Ολοκληρωμένο πλαίσιο προτάσεων με στόχο την αναζωογόνηση του αστικού κέντρου της Λευκωσίας, ετοίμασε και κατέθεσε στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, το Επιστημονικό Τεχνικό Επιμελητήριο Κύπρου (ΕΤΕΚ).
Οι προτάσεις του Επιμελητηρίου περιλαμβάνονται σε αναλυτική Έκθεση με τίτλο «Αναβάθμιση του Αστικού Κέντρου Λευκωσίας – Εφαρμόσιμα μέτρα, μηχανισμός υλοποίησης και οδικός χάρτης», η οποία καταγράφει την παρούσα κατάσταση, προτείνει μία σειρά από μέτρα και λύσεις που θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση των υφιστάμενων προβλημάτων και θα δώσουν νέα πνοή στο αστικό κέντρο της Λευκωσίας.
Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει-μεταξύ άλλων-στην Έκθεση του το ΕΤΕΚ, η αναβάθμιση του αστικού κέντρου Λευκωσίας αποτελεί ζήτημα δημόσιας πολιτικής και χωρικής/οικονομικής ανθεκτικότητας και προϋποθέτει πολιτική και τεχνική αντιμετώπιση των βασικών αιτιών υποβάθμισης:
- μείωση μόνιμου πληθυσμού,
- κενά ισόγεια και ανενεργές ιδιοκτησίες,
- περιορισμένη μίξη χρήσεων,
- αδύναμη καθημερινή οικονομική και πολιτιστική ζωή, καθώς και
- ασυνέχεια δημόσιου χώρου και λειτουργικών συνδέσεων.
Τα φαινόμενα αυτά, τονίζει, δεν είναι ανεξάρτητα, αλλά αλληλοτροφοδοτούνται:
- η απουσία κατοίκων μειώνει τη σταθερή ζήτηση,
- η μειωμένη ζήτηση αυξάνει τα κενά ισόγεια,
- τα κενά ισόγεια αποδυναμώνουν την αστική εμπειρία και την σφάλεια/ελκυστικότητα,
- και η ασυνέχεια του δημόσιου χώρου αποθαρρύνει τη μετακίνηση και την παραμονή, εντείνοντας τον φαύλο κύκλο εγκατάλειψης.
- Διαβάστε ακόμη: Ολοκληρωμένο πλαίσιο προτάσεων για αναζωογόνηση του κέντρου της Λευκωσίας κατέθεσε στον Πρόεδρο το ΕΤΕΚ - «Είναι ζήτημα εθνικής σημασίας»
- Διαβάστε επίσης: Πάνω από 100 προτάσεις για αναβάθμιση του αστικού κέντρου της Λευκωσίας - Έμφαση στη Μακαρίου
Δεν αρκεί η ύπαρξη μελετών ή μεμονωμένων έργων
Σύμφωνα με το ΕΤΕΚ, η εμπειρία των τελευταίων ετών καταδεικνύει ότι η ύπαρξη μελετών ή μεμονωμένων έργων δεν αρκεί για να αλλάξει η τροχιά του κέντρου. «Χωρίς ενιαίο προγραμματισμό, σαφή ανάθεση ευθύνης και διαρκή παρακολούθηση (με συγκεκριμένα ορόσημα και δείκτες), οι παρεμβάσεις, είτε καθυστερούν υπέρμετρα, είτε ολοκληρώνονται αποσπασματικά», υποδεικνύει το Επιμελητήριο.
Στο πλαίσιο αυτό, συνεχίζει, η Έκθεση που ετοίμασε και κατέθεσε στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας το ΕΤΕΚ, έχει ως σκοπό να μετατρέψει τη γενική στοχοθεσία «αναζωογόνησης» σε εφαρμόσιμο πρόγραμμα: να προσδιορίσει τί πρέπει να γίνει, με ποια εργαλεία, από ποιους φορείς, με ποιο χρονοδιάγραμμα, και με ποια λογοδοσία.
«Η έμφαση δίνεται στη διακυβέρνηση και στον μηχανισμό υλοποίησης, ακριβώς επειδή το κρίσιμο έλλειμμα που αναπαράγει την υποβάθμιση είναι η αδυναμία ολοκλήρωσης συντονισμένων παρεμβάσεων, και όχι η έλλειψη ιδεών ή προτάσεων», εξηγεί.
