Στη σημασία της απλούστευσης των κανόνων για την Τεχνητή Νοημοσύνη στάθηκε η Υφυπουργός Ευρωπαϊκών Θεμάτων Μαριλένα Ραουνά αναφερόμενη στην συμφωνία που επιτεύχθηκε επί κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ.
Η πρόταση εντάσσεται στο λεγόμενο νομοθετικό πακέτο Omnibus VII, το οποίο αποτελεί μέρος της ευρωπαϊκής ατζέντας απλούστευσης της νομοθεσίας. Το πακέτο περιλαμβάνει δύο προτάσεις κανονισμών με στόχο την απλοποίηση του ψηφιακού νομοθετικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της εφαρμογής των εναρμονισμένων κανόνων για την τεχνητή νοημοσύνη.
Η απλούστευση των κανόνων για την τεχνητή νοημοσύνη θεωρείται σημαντική για τη διασφάλιση της ψηφιακής κυριαρχίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και για τη δημιουργία καλύτερων συνθηκών για την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.
Σε δήλωσή της, η Υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Μαριλένα Ραουνά, ανέφερε ότι «η απλούστευση των κανόνων για την τεχνητή νοημοσύνη είναι απαραίτητη για να διασφαλιστεί η ψηφιακή κυριαρχία της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
«Ως προεδρία, εργαστήκαμε πάνω σε αυτή την πρόταση με αίσθημα επείγοντος, καταλήγοντας γρήγορα σε συμφωνία ώστε να διευκολυνθεί η έγκαιρη εφαρμογή της Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη», τονίζει η Υφυπουργός.
«Η πρόταση θα φέρει μεγαλύτερη νομική βεβαιότητα, θα καταστήσει τους κανόνες πιο αναλογικούς και θα διασφαλίσει πιο εναρμονισμένη εφαρμογή μεταξύ των κρατών μελών. Είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε με τους συννομοθέτες μας στις κοινές προσπάθειες για τη στήριξη των εταιρειών μας, τη διευκόλυνση της καινοτομίας και την οικοδόμηση μιας πιο ανταγωνιστικής Ευρώπης,» πρόσθεσε η Ραουνά.
Η Κομισιόν πρότεινε την προσαρμογή του χρονοδιαγράμματος εφαρμογής των κανόνων για τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου έως και κατά 16 μήνες, ώστε οι υποχρεώσεις να τεθούν σε ισχύ αφού επιβεβαιωθεί ότι υπάρχουν τα απαραίτητα πρότυπα και εργαλεία.
Παράλληλα προτάθηκαν στοχευμένες τροποποιήσεις στην Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη, όπως η επέκταση ορισμένων κανονιστικών εξαιρέσεων που ισχύουν για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και σε μικρές εταιρείες μεσαίας κεφαλαιοποίησης, η μείωση ορισμένων απαιτήσεων σε περιορισμένο αριθμό περιπτώσεων, η επέκταση της δυνατότητας επεξεργασίας ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων για τον εντοπισμό και τον μετριασμό προκαταλήψεων, η ενίσχυση των αρμοδιοτήτων του Γραφείου Τεχνητής Νοημοσύνης και η μείωση του κατακερματισμού στη διακυβέρνηση του τομέα.
Κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης, τα κράτη μέλη διατήρησαν σε μεγάλο βαθμό τη βασική κατεύθυνση της πρότασης της Επιτροπής, προσθέτοντας ωστόσο ορισμένες νέες διατάξεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται απαγόρευση πρακτικών τεχνητής νοημοσύνης που σχετίζονται με τη δημιουργία μη συναινετικού σεξουαλικού ή προσωπικού περιεχομένου, καθώς και υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών.
Το κείμενο καθορίζει επίσης νέο χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή των κανόνων για τα συστήματα υψηλού κινδύνου. Συγκεκριμένα, οι νέες ημερομηνίες εφαρμογής θα είναι η 2α Δεκεμβρίου 2027 για τα αυτόνομα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου και η 2α Αυγούστου 2028 για τα συστήματα υψηλού κινδύνου που είναι ενσωματωμένα σε προϊόντα.
Επιπλέον επανέρχεται η υποχρέωση των παρόχων να καταχωρίζουν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης στη βάση δεδομένων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για συστήματα υψηλού κινδύνου, ακόμη και όταν θεωρούν ότι τα συστήματά τους εξαιρούνται από την κατηγορία υψηλού κινδύνου. Παράλληλα επανεισάγεται το κριτήριο της «αυστηρής αναγκαιότητας» για την επεξεργασία ειδικών κατηγοριών προσωπικών δεδομένων με σκοπό τη διασφάλιση του εντοπισμού και της διόρθωσης προκαταλήψεων.
