Μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ με ισχυρές υποδομές συνδεσιμότητας και υψηλό επίπεδο στοχοθεσίας για την Ψηφιακή Δεκαετία έως το 2030 ανήκει η Κύπρος, σύμφωνα με την Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ψηφιακή Δεκαετία 2026 που δημοσιεύτηκε την Τετάρτη. Σύμφωνα με την έκθεση, η Κύπρος εξακολουθεί ωστόσο να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις στην υιοθέτηση τεχνητής νοημοσύνης από τις επιχειρήσεις, στην ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων και στον περαιτέρω εκσυγχρονισμό των δημόσιων ψηφιακών υπηρεσιών.
Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών, η Κομισιόν προτείνει για την Κύπρο να επιταχύνει την ψηφιακή της μετάβαση με εφαρμογή της στρατηγικής για το ΑΙ, να επενδύσει σε υποβρύχια καλώδια διασύνδεσης, να ενισχύσει την κυβερνοασφάλεια για κρίσιμα συστήματα, να επιταχύνει την ψηφιοποίηση του δημόσιου τομέα, σε μεταφορές, υγεία, δικαιοσύνη, να επεκτείνει προγράμματα ψηφιακών δεξιοτήτων για ηλικιωμένους και πολίτες με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, καθώς και να ενισχύσει την πρόσβαση στην ηλεκτρονική υγεία μέσω εφαρμογών για κινητά, ψηφιοποιημένων ιατρικών φακέλων και υπηρεσιών χωρίς αποκλεισμούς.
Αναλυτικότερα, η Κομισιόν σημειώνει στην έκθεση της ότι η Κύπρος διαθέτει ισχυρή βάση για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της, με εκτεταμένη κάλυψη δικτύων πολύ υψηλής χωρητικότητας και πολύ καλές επιδόσεις στους βασικούς δείκτες συνδεσιμότητας. Παράλληλα, σημαντικό ποσοστό μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ) έχει επιτύχει τουλάχιστον βασικό επίπεδο ψηφιακής έντασης, ενώ το ποσοστό των ειδικών τεχνολογιών ΤΠΕ στην απασχόληση βρίσκεται κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ωστόσο, η υιοθέτηση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης παραμένει χαμηλή, περιορίζοντας τη δυνατότητα των κυπριακών επιχειρήσεων να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητες της νέας τεχνολογίας και να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά τους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, η κάλυψη Δικτύων Πολύ Υψηλής Χωρητικότητας (VHCN) ανέρχεται στο 89,1%, ενώ η κάλυψη οπτικής ίνας μέχρι τον τελικό χρήστη (FTTP) επίσης φθάνει το 89,1%. Η βασική κάλυψη 5G έχει φτάσει στο 100% της επικράτειας. Η Κύπρος διαθέτει 14 ακραίους κόμβους (γνωστούς και ως edge nodes) έναντι στόχου 10 έως το 2030, επιτυγχάνοντας ήδη τον σχετικό εθνικό στόχο.
Στον επιχειρηματικό τομέα, το 67,3% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων διαθέτει τουλάχιστον βασικό επίπεδο ψηφιακής έντασης, το 45,5% χρησιμοποιεί υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους (cloud), το 33,5% αξιοποιεί αναλύσεις δεδομένων και μόλις το 7,9% χρησιμοποιεί εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, ποσοστό χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι απαιτούνται πρόσθετες δράσεις για να επιταχυνθεί η ενσωμάτωση της AI στην οικονομία.
Η Κύπρος παρουσιάζει επίσης σημαντική πρόοδο στον τομέα της καινοτομίας, καθώς σύμφωνα με τους δείκτες της Επιτροπής, καταγράφει τέσσερις εταιρείες στην κατηγορία των unicorns, ενώ η συμμετοχή της σε ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες υψηλής τεχνολογίας ενισχύει τη θέση της στον ψηφιακό χάρτη της Ευρώπης.
Στον τομέα των δεξιοτήτων, το 49,5% των πολιτών διαθέτει τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες, ποσοστό που παραμένει χαμηλότερο από τον στόχο του 80% που έχει τεθεί για το 2030. Οι ειδικοί ΤΠΕ αντιστοιχούν στο 5% της συνολικής απασχόλησης. Η Επιτροπή προειδοποιεί ότι οι διαφορές μεταξύ ηλικιακών ομάδων και επιπέδων εκπαίδευσης εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό εμπόδιο για την πλήρη αξιοποίηση των ευκαιριών της ψηφιακής οικονομίας.
Η πρόσβαση των πολιτών σε ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες βελτιώνεται σταθερά, με τη σχετική βαθμολογία να διαμορφώνεται στο 77,6, ενώ οι υπηρεσίες προς τις επιχειρήσεις φθάνουν στο 86,0. Η πρόσβαση σε ηλεκτρονικούς φακέλους υγείας καταγράφεται στο 75,4. Παρά την πρόοδο, η Κύπρος εξακολουθεί να υπολείπεται του μέσου όρου της ΕΕ σε ορισμένους τομείς, κυρίως στις διασυνοριακές ψηφιακές υπηρεσίες, στην ψηφιοποίηση της τοπικής αυτοδιοίκησης και στον ψηφιακό μετασχηματισμό της δικαιοσύνης.