Η επόμενη φάση, υπογραμμίζει, δεν πρέπει να είναι η εκπόνηση νέας γενικής μελέτης, αλλά η μετάβαση σε εφαρμογή: ιεράρχηση ώριμων παρεμβάσεων, ανάθεση ευθύνης, χρονοδιάγραμμα, χρηματοδότηση και άμεση υλοποίηση μέτρων που μπορούν να αποδώσουν εντός του πρώτου εξαμήνου.
Στόχευση στη Λεωφόρο Μακαρίου
Η Έκθεση, συμπληρώνει το ΕΤΕΚ, προτείνει ακριβώς αυτό το πέρασμα από τη συζήτηση και τον σχεδιασμό στην οργανωμένη παράδοση αποτελεσμάτων.
Ειδικά για τη Λεωφόρο Μακαρίου, η Έκθεση υιοθετεί συστημική προσέγγιση: η διαχείριση της οδού δεν αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο κυκλοφοριακό ζήτημα, αλλά ως μέρος ενός ευρύτερου πακέτου πολιτικών και έργων που πρέπει να λειτουργούν συνδυαστικά.
«Η αποτελεσματικότητα οποιασδήποτε ρύθμισης στη Μακαρίου εξαρτάται από την ταυτόχρονη πρόοδο σε κρίσιμες συνιστώσες: ενίσχυση κατοίκησης και μίξης χρήσεων, ενεργοποίηση ανενεργού αποθέματος και ισογείων, βελτίωση προσβασιμότητας και συνδεσιμότητας, αναβάθμιση του δημόσιου χώρου και του μικροκλίματος, καθώς και ανάδειξη ταυτότητας μέσω προγραμματισμένων δράσεων και δραστηριοτήτων», τονίζει περαιτέρω το ΕΤΕΚ.
Συνεπώς, αναφέρει, ο στόχος δεν είναι μια αποσπασματική απάντηση σε ένα επιμέρους ερώτημα, αλλά η συγκρότηση ενός ολοκληρωμένου, μετρήσιμου και θεσμικά κατοχυρωμένου πλαισίου που οδηγεί από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση.
Με βάση την Έκθεση, η Λεωφόρος Μακαρίου προτείνεται ως πρώτο πεδίο ορατής εφαρμογής της στρατηγικής, χωρίς όμως να απομονώνεται από το ευρύτερο αστικό κέντρο.
«Η επιτυχία των παρεμβάσεων στη Μακαρίου εξαρτάται από την ταυτόχρονη πρόοδο σε κατοίκηση, προσβασιμότητα, ενεργοποίηση ισογείων, δημόσιο χώρο και λειτουργικές συνδέσεις. Με τον τρόπο αυτό, η Μακαρίου λειτουργεί ως καταλύτης και όχι ως το μοναδικό αντικείμενο της αναζωογόνησης», επισημαίνει.
- Διαβάστε επίσης: Υπογράφηκαν τα συμβόλαια για αναβάθμιση του πολυώροφου χώρου στάθμευσης Λήδρας – Αριάδνης - Τι περιλαμβάνουν οι εργασίες
Τα μέτρα
Με γνώμονα τα πιο πάνω, το ΕΤΕΚ καταγράφει στην Έκθεσή του 12 συγκεκριμένα και εφαρμόσιμα-όπως τονίζει-κωδικοποιημένα μέτρα εφαρμογής, τα οποία περιλαμβάνουν τόσο μέτρα με χαρακτήρα «μοχλών», όσο και μέτρα ενεργοποίησης χρήσεων και συνεκτικότητας του δημόσιου χώρου, τα οποία όμως θα υλοποιούνται με κοινή μεθοδολογία (σαφής φορέας-ηγέτης, συν-υπεύθυνοι, απαιτούμενο εργαλείο, χρονικός ορίζοντας και δείκτες/ορόσημα).
Μέτρο 1: Επιτάχυνση/απλοποίηση αδειοδοτήσεων (fast-track αλλαγής χρήσης και μικρών επεμβάσεων)
- Θέσπιση ταχείας διαδικασίας για αλλαγή χρήσης ισογείων και για μικρές μετατροπές/προσωρινές χρήσεις.
- Προτυποποίηση απαιτήσεων και τυποποιημένες λύσεις για επεμβάσεις σε διατηρητέα, ώστε να μειώνεται ο χρόνος και η αβεβαιότητα αδειοδότησης.
