοι, από τη στιγμή που πίστεψαν ότι μπορούσαν να βάλουν το λιθαράκι τους μέχρι και σήμερα, κατόρθωσαν να κτίσουν έναν ξενοδοχειακό κολοσσό. Ο Ανδρέας και η Αναστασία Τσόκκου, πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος της A. Tsokkos Hotels Public, τιμήθηκαν στα 18α IN Business Awards με το Lifetime Achievement Award.
Συγχαρητήρια, καταρχάς, για τη διάκρισή σας στα 18α IN Business Awards. Ποια η σημασία της βράβευσης αυτής για την επιχείρησή σας;
Ανδρέας και Αναστασία Τσόκκου: Η διάκριση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική και βαθιά συμβολική, γιατί αποτελεί την αναγνώριση μιας πορείας άνω των τεσσάρων δεκαετιών, γεμάτης με σκληρή δουλειά, προσπάθειες, επιμονή, προκλήσεις αλλά και συνεχή δημιουργία. Το γεγονός ότι το βραβείο απονέμεται και στους δύο μας έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία, γιατί η διαδρομή αυτή ήταν κοινή και βασισμένη σε κοινό όραμα. Χτίστηκε πάνω στην αμοιβαία εμπιστοσύνη, στη συνεργασία, στη συμπληρωματικότητα και στη συλλογική προσπάθεια. Παράλληλα θεωρούμε ότι η διάκριση αυτή ανήκει εξίσου στους ανθρώπους του ομίλου μας, στους συνεργάτες και στις ομάδες που στάθηκαν δίπλα μας όλα αυτά τα χρόνια.
Ας πάρουμε το αφήγημα από την αρχή. Πώς ξεκίνησε η πορεία σας, που οδήγησε στη δημιουργία ενός εκ των ξενοδοχειακών κολοσσών της Κύπρου;
Ανδρέας Τσόκκος: Ξεκίνησα τη πορεία μου ως νέος οδοντίατρος στο κρατικό νοσοκομείο της Λάρνακας το 1974 κι αργότερα στο Παραλίμνι και σύντομα διαπίστωσα από τις επαφές μου ότι οι ξένοι τουρίστες ήταν ενθουσιασμένοι από τη φυσική ομορφιά του τόπου μας. Μάλιστα ορισμένοι έκλαιγαν όταν θα έφευγαν διότι, όπως έλεγαν, η Κύπρος ήταν ένας παράδεισος και δεν ήθελαν να τον εγκαταλείψουν. Τότε αντιλήφθηκα ότι το μέλλον της Κύπρου ήταν ο τουρισμός, ωστόσο θα έπρεπε να βρω τρόπο να εξασφαλίσω κάποια κεφάλαια, για να δραστηριοποιηθώ. Η αρχή έγινε με την ανάπτυξη και πώληση διαμερισμάτων στην Αγία Νάπα το 1980 και λίγο αργότερα με την μίσθωσή τους σε ξένους τουριστικούς πράκτορες, οι οποίοι μας προπλήρωναν. Ξεκινήσαμε με τη σύζυγό μου με ένα ξενοδοχείο, έχοντας όμως πολλή πίστη στις δυνατότητες της χώρας μας, αλλά και μεγάλη διάθεση για σκληρή δουλειά.
Αναστασία Τσόκκου: Έκτοτε συνεχίζουμε να μεγαλώνουμε με σταθερά και προοδευτικά βήματα και καταφέραμε να αποτελούμε έναν από τους στυλοβάτες της κυπριακής τουριστικής βιομηχανίας του τόπου εδώ και σχεδόν 45 χρόνια, πάντα με σεβασμό στους ανθρώπους μας και στον επισκέπτη. Σήμερα, κοιτάζοντας πίσω, αισθάνομαι περήφανη που ξεκινώντας από το τίποτα καταφέραμε να δημιουργήσουμε κάτι που έχει διάρκεια και αντίκτυπο. Ιδιαίτερα σημαντικό για εμάς είναι ότι αυτή η πορεία συνεχίζεται, πλέον, και από τη δεύτερη γενιά, η οποία φέρνει νέες ιδέες, σύγχρονη αντίληψη και φρέσκια δυναμική, διατηρώντας όμως τις ίδιες αρχές και αξίες πάνω στις οποίες χτίστηκε ο όμιλος.
