*Του Νέστορα Βασιλείου
Σ' αυτή την κρίσιμη περίοδο οι επικεφαλής των δυο μεγάλων τραπεζών της χώρας Πανίκος Νικολάου και Μιχάλης Λούης είχαν, την Τρίτη 10 Μαρτίου 2026, μια άκρως ενδιαφέρουσα συζήτηση με τον CEO της PwC Κύπρου, Φίλιππο Σώσειλο. Έθεσαν επί τάπητος τις σκέψεις, τους προβληματισμούς, τις ανησυχίες, αλλά και τις προσδοκίες τους για την Κύπρο του αύριο. Τα όσα "κατατέθηκαν" στη συζήτηση, από τους δύο τραπεζίτες, έχουν ένα ειδικό βάρος. Κι αυτό γιατί διατυπώθηκαν σε μια χρονική συγκυρία, που η γεωπολιτική κρίση ως εξωγενής πρόκληση "συναντά" την κυπριακή οικονομία να βρίσκεται ενώπιως ενωπίω με ενδογενείς προκλήσεις και πολιτικό ρίσκο.
Το μήνυμα των τοποθετήσεών των Πανίκου Νικολάου και Μιχάλη Λούη μπορεί να χαρακτηριστεί ανησυχητικό και συνάμα εμψυχωτικό. Διαπερνά το ακροατήριό τους, που απαρτιζόταν από ισχυρούς παίκτες του κυπριακού επιχειρείν και φτάνει στην κοινωνία.
Η Κύπρος αντιμετωπίζει την κρίση στη Μέση Ανατολή με "τακτοποιημένα" τα οικονομικά της. Αν δουλέψουμε συλλογικά και προστατέψουμε την αξιοπιστία της χώρας από τον εγχώριο λαϊκισμό, τότε οι προοπτικές για το μέλλον είναι ευοίωνες. Εάν συνεχίσουμε να υπονομεύουμε τους νόμους που εμείς ψηφίζουμε, στέλνουμε λανθασμένα μηνύματα στους επενδυτές, που μας εμπιστεύθηκαν και τους ωθούμε να βρουν σύντομα άλλο "λιμάνι".
«Κλειδί» η διαχείριση του χτυπήματος
Η αγωνία να βγει η Κύπρος άμεσα από το κάδρο του πολέμου αποτυπώθηκε ευκρινώς δεδομένου ότι η γεωπολιτική αστάθεια είναι ο πιο άμεσος κίνδυνος στον οποίο βρίσκεται εκτεθειμένη η κυπριακή οικονομία. Όπως εύστοχα περιέγραψε ο CEO της Τράπεζας Κύπρου, η χώρα μας για πρώτη φορά από το 1974 έχει δεχθεί χτύπημα στο έδαφός της, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι το drone έπληξε τις Βρετανικές Βάσεις. Στην πράξη το όνομα της Κύπρου βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της διεθνούς επικαιρότητας. Κακά τα ψέματα οι ακυρώσεις προγραμματισμένων συναντήσεων της κυπριακής προεδρίας της ΕΕ έριξαν περισσότερη βενζίνη στη φωτιά που άναψε το drone στο Ακρωτήρι προκαλώντας μαζικές ακυρώσεις τουριστικών κρατήσεων. Πρώτο θύμα της κρίσης είναι ο τουρισμός. Η ξενοδοχειακή βιομηχανία διατηρεί, κατά τα λεχθέντα, ένα σημαντικό απόθεμα ρευστού στο τραπεζικό σύστημα και μάχεται με το χρόνο να αντιστρέψει την ψυχολογία των ταξιδιωτών για να μην χαθεί το καλοκαίρι. Την ίδια ώρα, όπως σημείωσε ο CEO της Eurobank, Μιχάλης Λούης, δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο το γεγονός ότι η Κύπρος βρέθηκε σε αυτή την κρίση από πολύ δυνατή θέση, με υγιή δημόσια οικονομικά και τραπεζικό σύστημα. Είναι σημαντικό γιατί και το κράτος έχει τη δυνατότητα να προσφέρει στοχευμένη στήριξη εφόσον χρειαστεί και οι τράπεζες με το δικό τους τρόπο.