- Δημιουργία ειδικού one-stop-shop αδειοδότησης και υποστήριξης για το αστικό κέντρο, το οποίο θα καθοδηγεί ιδιοκτήτες, επιχειρήσεις και επενδυτές για αλλαγές χρήσης, μικρές επεμβάσεις, προσωρινές χρήσεις και επαναλειτουργία ισογείων, με προκαθορισμένους χρόνους ανταπόκρισης και τυποποιημένες διαδικασίες.
Μέτρο 2: Στάθμευση ως εργαλείο πολιτικής (αναθεώρηση απαιτήσεων και στοχευμένες ρυθμίσεις)
- Αναθεώρηση απαιτήσεων θέσεων στάθμευσης για επιχειρήσεις στο ιστορικό κέντρο και υιοθέτηση εναλλακτικών ρυθμίσεων.
- Χρήση δημοτικών χώρων/σχημάτων στάθμευσης με προτεραιότητα σε κατοίκους και βραχείες επισκέψεις, όπου τεκμηριώνεται ανάγκη.
Επί του προκειμένου, το ΕΤΕΚ αναφέρει πως η πολιτική στάθμευσης πρέπει να ισορροπεί ανάμεσα στην αποφυγή διαμπερούς κυκλοφορίας και στην ανάγκη λειτουργικής πρόσβασης για κατοίκους, ΑμεΑ, ηλικιωμένους, τροφοδοσία, βραχείες επισκέψεις και μικρές επιχειρήσεις.
Όπως τονίζει, η λύση δεν είναι η γενικευμένη επαναφορά του Ι.Χ., αλλά η στοχευμένη, διαχειριζόμενη και μετρήσιμη πρόσβαση, σε συνδυασμό με δημόσια συγκοινωνία, ήπια κινητικότητα και λύσεις τελευταίου χιλιομέτρου.
Μέτρο 3: Φορολογικά κίνητρα για ανακαινίσεις και επενδύσεις στο κέντρο
- Θέσπιση φορολογικών κινήτρων για ιδιοκτήτες που ανακαινίζουν/επανενεργοποιούν κτήρια εντός κέντρου.
- Σύνδεση κινήτρων με χρήσεις που ενισχύουν πολυλειτουργικότητα, κατοίκηση, δημιουργική οικονομία και εκπαίδευση.
Μέτρο 4: Διαχείριση/παραχώρηση αδρανών διατηρητέων από τον Δήμο (θεσμική δυνατότητα)
- Δημιουργία πλαισίου ώστε ο Δήμος να μπορεί να διαχειρίζεται/παραχωρεί αδρανή διατηρητέα με όρους δημόσιας ωφέλειας.
- Στόχευση σε πολιτιστικές, κοινωνικές και εκπαιδευτικές χρήσεις που ενεργοποιούν τον δημόσιο βίο του κέντρου.
Μέτρο 5: Μηχανισμός εντοπισμού και ενεργοποίησης ανενεργών ιδιοκτησιών (τεχνική ομάδα και ψηφιακό μητρώο)
- Σύσταση τεχνικής ομάδας για χαρτογράφηση, καταγραφή και συστηματική επικοινωνία με ιδιοκτήτες κενών/εγκαταλελειμμένων ιδιοκτησιών.
- Δημιουργία και διαρκής ενημέρωση ψηφιακού μητρώου ανενεργού αποθέματος ως εργαλείο πολιτικής και διαφάνειας.
- Το ψηφιακό μητρώο δεν πρέπει να λειτουργεί ως απλή καταγραφή, αλλά ως εργαλείο ενεργοποίησης: να συνοδεύεται από οργανωμένο πρόγραμμα επικοινωνίας με ιδιοκτήτες, ώστε να εντοπίζονται εμπόδια αξιοποίησης, προθέσεις επανενεργοποίησης, ανάγκες κινήτρων και περιπτώσεις που απαιτούν ρυθμιστική ή φορολογική παρέμβαση.
Μέτρο 6: Τέλος/φόρος αδράνειας (vacancy tax) με ρήτρα επανεπένδυσης στο κέντρο
- Καθιέρωση ειδικού τέλους για ιδιοκτησίες που παραμένουν ανενεργές πέραν καθορισμένου χρονικού ορίου (ενδεικτικά 3 έτη).
