«Έχει πλέον αναγνωριστεί –σε παγκόσμιο και περιφερειακό επίπεδο– ότι η Κύπρος αποτελεί ήδη ένα καθιερωμένο και δυναμικό περιφερειακό τεχνολογικό κόμβο, ενώ το roadshow του Προέδρου το 2025 στις ΗΠΑ απέδειξε ότι πρόκειται για ένα τολμηρό βήμα προς τα εμπρός στην πορεία μετασχηματισμού του οικονομικού μας μοντέλου, με την προσθήκη του τεχνολογικού τομέα ως νέου βασικού πυλώνα (πέραν του τουρισμού, της ναυτιλίας και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών), μέσω της προσέλκυσης μεγάλων τεχνολογικών παικτών στη χώρα μας», σημειώνει ο Κυριάκος Κόκκινος, πρώην Υφυπουργός Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής και Ανώτερος Σύμβουλος στο Διοικητικό Συμβούλιο της CL8.
Κληθείς από το CBN να σχολιάσει τις πρόσφατες εξελίξεις, συμπεριλαμβανομένης της απόφασης του αμερικανικού ηγέτη στην τεχνητή νοημοσύνη NVIDIA να φέρει έναν υπερυπολογιστή στην Κύπρο, καθώς και της πρόθεσης της αμερικανικής εταιρείας καινοτομίας σε AI chips Tenstorrent, να εγκαθιδρύσει σημαντική παρουσία στη χώρα, ο κ. Κόκκινος αναφέρει πως «το ταξίδι ξεκίνησε πριν από πέντε έως επτά χρόνια, μέσα από ένα καλά σχεδιασμένο και αυστηρά υλοποιημένο πρόγραμμα, οι καρποί του οποίου είναι ήδη ορατοί σήμερα, καθώς ο τεχνολογικός τομέας συνεισφέρει πλέον πάνω από το 15% του ΑΕΠ μας».
Μεταξύ άλλων, ο κ. Κόκκινος αναφέρεται στο τι πρέπει να κάνει η Κύπρος ώστε να διατηρήσει αυτή τη θετική δυναμική, να διασφαλίσει τη συνεχή ανάπτυξη και να ενθαρρύνει διεθνείς εταιρείες αντίστοιχου βεληνεκούς να εξετάσουν το ενδεχόμενο παρουσίας στο νησί. Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη να αναζητηθούν τρόποι βελτίωσης της ενεργειακής αποδοτικότητας των data centers.
Το roadshow του Προέδρου Χριστοδουλίδη στις ΗΠΑ το 2025 αρχίζει να αποδίδει καρπούς, με πιο πρόσφατη εξέλιξη την είδηση ότι η NVIDIA θα συμβάλει στην εθνική υποδομή υπερυπολογιστών (HPC) και τεχνητής νοημοσύνης της Κύπρου, φέρνοντας έναν υπερυπολογιστή στην χώρα. Πώς εκτιμάτε ότι η παρουσία μιας τέτοιας τεχνολογίας θα ωφελήσει την Κύπρο; Με ποιους τρόπους μπορούν να επωφεληθούν στην πράξη ο δημόσιος και ο ιδιωτικός τομέας; Με απλά λόγια, πώς ενδέχεται να βελτιωθεί η καθημερινότητά μας;
Έχει πλέον αναγνωριστεί –σε παγκόσμιο και περιφερειακό επίπεδο– ότι η Κύπρος αποτελεί ήδη ένα καθιερωμένο και δυναμικό περιφερειακό τεχνολογικό κόμβο, ενώ το roadshow του Προέδρου το 2025 στις ΗΠΑ απέδειξε ότι πρόκειται για ένα τολμηρό βήμα προς τα εμπρός στην πορεία μετασχηματισμού του οικονομικού μας μοντέλου, με την προσθήκη του τεχνολογικού τομέα ως νέου βασικού πυλώνα (πέραν του τουρισμού, της ναυτιλίας και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών), μέσω της προσέλκυσης μεγάλων τεχνολογικών παικτών στη χώρα μας. Το ταξίδι ξεκίνησε πριν από πέντε έως επτά χρόνια, μέσα από ένα καλά σχεδιασμένο και αυστηρά υλοποιημένο πρόγραμμα, τα αποτελέσματα του οποίου βλέπουμε ήδη σήμερα, καθώς ο τεχνολογικός τομέας συνεισφέρει πάνω από το 15% του ΑΕΠ μας. Η απόλυτα στοχευμένη υλοποίηση –με συντονισμό από την Κυβέρνηση, τον εθνικό οργανισμό Invest Cyprus και τον ιδιωτικό τομέα, με επικεφαλής το Κυπριακό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο και την ΟΕΒ– αποτελεί βασικό στοιχείο για τη βιώσιμη ανάπτυξη του κλάδου.
Η προσέλκυση τεχνολογικών εταιρειών έχει οικονομικά, κοινωνικά και πολιτικά οφέλη:
Οικονομικά: Σημαντική συνεισφορά στο ΑΕΠ, απασχόληση υψηλά εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, brain gain, αναβάθμιση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και υιοθέτηση διεθνών βέλτιστων πρακτικών στη διοίκηση και την ηγεσία.