Ο κίνδυνος εκ των έσω
Κι ενώ η φλεγόμενη Μέση Ανατολή υψώνει μαύρους καπνούς αβεβαιότητας η Κύπρος βρίσκεται ένα δίμηνο μακριά από τις βουλευτικές εκλογές. Η παρούσα Βουλή, προτού διανύσει το τελευταίο μίλι για να φτάσει στην αυτοδιάλυσή της, ανοίγει το πολύκροτο κεφάλαιο των εκποιήσεων ενυπόθηκων ακινήτων και επιχειρεί τροποποιήσεις στο Νόμο. Αναπόδραστα η συζήτηση στράφηκε στο πολιτικό ρίσκο και στον επιζήμιο λαϊκισμό με τους Πανίκο Νικολάου και Μιχάλη Λούη να θέτουν θέμα προστασίας της αξιοπιστίας της χώρας.
Οι νομοθεσίες που ψηφίζονται πρέπει να τηρούνται, είπε ο CEO της Eurobank, ο οποίος διερωτήθηκε τι εντύπωση θα αποκομίσουν αυτοί που επένδυσαν πριν από μια δεκαετία περίπου στην Κύπρο όταν αλλάξουμε το νομικό πλαίσιο των εκποιήσεων.
Το 2018 προσπαθούσαμε να πείσουμε τους ξένους να αγοράσουν μη εξυπηρετούμενα δάνεια, πρόσθεσε ο CEO της Τράπεζας Κύπρου και αφού έβαλαν κάποια δισεκατομμύρια ευρώ, τώρα που πάμε καλά ξαφνικά σκεφτήκαμε να αλλάξουμε το νόμο. Είμαστε μικρή χώρα, δεν είμαστε το κέντρο του κόσμου. Εύκολα φεύγουν επενδυτές και δύσκολα έρχονται. Δεν νομίζω ότι υπάρχει πιο απλός τρόπος να το περιγράψω, υπέδειξε με δεικτικό τρόπο.
Στρατηγική πέρα από τον εκλογικό κύκλο
Η διαχείριση της κρίσης και οι σκόπελοι του λαϊκισμού είναι η μία όψη του νομίσματος. Η άλλη είναι η οικοδόμηση μιας ανθεκτικής στρατηγικής, η οποία θα προχωρεί ακλόνητη την επομένη των εκλογών. Η αναφορά του CEO της Eurobank στη στιχομυθία του με ξένο επενδυτή όταν τον είχε ρωτήσει «για ποιο λόγο θέλετε να είναι γνωστή η Κύπρος στον κόσμο» συμπυκνώνει την ουσία του προβλήματος. Η χώρα χρειάζεται ένα όραμα, το οποίο θα εφαρμόζεται ανεξάρτητα από το ποιος κυβερνά. Χρειάζεται, όπως είπε ο Μιχάλης Λούης, να φτιάξει τη δική της ιστορία επιτυχίας. Για να γίνει όμως αυτό χρειάζεται και κάτι άλλο. Να σταματήσουμε, όπως είπε ο Πανίκος Νικολάου, να υποτιμούμε οι ίδιοι τα καλά που έχει η χώρα.
Σ' αυτό το πλαίσιο, αναδείχθηκε και το δημογραφικό, το οποίο έχει βαρύνουσας σημασίας ρόλο να διαδραματίσει στη διατήρηση της οικονομικής ανάπτυξης. Οι δύο τραπεζίτες ήταν ρεαλιστές στις τοποθετήσεις τους. Η κυπριακή οικονομία δεν μπορεί να συνεχίσει να τρέχει με ρυθμούς 3% - 4% ετησίως χωρίς να υπάρχει αύξηση του πληθυσμού. Είτε μέσω του «δύσκολου δρόμου» της κρατικής στήριξης για την τεκνοποίηση, είτε μέσω του «εύκολου» της ενσωμάτωσης ξένου δυναμικού, η απόφαση πρέπει να ληφθεί και να συνοδευτεί από αντίστοιχα μέτρα. Σε αντίθετη περίπτωση, το νοικοκυριό της κυπριακής οικονομίας, κινδυνεύει στο μέλλον να μείνει χωρίς ένοικους ή αν προτιμάτε, κινδυνεύει να στερηθεί την κινητήριο δύναμη που απαιτείται για τη βιωσιμότητά του.
*Senior Communication Consultant - The Medium Cyprus