- Πρόβλεψη είσπραξης/διαχείρισης σε επίπεδο τοπικής αρχής και δέσμευση επανεπένδυσης εσόδων σε έργα αναζωογόνησης του κέντρου.
Μέτρο 7: Στήριξη μικτής χρήσης και ευελιξία μετατροπών (πολυλειτουργικότητα)
- Ρυθμίσεις που διευκολύνουν τη μίξη χρήσεων (κατοικία, εργασία, πολιτισμός, αναψυχή) εντός κέντρου.
- Μείωση εμποδίων για μετατροπές χρήσης όταν διασφαλίζονται όροι ποιότητας ζωής και λειτουργικότητας.
Μέτρο 8: Κίνητρα για μόνιμη κατοίκηση στο κέντρο
- Πρόγραμμα κινήτρων για αύξηση μόνιμου πληθυσμού (ανακαινίσεις/μισθώσεις), με στοχευμένες ομάδες (νέοι επαγγελματίες, νέες οικογένειες, φοιτητές).
- Ενίσχυση καθημερινής χρήσης του κέντρου ως βασική προϋπόθεση βιώσιμης αναζωογόνησης.
- Η μόνιμη κατοίκηση πρέπει να αντιμετωπιστεί ως κεντρικός δείκτης επιτυχίας της αναζωογόνησης και όχι ως παράπλευρο αποτέλεσμα. Η δημιουργία προσιτών επιλογών κατοικίας για νέους επαγγελματίες, φοιτητές, νέες οικογένειες και εργαζόμενους στο κέντρο πρέπει να συνδεθεί με φορολογικά κίνητρα, αξιοποίηση ανενεργών κτηρίων, ταχεία αδειοδότηση αλλαγών χρήσης και συνεργασίες με πανεπιστήμια και μεγάλους εργοδότες.
Μέτρο 9: Συνδέσεις και ροή δημόσιου χώρου (συνεκτική εμπειρία πόλης)
- Ενιαίες κατευθυντήριες γραμμές για υλικά, φωτισμό, σήμανση και αστικό εξοπλισμό.
- Σχεδιασμός συνδέσεων ανάμεσα σε ζώνες παρέμβασης και ενοποίηση έργων ώστε να λειτουργούν ως ενιαίο δίκτυο ροών πεζών/ποδηλάτου/μικροκινητικότητας.
Μέτρο 10: Συντονιστικός μηχανισμός υλοποίησης και παρακολούθησης (delivery και λογοδοσία)
- Θεσμοθέτηση συμμετοχικού οργάνου με εκπροσώπηση αρμόδιων φορέων (τοπική αρχή, κρατικές υπηρεσίες, ΕΤΕΚ, ακαδημαϊκοί, οργανωμένοι φορείς).
- Το όργανο λειτουργεί ως δομημένη πλατφόρμα ανατροφοδότησης της υλοποίησης: συνεδριάζει σε τακτικό κύκλο, αξιολογεί πρόοδο βάσει δεικτών και εισηγείται διορθωτικές ενέργειες προς το Delivery Office (Γραφείο Παράδοσης).
- Θέσπιση ετήσιου δημόσιου απολογισμού προόδου με σαφή δείκτες και ποσοτικοποιημένα ορόσημα.
- Ο συντονιστικός μηχανισμός δεν πρέπει να περιορίζεται σε ρόλο παρακολούθησης ή ανταλλαγής απόψεων. Πρέπει να έχει σαφή επιχειρησιακή εντολή, ονοματισμένη ευθύνη, δυνατότητα άμεσης εισήγησης αποφάσεων, υποχρέωση ανταπόκρισης των συναρμόδιων υπηρεσιών και διαδικασία ταχείας κλιμάκωσης στο πολιτικό επίπεδο όταν προκύπτουν εμπόδια αδειοδότησης, χρηματοδότησης ή αρμοδιοτήτων.
Μέτρο 11: Πολιτιστική ταυτότητα και δημιουργική οικονομία (προγραμματισμός δραστηριοτήτων)
- Στήριξη δημιουργικών/πολιτιστικών χρήσεων, residencies, εργαστήρια, makerspaces και προγράμματα προσωρινών χρήσεων σε ανενεργά κτήρια.
- Ανάπτυξη θεματικών διαδρομών και δράσεων που ενισχύουν την ταυτότητα και την επισκεψιμότητα.