Ποιες στρατηγικές και αποφάσεις οδήγησαν στη γιγάντωση του ομίλου;
Ανδρέας: Η δυναμική και το μέγεθος του ομίλου μας είναι αποτέλεσμα μιας μακρόχρονης πορείας. Σημαντικές αποφάσεις αποτελούν οι σταθερές επεκτάσεις των δραστηριοτήτων μας, η διεθνής αναγνώριση των ξενοδοχειακών μας μονάδων, η διαρκής επένδυση στην ποιότητα, η στρατηγική ανάπτυξη σε προνομιακές τουριστικές περιοχές, η προσήλωσή μας στην άριστη εξυπηρέτηση και τη φιλοξενία και κυρίως η διαχρονική εμπιστοσύνη των επισκεπτών και συνεργατών μας. Παράλληλα ιδιαίτερη σημασία έχει η δημιουργία μιας αφοσιωμένης ομάδας ανθρώπων, που μοιράζονται το ίδιο όραμα και τις ίδιες αξίες.
Υπάρχει κάποια συγκεκριμένη στιγμή που ξεχωρίζετε;
Ανδρέας: Εάν θα ξεχώριζα ένα συγκεκριμένο γεγονός, τότε αυτό θα ήταν, πίσω στο 1996, όταν δημιουργήσαμε το πρωτοποριακό, για τα τότε δεδομένα, ξενοδοχειακό προϊόν adults only, ταράζοντας τα νερά στον ξενοδοχειακό τομέα της Κύπρου. Το ξενοδοχείο είχε τεράστια επιτυχία και ο τουριστικός πράκτορας με τον οποίο συνεργαζόμασταν, η First Choice, μας είχε αναδείξει ως τον κορυφαίο συνεργάτη της στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο.
Πώς έχετε προνοήσει για το προσωπικό σας;
Ανδρέας: Προσπαθούμε καθημερινά, σε συνεννόηση με τους όλους τους αρμόδιους φορείς, να εξεύρουμε τις καλύτερες λύσεις για τους ανθρώπους μας. Η έγνοια για το προσωπικό μας αποτελεί βασική προτεραιότητα. Είμαστε από τους μεγαλύτερους εργοδότες της κυπριακής οικονομίας, με δύο χιλιάδες άτομα στο ανθρώπινο δυναμικό μας, και νιώθουμε μεγάλη ευθύνη για τους ίδιους και τις οικογένειές τους. Διαχρονικά επιδιώκουμε να διατηρούμε σχέσεις εμπιστοσύνης και σταθερότητας μαζί τους, αναγνωρίζοντας τη συμβολή τους στην πορεία και την επιτυχία της εταιρείας.
Μειωµένες κατά 25% έως 30%, σε σχέση µε την αντίστοιχη περσινή περίοδο, είναι οι κρατήσεις για φέτος, σύµφωνα µε τα στοιχεία που βλέπουν το φως της δηµοσιότητας, Πώς αναδιαµορφώνετε την στρατηγική σας;
Ανδρέας: Το 2026 ξεκίνησε µε πολύ ενθαρρυντικές ενδείξεις, αλλά η κρίση που προκλήθηκε από εξωγενείς παράγοντες, µας έχει επηρεάσει σε µεγάλο βαθµό. Παρακολουθούμε στενά τις εξελίξεις και αναπροσαρµόζουµε τη στρατηγική µας µε γνώµονα τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας, της ποιότητας των υπηρεσιών και της εµπιστοσύνης των συνεργατών και των επισκεπτών µας. Έχουµε ενισχύσει τις προσπάθειές µας για να προωθήσουµε περαιτέρω τη χώρα µας ως έναν παραδοσιακά ασφαλή προορισµό και προβάλλουµε εντονότερα τα πολλά ανταγωνιστικά πλεονεκτήµατα της χώρας µας.
