Η μετανάστευση αποτελεί μία από τις πιο σύνθετες και πολυδιάστατες προκλήσεις της σύγχρονης εποχής, με άμεσες επιπτώσεις τόσο στην οικονομία όσο και στην κοινωνική συνοχή. Η αποτελεσματική διαχείρισή της συνδέεται όλο και περισσότερο με την ικανότητα των κοινωνιών να εντάσσουν ουσιαστικά τους ανθρώπους, αναγνωρίζοντας και αξιοποιώντας το ανθρώπινο δυναμικό που φέρνουν μαζί τους.
Mια πρακτική και ανθρώπινη διάσταση της ένταξης, μετατοπίζοντας το ενδιαφέρον από τις θεωρητικές προσεγγίσεις σε λύσεις που λειτουργούν στην καθημερινότητα ανέδειξε συζήτηση στο πλαίσιο του Euro-Mediterranean CSO Conference. Κοινός παρονομαστής αποτέλεσε η ανάγκη να αναγνωριστούν και να αξιοποιηθούν οι δεξιότητες των μεταναστών, όχι μόνο ως εργαλείο οικονομικής ανάπτυξης αλλά και ως βασικό στοιχείο κοινωνικής συνοχής.
Σύμφωνα με τη Νατάσα Ξενοφώντος Κουδουνά, Project Manager, International Organization for Migration, Cyprus Office, η συζήτηση για δεξιότητες και ένταξη οφείλει να ξεκινά από την κατανόηση των πραγματικών συνθηκών ζωής των ανθρώπων. Όπως ανέφερε, «όταν μιλάμε για παγκόσμιες ανισότητες πρέπει να καταλαβαίνουμε τι σημαίνουν στην πράξη», από τις διαφορές στους μισθούς μέχρι το κοινωνικό υπόβαθρο κάθε ατόμου. Τόνισε την ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις, όπως «αξιολογήσεις των αναγκών και σωστή καθοδήγηση προς την αγορά εργασίας», ενώ στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της αξιοποίησης των δεξιοτήτων που ήδη φέρνουν οι μετανάστες. Περιέγραψε ως ουσιαστικό αποτέλεσμα το να βλέπει κανείς ανθρώπους που έφτασαν «σε δύσκολες συνθήκες» να καταφέρνουν τελικά να ενταχθούν σε τομείς όπως η φιλοξενία ή τα logistics, σημειώνοντας ότι αυτή η πρόοδος είναι η πιο απτή απόδειξη επιτυχίας.
Η Mariavittoria Garlappi, Senior Human Capital Development Expert (Skills and Migration), European Training Foundation, Italy, εστίασε στο ζήτημα της υποαξιοποίησης δεξιοτήτων, επισημαίνοντας ότι «γνωρίζουμε πολύ λίγα για τα προσόντα των μεταναστών στην Ευρώπη». Όπως εξήγησε, αυτό οδηγεί σε μια «τριπλή απώλεια», όπου χάνουν οι ίδιοι οι μετανάστες, οι χώρες υποδοχής αλλά και οι χώρες προέλευσης. Υπογράμμισε την ανάγκη για συστηματική συλλογή δεδομένων και ανάπτυξη μηχανισμών «νοημοσύνης δεξιοτήτων», ώστε να καταγράφονται οι ανάγκες της αγοράς εργασίας σε όλες τις χώρες. Παράλληλα, ανέδειξε την ανάγκη σύνδεσης πολιτικών, τονίζοντας ότι «πολιτικές μετανάστευσης, εκπαίδευσης και απασχόλησης πρέπει να λειτουργούν μαζί», ενώ πρότεινε πρακτικές λύσεις όπως κοινά διπλώματα επαγγελματικής κατάρτισης μεταξύ χωρών, που θα διευκολύνουν την αναγνώριση προσόντων.
Η Gemma Aubarell, Director of Culture, Gender, and Civil Society Department, European Institute of the Mediterranean, Spain, έθεσε ζήτημα συνοχής πολιτικών, σημειώνοντας ότι «το πώς συνδέουμε τη μετανάστευση με την αγορά εργασίας δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε». Υπογράμμισε ότι, παρά τις ευρωπαϊκές στρατηγικές για την κοινωνία των πολιτών, η μετανάστευση παραμένει αποσπασματικά ενταγμένη σε αυτές, με έμφαση κυρίως σε ζητήματα ασφάλειας και ελέγχου. Όπως ανέφερε, «μιλάμε για κοινωνία των πολτιών, αλλά δεν μιλάμε ουσιαστικά για μετανάστευση μέσα σε αυτό το πλαίσιο», τονίζοντας ότι η κοινωνική ένταξη είναι πολυδιάστατη διαδικασία που περιλαμβάνει εκπαίδευση, πολιτισμό και συμμετοχή. Κατέληξε ότι η κοινωνία των πολιτών «δεν είναι απλώς ένας stakeholder αλλά ο stakeholder», καθώς βρίσκεται πιο κοντά στις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων.
Η Dr. Başak Yavçan, Head of Research, Migration Policy Group, Belgium, παρουσίασε τα δεδομένα του δείκτη MIPEX 2024 για την Κύπρο, επισημαίνοντας ότι η χώρα παραμένει στάσιμη τα τελευταία πέντε χρόνια με συνολική βαθμολογία 41/100. Όπως ανέφερε, η Κύπρος κατατάσσεται στις χώρες με «μερικώς ευνοϊκές» πολιτικές ένταξης, με σημαντικά κενά κυρίως στην πρόσβαση στην ιθαγένεια και την πολιτική συμμετοχή. Στον τομέα της απασχόλησης, η χαμηλή επίδοση (30/100) αποδίδεται σε εμπόδια όπως οι νομικοί περιορισμοί, τα γλωσσικά εμπόδια και η δυσκολία αλλαγής εργοδότη. Παράλληλα, σημείωσε ότι το Σχέδιο Δράσης 50 σημείων αποτελεί θετική εξέλιξη, ωστόσο οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών εκφράζουν ανησυχίες για την αποτελεσματική εφαρμογή του.
Το πάνελ συντόνισε η Ειρήνη Θεοδούλου, Project Manager, CARDET, Cyprus.
Το Euro-Mediterranean CSO Conference διοργάνωσε το ερευνητικό κέντρο CARDET σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος EU Presidency Project (EUPP5).