Κοινωνικά: Εμπλουτισμός της διαπολιτισμικής μας βάσης, ανάδειξη της πλούσιας πολιτιστικής κληρονομιάς της Κύπρου, βελτίωση της ποιότητας ζωής και του βιοτικού επιπέδου σε μια κοινωνία που αξιοποιεί την Τεχνητή Νοημοσύνη. Το να αποτελεί η Κύπρος έναν ζωντανό κόμβο στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Αφρικής συνιστά ένα μοναδικό μείγμα πολιτισμών, ανθρώπων και «αρωμάτων».
Πολιτικά: Η Κύπρος, ως καθιερωμένος περιφερειακός τεχνολογικός κόμβος που γεφυρώνει την Ευρώπη με τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και το Ισραήλ, μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην προώθηση της πολιτικής σταθερότητας στην περιοχή και στην ενίσχυση της κυριαρχίας των δεδομένων (data sovereignty).
- Διαβάστε επίσης: Γιάννης Ιωσηφάκης: Ο Κύπριος απόδημος και στέλεχος της NVIDIA μιλά για τον Υπερυπολογιστή και τη σημασία του για την Κύπρο
Ποιες είναι οι προκλήσεις και τα ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπίσει η Κύπρος για να διασφαλίσει τη βιώσιμη ανάπτυξη του τομέα;
Πράγματι, η σημερινή μας επιτυχία δεν είναι δεδομένη. Εξαρτάται από συγκεκριμένους παράγοντες και προκλήσεις, όπως:
Η ενίσχυση δυνατοτήτων (capacity building) και η αντιμετώπιση του χάσματος ταλέντου. Η έλλειψη ταλέντου αποτελεί παγκόσμια πρόκληση και η Κύπρος δεν αποτελεί εξαίρεση. Αυτό σημαίνει εστίαση στην αναβάθμιση και επανακατάρτιση του τεχνολογικού μας ανθρώπινου δυναμικού, αναθεώρηση των ακαδημαϊκών προγραμμάτων σπουδών, καθώς και των επαγγελματικών πιστοποιήσεων, ώστε να ανταποκρίνονται στις ανάγκες της οικονομίας που βασίζεται στα δεδομένα και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Παράλληλα, απαιτείται η οικοδόμηση μιας ισχυρής γέφυρας ουσιαστικής συνεργασίας μεταξύ Ακαδημαϊκού Χώρου, Ιδιωτικού και Δημόσιου Τομέα.
Το υφιστάμενο οικοσύστημα τεχνολογικού ταλέντου μεταξύ των ξένων τεχνολογικών εταιρειών –ένα ζωντανό και σύγχρονο δίκτυο επαγγελματιών με έμφαση στις σύγχρονες τεχνολογίες– και της τοπικής δεξαμενής εγχώριου ταλέντου –μια σταθερή βάση άρτια καταρτισμένων και ικανών επαγγελματιών– δεν είναι ακόμη επαρκώς διασυνδεδεμένο, καθώς λειτουργούν ως δύο ξεχωριστά οικοσυστήματα. Η σύγκλισή τους, η συνεργασία, η σύμπραξη και η μεταξύ τους διασύνδεση θα αποδειχθούν αμοιβαία επωφελείς, αξιοποιώντας τις δεξιότητες, τις δυνατότητες και την τεχνογνωσία εκατέρωθεν, μέσω διασταυρούμενης γονιμοποίησης και «όσμωσης» τεχνολογικών δεξιοτήτων και πρακτικών.
Υπάρχουν συγκεκριμένοι τομείς που πρέπει να αντιμετωπιστούν για την ενίσχυση της ελκυστικότητας και της ανταγωνιστικότητάς μας, όπως το ενεργειακό κόστος, αλλά και η αναβάθμιση του προγράμματος start-up visa. Επίσης, η αντιμετώπιση της γραφειοκρατίας του δημόσιου τομέα –των υπερβολικών, αργών και πολύπλοκων διοικητικών διαδικασιών που, αντί να διευκολύνουν, παρεμποδίζουν τη λειτουργία επιχειρήσεων και πολιτών– είναι ζωτικής σημασίας καθώς προχωρούμε μπροστά.
Όπως και τα data centers, τέτοιου είδους τεχνολογίες απαιτούν μεγάλη κατανάλωση ενέργειας και ψύξη για να λειτουργήσουν. Αυτό σημαίνει ότι και τα data centers μπορούν να ωφεληθούν;
Στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, τα δεδομένα αποτελούν τη νέα μορφή «νομίσματος» και το βασικό συστατικό για τη δημιουργία γνώσης. Τα data centers είναι ιδιαίτερα ενεργοβόρα. Η επιτυχής και βιώσιμη ανάπτυξη του κλάδου στην Κύπρο εξαρτάται από τολμηρές και δραστικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση του υψηλού ενεργειακού κόστους. Πρόκειται για ένα ζήτημα που καθυστερήσαμε να επιλύσουμε και οποιαδήποτε περαιτέρω αναβολή ενδέχεται να αποδειχθεί υπαρξιακή απειλή για τη βιωσιμότητα της σημερινής μας επιτυχίας στον τομέα.