Ποια ήταν, αλήθεια, η δυσκολότερη στιγμή στην πορεία σας;
Ανδρέας: Ίσως η πιο δύσκολη στιγμή της πορείας μας ήταν το 2020 όταν εκδηλώθηκε η παγκόσμια πανδημία, με αποτέλεσμα να καταρρεύσουν οι κρατήσεις και μαζί τα αναμενόμενα έσοδα για τα επόμενα δύο χρόνια. Ήταν μια εξαιρετικά δύσκολη εποχή που δοκίμασε τις οικονομικές και διοικητικές αντοχές του ομίλου μας. Ωστόσο καταφέραμε μαζί με την ομάδα και τους συνεργάτες μας να ξεπεράσουμε τα μεγάλα προβλήματα και να επιστρέψουμε σταδιακά στην ομαλότητα.
Ποιες είναι σήμερα οι μεγαλύτερες προκλήσεις στο πεδίο της στελέχωσης και της διατήρησης του προσωπικού στον ξενοδοχειακό κλάδο;
Αναστασία: Η μεγαλύτερη πρόκληση σήμερα για τον ξενοδοχειακό κλάδο δεν είναι μόνο η εξεύρεση προσωπικού, αλλά κυρίως η διατήρηση ποιοτικού και εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού σε έναν τομέα που λειτουργεί, πλέον, σε ένα ιδιαίτερα ανταγωνιστικό και απαιτητικό περιβάλλον. Πρόκειται για ένα πρόβλημα που δεν αφορά μόνο την Κύπρο αλλά ολόκληρη την Ευρώπη, ιδιαίτερα μετά την πανδημία, όταν πολλοί εργαζόμενοι αποχώρησαν από τον κλάδο και δεν επέστρεψαν ποτέ. Στην Κύπρο η πρόκληση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη λόγω της εποχικότητας του τουρισμού, του αυξημένου κόστους ζωής και της δυσκολίας εξεύρεσης προσιτής στέγασης για εργαζόμενους σε τουριστικές περιοχές.
Πώς οι νεότερες γενιές αντιλαμβάνονται την εργασία στον τομέα του τουρισμού;
Αναστασία: Οι νεότερες γενιές αναζητούν διαφορετικές συνθήκες εργασίας, περισσότερη ισορροπία μεταξύ προσωπικής και επαγγελματικής ζωής, προοπτικές εξέλιξης και ένα πιο σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον. Είναι κάτι που αντιλαμβανόμαστε και ως όμιλος επαναπροσδιορίζουμε συνολικά τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε τα ζητήματα ανθρώπινου δυναμικού.
Τι ξεχωρίζει έναν καλό μάνατζερ από έναν πραγματικά επιδραστικό ηγέτη;
Αναστασία: Ένας καλός μάνατζερ μπορεί να οργανώσει σωστά μια επιχείρηση, να διαχειριστεί αποτελεσματικά την καθημερινότητα και να πετύχει στόχους. Ένας πραγματικά επιδραστικός ηγέτης είναι αυτός που μπορεί να εμπνεύσει, να δημιουργήσει εμπιστοσύνη και να κρατήσει μια ομάδα ενωμένη ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές. Η ηγεσία δεν αφορά μόνο στις αποφάσεις που λαμβάνονται σε περιόδους ανάπτυξης και επιτυχίας, αλλά κυρίως στον τρόπο με τον οποίο κάποιος στέκεται απέναντι στις προκλήσεις και μεταφέρει ψυχραιμία, σταθερότητα και προοπτική στους ανθρώπους γύρω του.
Πώς διαχειρίζεστε την πίεση σε περιόδους κρίσης;
Αναστασία: Στον ξενοδοχειακό κλάδο, ειδικά τα τελευταία χρόνια, βιώσαμε συνεχείς κρίσεις. Σε τέτοιες περιόδους θεωρώ πως το σημαντικότερο είναι να παραμένεις ψύχραιμος και να αναλαμβάνεις την ευθύνη. Ταυτόχρονα πιστεύω πολύ στη δύναμη της ομάδας. Καμία κρίση δεν αντιμετωπίζεται ατομικά. Όταν υπάρχει κουλτούρα εμπιστοσύνης, συνεργασίας και κοινής προσπάθειας, οι δυσκολίες γίνονται πιο διαχειρίσιμες. Ίσως το σημαντικότερο μάθημα, που πήραμε όλα αυτά τα χρόνια, είναι ότι η ανθεκτικότητα μιας επιχείρησης χτίζεται πρώτα μέσα από τους ανθρώπους της.