- Διαμόρφωση ενιαίας επικοινωνιακής ταυτότητας για το κέντρο της Λευκωσίας, ώστε να προβληθεί ως τόπος κατοίκησης, εργασίας, πολιτισμού, δημιουργίας και καθημερινής εμπειρίας. Η ταυτότητα αυτή πρέπει να συνδέεται με δημόσιο χώρο, διαδρομές, εκδηλώσεις, σήμανση, φωτισμό και ενεργοποίηση ισογείων.
Μέτρο 12: Ενίσχυση μικρής επιχειρηματικότητας και ενεργοποίηση ισογείων
- Εργαλεία στήριξης νέων δραστηριοτήτων σε ανενεργά ισόγεια και προώθηση «ζωνών τοπικής οικονομίας» με πειραματικά/ευέλικτα σχήματα.
- Συνδυασμός κινήτρων με προγραμματισμό δράσεων (pop-ups, events) ώστε να δημιουργείται σταθερή ροή και οικονομική βιωσιμότητα.
- Πιλοτική ενεργοποίηση ισογείων με προσωρινές χρήσεις, pop-ups, μικρές πολιτιστικές και εμπορικές δράσεις, θεματικές διαδρομές και συνεργασία με επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και δημιουργικές ομάδες, ώστε να αυξηθεί η παραμονή στο κέντρο και να δημιουργηθούν λόγοι επαναλαμβανόμενης επίσκεψης.
Οι εισηγήσεις για την Μακαρίου
Σε ό,τι αφορά τη Λεωφόρο Μακαρίου, πάντως, το ΕΤΕΚ υποδεικνύει πως η διαχείριση της οφείλει να στηριχθεί σε μεταβατικά μέτρα χαμηλού κόστους και άμεσης εφαρμογής, τα οποία βελτιώνουν άμεσα την καθημερινή λειτουργία και την εμπειρία χρήστη, χωρίς να υποκαθιστούν τους θεσμικούς μοχλούς και τις δομικές παρεμβάσεις της συνολικής στρατηγικής.
Στο μεταβατικό αυτό στάδιο-έξι μηνών-, στόχος είναι να αποδοθούν γρήγορα μετρήσιμα οφέλη (άνεση, ασφάλεια, αναγνωσιμότητα, λειτουργική πρόσβαση, ενεργοποίηση δραστηριοτήτων) και να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη ότι το κέντρο κινείται με συνέπεια προς ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα υλοποίησης.
Σύμφωνα με το Επιμελητήριο, η Λεωφόρος Μακαρίου μπορεί να λειτουργήσει ως πρώτο πιλοτικό πεδίο εφαρμογής του μηχανισμού delivery.
Ως εκ τούτου, εντός εξαμήνου το ΕΤΕΚ θεωρεί ότι μπορούν να δρομολογηθούν συνδυαστικά μέτρα δημόσιου χώρου, σκίασης, φωτισμού, σήμανσης, ενεργοποίησης ισογείων, προσωρινών χρήσεων, βραχείας πρόσβασης και προγράμματος δράσεων, ώστε να αξιολογηθεί στην πράξη η αποτελεσματικότητα του μοντέλου και να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη ότι η στρατηγική περνά σε εφαρμογή.
«Η πιλοτική εφαρμογή στη Μακαρίου πρέπει να σχεδιαστεί με τρόπο που να παράγει άμεσα δεδομένα και μαθήματα εφαρμογής για το σύνολο του αστικού κέντρου: τι αποδίδει, ποια εμπόδια εμφανίζονται, ποιοι φορείς ανταποκρίνονται εγκαίρως και ποιες ρυθμίσεις χρειάζονται προσαρμογή πριν από την επέκταση των μέτρων σε άλλες περιοχές του κέντρου», υπογραμμίζει.
Στη βάση των πιο πάνω, το ΕΤΕΚ εισηγείται τα εξής μέτρα αποκλειστικά για τη Λεωφόρο Μακαρίου:
- Μικροκλίμα - σκίαση – πράσινο: Στοχευμένες λύσεις σκίασης (στέγαστρα/σκιάδια) και αύξηση πρασίνου (δενδροφυτεύσεις, παρεμβάσεις θερμικής άνεσης) στα σημεία υψηλής παραμονής, ώστε να βελτιώνεται άμεσα η βιωσιμότητα της καθημερινής χρήσης, ιδίως στις θερμές περιόδους.