Το κείμενο μεταθέτει επίσης έως τις 2 Δεκεμβρίου 2027 την προθεσμία για τη δημιουργία εθνικών ρυθμιστικών «sandbox» για την τεχνητή νοημοσύνη από τις αρμόδιες αρχές, ενώ διευκρινίζει τις αρμοδιότητες του Γραφείου Τεχνητής Νοημοσύνης όσον αφορά την εποπτεία συστημάτων που βασίζονται σε μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης γενικής χρήσης, όταν το μοντέλο και το σύστημα αναπτύσσονται από τον ίδιο πάροχο. Παράλληλα καθορίζονται εξαιρέσεις στις οποίες παραμένουν αρμόδιες οι εθνικές αρχές, όπως σε θέματα επιβολής του νόμου, διαχείρισης συνόρων, δικαστικών αρχών και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Προστίθεται ακόμη νέα υποχρέωση για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρέχει καθοδήγηση προς τους οικονομικούς φορείς που αναπτύσσουν ή χρησιμοποιούν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου και καλύπτονται από τομεακή νομοθεσία εναρμόνισης, ώστε να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις της Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη με τρόπο που να περιορίζει όσο το δυνατόν περισσότερο το διοικητικό βάρος.
Μετά την έγκριση της θέσης του Συμβουλίου, η προεδρία θα ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την οριστικοποίηση της νομοθεσίας. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας, μειώνοντας τα διοικητικά και κανονιστικά βάρη για τις επιχειρήσεις.
Επίτευξη συμφωνίας επί της θέσης Συμβουλίου για τον Κανονισμό για την ΤΝ
Συμφωνία επί της θέσης του Συμβουλίου για την πρόταση για απλοποίηση των κανόνων και της εφαρμογής του Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) επιτεύχθηκε την Παρασκευή, στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σε ανακοίνωση του Υφυπουργείου Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, αναφέρεται ότι η πρόταση αποτελεί μέρος του 7ου νομοθετικού πακέτου απλοποίησης «Digital Simplification» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και στοχεύει στη διασφάλιση της αποτελεσματικής και αναλογικής εφαρμογής του κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), μιας τεχνολογίας που καθορίζει τη σημερινή στη εποχή.
Όπως σημειώνεται, η συμφωνία που επιτεύχθηκε ανοίγει τον δρόμο για την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με την Κυπριακή Προεδρία να είναι έτοιμη να προωθήσει άμεσα τις συζητήσεις με στόχο την έγκαιρη ολοκλήρωση της νομοθετικής διαδικασίας.
Σύμφωνα με το Υφυπουργείο, ιδιαίτερης σημασίας κρίνεται η συμφωνία μεταξύ των κρατών-μελών επί νέων διατάξεων που ενισχύουν την προστασία των πολιτών, και ιδίως των ανηλίκων, στο ψηφιακό περιβάλλον. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η απαγόρευση πρακτικών τεχνητής νοημοσύνης που αφορούν τη δημιουργία μη συναινετικού σεξουαλικού ή οικείου περιεχομένου, καθώς και υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών.
Παράλληλα, συμφωνήθηκε η θέσπιση σαφούς χρονοδιαγράμματος για την εφαρμογή των κανόνων που αφορούν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου, προκειμένου να δοθεί επαρκής χρόνος προσαρμογής σε επιχειρήσεις και αρχές. Επιπλέον, διασφαλίζεται η υποχρέωση καταχώρισης συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου στη σχετική βάση δεδομένων της ΕΕ, ενισχύοντας τη διαφάνεια και την εποπτεία.
«Με τη συμφωνία αυτή, κάνουμε ένα σημαντικό βήμα προς τη δημιουργία ενός πιο ξεκάθαρου και λειτουργικού πλαισίου για την τεχνητή νοημοσύνη στην Ευρώπη, το οποίο θα εστιάζει παράλληλα στην καινοτομία αλλά και στην προστασία των πολιτών», σημειώνει το Υφυπουργείο.
Παράλληλα, προσθέτει ότι η αποτελεσματική αντιμετώπιση των προκλήσεων της ψηφιακής εποχής και η ουσιαστική ενίσχυση της ασφάλειας των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον αποτελεί βασική προτεραιότητα για την Κυπριακή Δημοκρατία, τόσο κατά τη διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας όσο και ευρύτερα σε εθνικό επίπεδο.