Ποια φιλοσοφία ηγεσίας ακολουθείτε στη διαχείριση της ομάδας σας και ποιο είναι το πολυτιμότερο μάθημα που σας έχει δώσει η εμπειρία σας;
Αναστασία: Πιστεύω ότι καμία επιχείρηση, όσο μεγάλη κι αν είναι, δεν μπορεί να εξελιχθεί χωρίς δυνατή ομάδα και ανθρώπους που να αισθάνονται ότι η δουλειά και η προσφορά τους εκτιμώνται πραγματικά. Θεωρώ, επίσης, πολύ σημαντικό ο ηγέτης να δίνει πρώτος το παράδειγμα μέσα από τη συνέπεια, την εργατικότητα και τον τρόπο που αντιμετωπίζει τις προκλήσεις της καθημερινότητας σε υποστηρικτικό περιβάλλον. Το πολυτιμότερο μάθημα που μου έχει δώσει η εμπειρία όλων αυτών των χρόνων είναι ότι η επιτυχία δεν είναι ποτέ αποτέλεσμα μιας στιγμής ή ενός ανθρώπου. Χτίζεται καθημερινά μέσα από μικρές και μεγάλες αποφάσεις, επιμονή, προσαρμοστικότητα και κυρίως από την ικανότητα να αντέχεις στις δύσκολες περιόδους.
Πώς προχωράει η μετάβαση στη δεύτερη γενιά της οικογένειας και ποιες αξίες θεωρείτε απαραίτητο να διατηρηθούν;
Ανδρέας: Η μετάβαση στη δεύτερη γενιά είναι μια διαδικασία που εξελίσσεται σταδιακά και με φυσικό τρόπο τα τελευταία χρόνια. Θεωρούμε πολύ σημαντικό το γεγονός ότι η νέα γενιά δεν μπήκε απλώς σε έτοιμες θέσεις, αλλά εργάστηκε μέσα στην επιχείρηση, γνώρισε όλα τα τμήματα και απέκτησε ουσιαστική αντίληψη του τρόπου λειτουργίας του ομίλου και του ίδιου του ξενοδοχειακού κλάδου. Η νέα γενιά φέρνει καινούργιες ιδέες, μεγαλύτερη εξοικείωση με την τεχνολογία, διαφορετική αντίληψη γύρω από την εμπειρία του πελάτη και μια πιο διεθνή ματιά. Προσωπικά μου δίνει ιδιαίτερη ικανοποίηση το γεγονός ότι η νέα γενιά της οικογένειας συνεχίζει με το ίδιο πάθος και όραμα αυτό που ξεκινήσαμε με τόσο κόπο και αφοσίωση. Είναι πολύ συγκινητικό και σημαντικό να νιώθεις ότι κτίζεις κάτι με διάρκεια, το οποίο θα διατηρήσουν και θα εξελίξουν οι επόμενες γενιές.
Πώς οραματίζεστε την εξέλιξη του ομίλου σας;
Ανδρέας: Οραματιζόμαστε έναν όμιλο ακόμη πιο σύγχρονο και πιο ανταγωνιστικό διεθνώς. Οι απαιτήσεις των ταξιδιωτών αλλάζουν συνεχώς και πλέον δεν αρκούν μια καλή ξενοδοχειακή μονάδα, ο ήλιος και η θάλασσα. Οι επισκέπτες αναζητούν ολοκληρωμένες εμπειρίες, αυθεντικότητα, προσωποποιημένες υπηρεσίες και υψηλό επίπεδο ποιότητας. Γι’ αυτό συνεχίζουμε να επενδύουμε στην αναβάθμιση των ξενοδοχείων μας, στην τεχνολογία, στη βιωσιμότητα και στη δημιουργία ενός προϊόντος που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του σύγχρονου ταξιδιώτη, διατηρώντας παράλληλα τον φιλόξενο χαρακτήρα που μας συνοδεύει όλα αυτά τα χρόνια.
A. Tsokkos Hotels Public
Έτος ίδρυσης: 1981
Αριθμός ξενοδοχείων και διαμερισμάτων: 25
Αριθμός προσωπικού: 2.000 άτομα
Παρουσία: Πρωταράς, Αγία Νάπα και Πάφος
Αριθμός επισκεπτών: 200.000 ετησίως