- Αστικός εξοπλισμός, φωτισμός, σήμανση: Αναβάθμιση καθιστικών, φωτισμού και προσανατολιστικής σήμανσης με ενιαία λογική για συνεκτικότητα, ασφάλεια και αναγνωσιμότητα της διαδρομής, με προτεραιότητα στα σημεία ασυνέχειας και αβεβαιότητας.
- Συντονισμός ωραρίων και πρόγραμμα δράσεων: Συνεργασία με επιχειρήσεις και φορείς για εναρμόνιση ωραρίων και σταθερό πρόγραμμα δραστηριοτήτων, ώστε να δημιουργείται προβλέψιμη ροή επισκεπτών και λόγοι επίσκεψης/παραμονής.
- Βραχεία στάθμευση και διευκολύνσεις πρόσβασης χωρίς διαμπερή κυκλοφορία: Στοχευμένες ρυθμίσεις για βραχείες επισκέψεις όπου τεκμηριώνεται ανάγκη (π.χ. αξιοποίηση/συνεργασία με δημοτικούς χώρους), με τρόπο που να στηρίζει τη λειτουργία των ισογείων χωρίς να ενθαρρύνει διαμπερή κίνηση ή γενικευμένη προσέλκυση Ι.Χ.
- Λεωφορειακές ροές και λειτουργικοί κόμβοι: Αναδιοργάνωση λεωφορειακών διελεύσεων και λειτουργικών κόμβων σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές, ώστε να περιορίζεται η υπερφόρτιση του πυρήνα και να μειώνονται οι συγκρούσεις ροών στον άξονα.
- Άμεση ενεργοποίηση της ζωής της οδού - αισθητικές παρεμβάσεις και popups/events: Παρεμβάσεις μικρής κλίμακας και πρόγραμμα δράσεων (pop-ups, events, προσωρινές χρήσεις) ως άμεσος «ενεργοποιητής» ζωής, σε συνέργεια με εργαλεία στήριξης μικρής επιχειρηματικότητας και δημιουργικών χρήσεων, ώστε να αυξάνεται η παραμονή και η οικονομική βιωσιμότητα.
- «Τελευταίο χιλιόμετρο», ήπια κινητικότητα και πιλοτικές ρυθμίσεις λειτουργίας: Ενίσχυση της λειτουργικής πρόσβασης προς/από τη Μακαρίου με ασφαλείς πεζές και ποδηλατικές συνδέσεις προς βασικούς πόλους, βελτιώσεις στις διαβάσεις και ρυθμίσεις χαμηλών ταχυτήτων όπου απαιτείται, καθώς και σαφές πιλοτικό λειτουργικό καθεστώς σε συγκεκριμένες ημέρες/ώρες (π.χ. Σαββατοκύριακο), το οποίο θα αξιολογείται με δείκτες ροών/παραμονής και θα προσαρμόζεται βάσει τεκμηρίωσης.
Δύο χωρικές ραχοκοκαλιές πολυετούς ορίζοντα
Παράλληλα με τα θεσμικά εργαλεία και τα άμεσα μεταβατικά μέτρα, το ΕΤΕΚ τονίζει πως απαιτείται και πολυετής χωρικός προγραμματισμός για δύο βασικές χωρικές «ραχοκοκαλιές» που συγκροτούν τη διαρκή υποδομή συνοχής και συνδεσιμότητας του αστικού κέντρου.
Οι ραχοκοκαλιές αυτές, υπογραμμίζει, δεν αποτελούν μεμονωμένα έργα, αλλά δομικά δίκτυα που οργανώνουν ροές, ενισχύουν την αναγνωσιμότητα του κέντρου, βελτιώνουν την προσβασιμότητα και δημιουργούν συνεκτικό πλέγμα δημόσιου χώρου.
«Επειδή προϋποθέτουν ωρίμανση, διαδοχικές μελέτες, αδειοδοτήσεις, εξασφάλιση χρηματοδότησης και φασική υλοποίηση, πρέπει να ενταχθούν σε σταθερό πρόγραμμα με σαφή φορέα συντονισμού, χρονοδιάγραμμα και ενδιάμεσα ορόσημα», επισημαίνει.
Η τάφρος/περιμετρικό τόξο ως ενιαίο γραμμικό πάρκο με διασυνδέσεις (Πύλη Πάφου - Πύλη Αμμοχώστου).
