Το νέο νομοθετικό πλαίσιο για τις εκποιήσεις, όπως έχει διαμορφωθεί από τη ψήφο της Βουλής πριν την αυτοδιάλυσή της, τίθεται σε πλήρη εφαρμογή από τον Ιούνιο, ενώ έχει επανεκκινήσει και το σχέδιο «Ενοίκιο Έναντι Δόσης». Παράλληλα το Ανώτατο Δικαστήριο καλείται να αποφανθεί για τη συνταγματικότητα ή μη αριθμού άλλων νομοθετημάτων.
Ωστόσο, πίσω από τις πολιτικές αντιπαραθέσεις και τις νομικές μάχες στο Ανώτατο Δικαστήριο, κρύβεται μια αμείλικτη οικονομική αλήθεια. Ο χρόνος έχει πάψει προ πολλού να είναι σύμμαχος των δανειοληπτών. Η μεγαλύτερη παγίδα στο φλέγον θέμα των κόκκινων δανείων δεν είναι οι ίδιες οι διαδικασίες, αλλά η ψευδαίσθηση ότι η αναβολή προσφέρει προστασία. Στην πραγματικότητα, η αδράνεια αποτελεί την τέλεια συνταγή για μια οικονομική καταστροφή.
Ο μύθος της «ασφάλειας»
Υπάρχει μια σοβαρή παρανόηση στην κοινή γνώμη, η οποία καλλιεργήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τις συνεχείς παρεμβάσεις στο νομοθετικό πλαίσιο των εκποιήσεων. Πολλοί δανειολήπτες έχουν πέσει θύματα του λαϊκισμού και έχουν εγκλωβιστεί στα χρέη τους.
Τώρα, η εξώδικη επίλυση από τον Χρηματοοικονομικό Επίτροπο, είναι άλλη μια ευκαιρία για αυτούς τους δανειολήπτες να επιχειρήσουν να δώσουν λύση στα προβληματικά τους δάνεια. Το πάγωμα της εκποίησης για τέσσερεις μήνες, που προβλέπεται από τον Νόμο είναι καλό εάν αυτός ο χρόνος αξιοποιηθεί παραγωγικά και δοθεί λύση.
Πως μεγαλώνει το χρέος
Όταν ένας δανειολήπτης επιλέγει να μην ανταποκριθεί στις εκκλήσεις για αναδιάρθρωση, το δάνειό του δεν μένει στάσιμο. Αντίθετα, εισέρχεται σε έναν φαύλο κύκλο και η ζημιά μεγαλώνει μέρα με τη μέρα. Το αρχικό κεφάλαιο επιβαρύνεται συνεχώς με penalty και τόκους επί των καθυστερήσεων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ένα δάνειο που ξεκίνησε από ένα διαχειρίσιμο ποσό, να έχει διπλασιαστεί μετά από μερικά χρόνια.
Οι νομικές διαδικασίες, οι επιστολές, οι εκτιμήσεις και οι προετοιμασίες για εκποίηση προσθέτουν χιλιάδες ευρώ στον τελικό λογαριασμό, το οποίο καλείται να πληρώσει ο οφειλέτης.
Η αξία του ακινήτου, που αποτελεί την εξασφάλιση, συνήθως υποτιμάται με την πάροδο του χρόνου ή παραμένει σχετικά σταθερή, την ίδια ώρα όμως που το χρέος αυξάνεται. Έτσι, ο δανειολήπτης χάνει γρήγορα οποιοδήποτε θετικό equity (καθαρή αξία) είχε στο ακίνητό του.
Οι λύσεις που χάνονται και το «επώδυνο» τέλος
Είναι σαφές ότι όσο πιο νωρίς καθίσει ένας δανειολήπτης στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης, τόσο περισσότερες και πιο ανώδυνες επιλογές έχει. Όσο περνά ο χρόνος οι διαθέσιμες επιλογές γίνονται ολοένα και δυσκολότερες. Γι’ αυτό κρίνονται αναγκαίες λύσεις όπως το σχέδιο «Ενοίκιο Έναντι Δόσης». Για τους πραγματικά ευάλωτους, είναι μια σανίδα σωτηρίας καθώς τα χρέη διαγράφονται, το κράτος πληρώνει το ενοίκιο και ο πολίτης μένει στο σπίτι του. Δεν παύει ωστόσο να είναι μια λύση ανάγκης καθώς ο δανειολήπτης παύει να είναι ιδιοκτήτης της περιουσίας του. Ενδεχομένως εάν είχε δράσει χρόνια νωρίτερα, να είχε καταφέρει να διασώσει την ιδιοκτησία του σπιτιού του.
Αν υπάρχει ένα δίδαγμα καθώς εισερχόμαστε σε μια περίοδο λειτουργίας ενός ανανεωμένου νομοθετικού πλαισίου είναι ότι οι οριζόντιες προστασίες και τα «παγώματα» των εκποιήσεων δεν θα ευδοκιμήσουν και αυτό αποδείχθηκε και στην πράξη τα τελευταία χρόνια με τις διαρκείς αναβολές. Υπό αυτές τις συνθήκες η αδράνεια δεν είναι πλέον μια παθητική στάση αναμονής, αλλά μια απόφαση οικονομικής αυτοχειρίας.
Οι λύσεις που είναι διαθέσιμες σήμερα, μέσω των αναδιαρθρώσεων ή του σχεδίου «Ενοίκιο Έναντι Δόσης», μπορεί να φαντάζουν δύσκολες ή να πληγώνουν τον εγωισμό του δανειολήπτη. Είναι όμως μαθηματικά βέβαιο ότι οποιαδήποτε λύση δοθεί σήμερα, θα είναι ασύγκριτα λιγότερο επώδυνη από αυτήν που θα επιβάλει αναγκαστικά ο χρόνος και το νέο, πλαίσιο αύριο.