Η Κύπρος διαθέτει ήδη μια ισχυρή βάση αξιόπιστων και υψηλής αποδοτικότητας λύσεων data centers, οι οποίες μπορούν να συμβάλουν στην εδραίωση του ρόλου της χώρας ως περιφερειακού κόμβου δεδομένων. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τη στήριξη της κυβέρνησης στην αντιμετώπιση των ενεργειακών προκλήσεων, καθώς και με την ενίσχυση της διασυνδεσιμότητας μέσω υποθαλάσσιων καλωδίων δεδομένων και την προώθηση της χώρας στην περιοχή ως ασφαλούς κόμβου «φιλοξενίας δεδομένων» (data shelter hub).
Δεδομένου ότι τα workloads της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι ιδιαίτερα απαιτητικά ως προς την κατανάλωση ενέργειας, οι κυπριακές επιχειρήσεις –δημόσιου ή ιδιωτικού τομέα– που επιθυμούν να αξιοποιήσουν αυτή την επιχειρηματική ευκαιρία θα πρέπει να αναζητήσουν ενεργά τρόπους βελτίωσης της ενεργειακής αποδοτικότητας (power usage effectiveness), κάτι που από μόνο του μπορεί να οδηγήσει σε καινοτομίες αποδοτικότητας με ευρύτερη αξία για την οικονομία.
Η αμερικανική εταιρεία καινοτομίας σε AI chips Tenstorrent προτίθεται επίσης να εγκαθιδρύσει σημαντική παρουσία στην Κύπρο, με το άνοιγμα γραφείου να αναμένεται το 2026. Με ποιους τρόπους πιστεύετε ότι αυτή η νέα παρουσία θα συμβάλει στην προσπάθεια της χώρας να εξελιχθεί σε περιφερειακό τεχνολογικό κόμβο;
Η παρουσία της Tenstorrent –και άλλων ηγετικών εταιρειών στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης– στην Κύπρο αποτελεί ψήφο εμπιστοσύνης και επιβεβαίωση του ρόλου της χώρας μας ως κορυφαίου περιφερειακού τεχνολογικού παίκτη. Οι εταιρείες αυτές δεν ηγούνται απλώς της επανάστασης της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τη δημιουργούν και τη διαμορφώνουν. Η παρουσία τους ενισχύει τις δυνατότητες και τις ικανότητές μας στον τομέα της AI και του deep tech. Είναι κρίσιμο να τις υποδεχθούμε, να διευκολύνουμε και να στηρίξουμε την παρουσία τους, καθώς θα αποτελέσουν τους καλύτερους πρεσβευτές μας και τη σφραγίδα αξιοπιστίας για την προσέλκυση περισσότερων επενδυτών αντίστοιχου προφίλ. Η Κύπρος αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη δυναμική ως κορυφαίο διεθνές επιχειρηματικό κέντρο εντός της ΕΕ και οφείλουμε να προστατεύσουμε και να ενισχύσουμε αυτή τη δυναμική.
Η παρουσία της Tenstorrent ειδικότερα έχει τεράστια αξία για το κυπριακό οικοσύστημα «AI R&D», καθώς θα μεταφέρει και θα μοιραστεί στην αγορά και την ευρύτερη περιοχή βέλτιστες πρακτικές και εμπειρία που προέρχονται από τις ΗΠΑ.
Τι περισσότερο μπορεί να γίνει ώστε να ενθαρρυνθούν διεθνείς εταιρείες αντίστοιχου βεληνεκούς να εξετάσουν παρουσία στο νησί και/ή συνεργασία με τοπικές εταιρείες;
Είναι απλό. Να υλοποιήσουμε την υπόσχεση και να εδραιώσουμε περαιτέρω την εμπιστοσύνη που ήδη απολαμβάνουμε, υπερβαίνοντας τις προσδοκίες των επενδυτών. Αυτοί είναι οι καλύτεροι πρεσβευτές μας και η πιο ισχυρή «ηχώ» προς κάθε δυνητικό νέο επενδυτή.
Να παρακολουθούμε διαρκώς τους δείκτες ανταγωνιστικότητας και ελκυστικότητας με αντανακλαστικά ταχύτητας φωτός, προσαρμόζοντας και επαναπροσδιορίζοντας τα προγράμματά μας ώστε να παραμένουν μοναδικά.
Να ενισχύσουμε τη φήμη και την αξιοπιστία της χώρας μας ως διεθνούς επιχειρηματικού κέντρου, εστιάζοντας στην προώθηση ενός σαφώς καθορισμένου πλαισίου αξιών, ήθους, εμπιστοσύνης και ακεραιότητας.
Τέλος, πρέπει να αντιμετωπίσουμε με επιτυχία τις προκλήσεις του χάσματος ταλέντου, του ενεργειακού κόστους και να απλοποιήσουμε τις διαδικασίες και τα συστήματα του δημόσιου τομέα μέσω φιλικής προς τις επιχειρήσεις ψηφιοποίησης.