Σύμφωνα με το ΕΤΕΚ, η τάφρος και το περιμετρικό τόξο μπορούν να λειτουργήσουν ως γραμμική πράσινη υποδομή και ταυτόχρονα ως «δακτύλιος» αναψυχής, περιπάτου και ήπιας μετακίνησης γύρω από τον ιστορικό πυρήνα.
Ο στόχος δεν περιορίζεται στη δημιουργία πρασίνου, αλλά στην ανάπτυξη ενός συνεχούς, αναγνωρίσιμου δημόσιου χώρου που:
- διασυνδέει τις Πύλες και κομβικά σημεία του κέντρου,
- οργανώνει διαδρομές πεζών/ποδηλάτου/μικροκινητικότητας,
- ενισχύει την περιβαλλοντική άνεση (σκίαση/μικροκλίμα) και την ποιότητα παραμονής,
- δημιουργεί «μετώπα» ενεργοποίησης σε επιλεγμένα σημεία (π.χ. μικρές πλατείες, στάσεις, σημεία πολιτισμού), χωρίς να επιβαρύνει τον πυρήνα με ασύμβατες χρήσεις.
Για να είναι υλοποιήσιμη, η ραχοκοκαλιά αυτή, επισημαίνει, πρέπει να προχωρήσει φασικά (σε τμήματα), κοινές τεχνικές προδιαγραφές, ενιαία ταυτότητα (υλικά/φωτισμός/σήμανση/εξοπλισμός) και διασφαλισμένη συντήρηση, ώστε να αποφεύγεται η συνηθισμένη εικόνα «ασυνεχών» παρεμβάσεων.
«Express» διαδρομές που συνδέουν γειτονιές με μεγάλους εργοδότες/υπηρεσίες/πόλους ενδιαφέροντος
Παράλληλα, το ΕΤΕΚ εισηγείται «express» διαδρομές, οι οποίες θα συνδέουν γειτονιές με μεγάλους εργοδότες/υπηρεσίες/πόλους ενδιαφέροντος.
Όπως εξηγεί, οι «express» διαδρομές συγκροτούν ένα δίκτυο γρήγορων και ευδιάκριτων συνδέσεων που μειώνουν τον χρόνο και την αβεβαιότητα μετακίνησης προς/εντός του κέντρου και ενισχύουν την καθημερινή του χρήση.
Η λογική τους είναι να συνδέουν, με συνέπεια και υψηλή αξιοπιστία, γειτονιές και περιοχές κατοίκησης με:
- μεγάλους εργοδότες και συγκεντρώσεις υπηρεσιών,
- εκπαιδευτικούς/πολιτιστικούς πόλους,
- κόμβους δημόσιας συγκοινωνίας και χώρους στάθμευσης περιμετρικά.
Οι διαδρομές αυτές, συνεχίζει, δεν αφορούν μόνο ένα μέσο: προϋποθέτουν συνδυασμό υποδομής και λειτουργίας (ευκρινείς χαράξεις, ασφάλεια, σήμανση, φωτισμός, διαβάσεις, ρυθμίσεις κυκλοφορίας όπου απαιτείται), ώστε να λειτουργούν ως πραγματικές «αρτηρίες πρόσβασης» και να υποστηρίζουν την ενίσχυση κατοίκησης, την εμπορικότητα και την πολιτιστική δραστηριότητα.
«Η φασική υλοποίηση μπορεί να ξεκινήσει με «πιλοτικά» τμήματα υψηλής ζήτησης, να αξιολογηθεί με δείκτες ροών/χρόνου πρόσβασης και να επεκταθεί βάσει τεκμηρίωσης», αναφέρει ακόμη.
Συμπέρασμα υλοποίησης
Καταληκτικά το ΕΤΕΚ σημειώνει στην Έκθεσή του πως οι δύο προαναφερθείσες χωρικές ραχοκοκαλιές θα μπορούν να λειτουργούν ως το μακροπρόθεσμο υπόβαθρο πάνω στο οποίο μπορούν να αποκτήσουν σταθερότητα και διάρκεια οι υπόλοιπες πολιτικές.
Για τον λόγο αυτό απαιτούν από την αρχή σαφή προγραμματισμό, ελάχιστο κοινό πλαίσιο τεχνικών προδιαγραφών και μηχανισμό παρακολούθησης με ορόσημα (μελέτη-ωρίμανση-χρηματοδότηση-φάσεις υλοποίησης), ώστε να αποφεύγεται η αποσπασματικότητα και η ημιτελής εκτέλεση.
