Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την Τρίτη τη νέα δέσμη κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον έλεγχο των ξένων επενδύσεων, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας και την πρόληψη πιθανών κινδύνων για τη δημόσια τάξη και τα στρατηγικά συμφέροντα της Ένωσης.
Η απόφαση ελήφθη με 508 ψήφους υπέρ, 64 κατά και 90 αποχές, και αφορά τη συμφωνία που είχε επιτευχθεί μεταξύ των διαπραγματευτών του Ευρωκοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Οι νέοι κανόνες καθιστούν υποχρεωτικό τον έλεγχο των άμεσων ξένων επενδύσεων σε ευαίσθητους τομείς, όπως η άμυνα, οι ημιαγωγοί, η τεχνητή νοημοσύνη, οι κρίσιμες πρώτες ύλες και οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.
Σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο που εγκρίθηκε, στόχος είναι να εντοπίζονται εγκαίρως και να αντιμετωπίζονται πιθανοί κίνδυνοι που σχετίζονται με την ασφάλεια ή τη δημόσια τάξη, ενώ παράλληλα διατηρείται η ανοικτή στάση της ΕΕ προς τις διεθνείς ροές κεφαλαίων.
Παράλληλα, προβλέπεται εξορθολογισμός των εθνικών μηχανισμών ελέγχου, με σκοπό τη μείωση της γραφειοκρατίας και την ενίσχυση της ελκυστικότητας της Ένωσης ως επενδυτικού προορισμού.
Οι νέοι κανόνες ενισχύουν επίσης τον συντονισμό μεταξύ των εθνικών αρχών και της Κομισιόν, μέσω ενός πλαισίου οριζόντιας συνεργασίας για την αντιμετώπιση διασυνοριακών κινδύνων. Η ρύθμιση επεκτείνεται και σε συναλλαγές εντός της ΕΕ, όταν ο τελικός έλεγχος της επένδυσης ασκείται από φυσικά ή νομικά πρόσωπα τρίτων χωρών.
Στο κείμενο που εγκρίθηκε προβλέπεται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να ενισχύσει περαιτέρω την ικανότητά της να αντιμετωπίζει κινδύνους οικονομικής ασφάλειας που απορρέουν από τις ξένες επενδύσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η Κομισιόν έχει ήδη παρουσιάσει πρόταση για την επιτάχυνση της βιομηχανικής παραγωγής, με την ονομασία «Νόμος Επιτάχυνσης της Βιομηχανίας», τον Μάρτιο του 2026.
Οι νέες ρυθμίσεις αποσαφηνίζουν επίσης πότε μία ξένη επένδυση θεωρείται ότι δημιουργεί άμεση ή έμμεση σχέση ελέγχου με επιχείρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Συγκεκριμένα, περιγράφονται περιπτώσεις στις οποίες ο ξένος επενδυτής αποκτά αποφασιστική επιρροή ή ουσιαστική δυνατότητα επηρεασμού της εμπορικής πολιτικής της ευρωπαϊκής επιχείρησης, είτε μέσω συμμετοχής στο μετοχικό κεφάλαιο είτε μέσω δικαιωμάτων ψήφου, συμβατικών σχέσεων ή εκπροσώπησης σε διοικητικά όργανα.
Όπως αναφέρεται στο κείμενο, η αναθεώρηση του πλαισίου ελέγχου των ξένων επενδύσεων συνδέεται με την ανάγκη προσαρμογής στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της παγκόσμιας οικονομίας και στις αυξημένες γεωπολιτικές εντάσεις. Όπως επισημαίνεται η ενίσχυση της οικονομικής ασφάλειας της ΕΕ, κρίνεται αναγκαία λόγω της ενσωμάτωσης των παγκόσμιων αγορών και των νέων κινδύνων που προκύπτουν από εξαρτήσεις σε κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού και τεχνολογίες.
Στο πλαίσιο αυτό, γίνεται αναφορά στο νομοθετικό κείμενο και σε προηγούμενες στρατηγικές ανακοινώσεις της Κομισιόν και της Ύπατης Εκπροσώπου για την Εξωτερική Πολιτική, οι οποίες προσδιόρισαν τον έλεγχο των ξένων επενδύσεων ως βασικό εργαλείο για την προστασία της οικονομικής ασφάλειας της Ένωσης και την αντιμετώπιση κινδύνων όπως η διαρροή τεχνολογίας και ο οικονομικός εξαναγκασμός.
Ο εισηγητής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ραφαέλ Γκλουκσμάν, δήλωσε ότι με τη νέα ρύθμιση κλείνει ένα κεφάλαιο ευρωπαϊκής αφέλειας, σημειώνοντας ότι ορισμένα τρίτα κράτη επιδιώκουν να αποδυναμώσουν την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρόσθεσε ότι η νέα νομοθεσία σηματοδοτεί μία αλλαγή προσέγγισης στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι ξένες επενδύσεις σε ευαίσθητους τομείς.
Σημειώνεται ότι μετά την έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ο νέος Κανονισμός αναμένεται να εγκριθεί και από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προτού τεθεί σε ισχύ. Η εφαρμογή του προβλέπεται να ξεκινήσει 18 μήνες μετά την επίσημη υιοθέτησή του.