Σε σημαντικό παράγοντα στους τομείς της κυβερνοασφάλειας και των κβαντικών επικοινωνιών αναδεικνύεται η Κύπρος, με το έργο CYQCI αποτελεί μέρος ενός πανευρωπαϊκού δικτύου κβαντικών επικοινωνιών που αποσκοπεί στη δημιουργία εξαιρετικά ασφαλών διαύλων μετάδοσης δεδομένων. Επιπλέον, η Κύπρος φιλοξενεί ένα από τα τρία Cyber Hubs της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δημιουργήθηκαν μέσω του Cyber Solidarity Act, ενισχύοντας τον ρόλο της στη διασυνοριακή συνεργασία για την κυβερνοασφάλεια.
Η Κομισιόν αναφέρει και «τη στρατηγική σημασία της Κύπρου στο σημερινό γεωπολιτικό πλαίσιο» στον τομέα των υποθαλάσσιων καλωδίων, καθώς η χώρα εντείνει τις προσπάθειές της να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο συνδεσιμότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σε επίπεδο χρηματοδότησης, η έκθεση αναφέρει πως η Κύπρος διαθέτει το 30% του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της τάξεως των 300 εκατ. ευρώ σε ψηφιακές δράσεις, ενώ επιπλέον 100 εκατ. ευρώ από την Πολιτική Συνοχής, κατευθύνονται στην ψηφιακή μετάβαση. Η χώρα συμμετέχει επίσης στο EUROPEUM-EDIC για υπηρεσίες blockchain, καθώς και στις πρωτοβουλίες EuroHPC Joint Undertaking και Chips Joint Undertaking.
Στην έκθεση σημειώνεται ότι η Κύπρος έχει θέσει και τους 14 διαθέσιμους εθνικούς στόχους στο πλαίσιο της Ψηφιακής Δεκαετίας, με το 86% αυτών να ευθυγραμμίζεται με τους στόχους της ΕΕ για το 2030. Από τους δείκτες προόδου που είχαν τεθεί για το 2025, το 77% βρίσκεται εντός πορείας επίτευξης. Το συνολικό δημόσιο κονδύλι που συνδέεται με τα μέτρα του εθνικού οδικού χάρτη ανέρχεται σε 117 εκατ. ευρώ.
Σύμφωνα με το ειδικό Ευρωβαρόμετρο για την Ψηφιακή Δεκαετία 2026, το 89% των Κυπρίων θεωρεί ότι η ψηφιακή πολιτική πρέπει να αποτελεί υψηλή προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 93% ζητεί ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας, το 91% περισσότερα προγράμματα ψηφιακής εκπαίδευσης και δεξιοτήτων και το 88% αυστηρότερη ρύθμιση των διαδικτυακών πλατφορμών. Παράλληλα, το 85% υποστηρίζει την προτεραιοποίηση επενδύσεων σε ευρωπαϊκές ψηφιακές υποδομές και υπηρεσίες.
Τέλος, η Κομισιόν απευθύνει σειρά συστάσεων προς την Κύπρο για την επιτάχυνση της ψηφιακής της μετάβασης. Σε ό,τι αφορά την τεχνητή νοημοσύνη, καλεί τη χώρα να μετατρέψει άμεσα τη νέα εθνική στρατηγική AI σε συγκεκριμένα μέτρα στήριξης για τις επιχειρήσεις και ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες, μέσω εξειδικευμένων προγραμμάτων ανάπτυξης δεξιοτήτων, ενίσχυσης του ανθρώπινου δυναμικού, προσέλκυσης ταλέντων και ευρύτερης αξιοποίησης της νέας AI Factory Antenna στην Κύπρο. Παράλληλα, εισηγείται την ενίσχυση των επενδύσεων στο οικοσύστημα υποθαλάσσιων καλωδίων, με στόχο την ενδυνάμωση της ψηφιακής κυριαρχίας της χώρας και της ΕΕ, καθώς και τη συμμετοχή στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την ασφάλεια και ανθεκτικότητα των υποθαλάσσιων δικτύων της Μεσογείου.
Η Κομισιόν ζητεί επίσης περαιτέρω ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας, ιδίως για κρίσιμες υποδομές όπως τα υποθαλάσσια καλώδια, καθώς και διερεύνηση της αξιοποίησης της εθνικής κβαντικής υποδομής επικοινωνιών για την προστασία στρατηγικών συστημάτων. Καλεί ακόμη τη Λευκωσία να επιταχύνει την υλοποίηση της στρατηγικής ψηφιακού μετασχηματισμού του δημόσιου τομέα, με έμφαση στις διασυνοριακές υπηρεσίες μεταφορών, υγείας, επιχειρηματικότητας και δικαιοσύνης, καθώς και στην περαιτέρω ψηφιοποίηση της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Επιπλέον, προτείνει την ενίσχυση των προγραμμάτων ψηφιακών δεξιοτήτων για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και πολίτες με χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο, ενώ στον τομέα της ηλεκτρονικής υγείας ζητεί την ταχεία ολοκλήρωση των έργων που θα επιτρέψουν πρόσβαση των πολιτών στους ηλεκτρονικούς φακέλους υγείας μέσω κινητών εφαρμογών, τη διάθεση ιατρικών εικόνων και εξιτηρίων σε ψηφιακή μορφή και τη διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης στις υπηρεσίες e-health για όλες τις κοινωνικές ομάδες.
