Η Ανατολική Μεσόγειος διαθέτει σημαντικούς ενεργειακούς πόρους, ωστόσο η πλήρης αξιοποίησή τους παραμένει εγκλωβισμένη σε ένα σύνθετο πλέγμα γεωπολιτικών ισορροπιών, υποδομών και περιφερειακών συγκρούσεων.
Τις προκλήσεις και τις προοπτικές της περιφερειακής αγοράς φυσικού αερίου ανέλυσε η Gina Cohen, διακεκριμένη εμπειρογνώμονας φυσικού αερίου, κατά την παρουσίασή της με τίτλο «East Mediterranean Gas Market Review: Interdependence, Optionality and a Region Still Short of Its Potential» στα πλαίσια του 17th Limassol Economic Forum.
Κλείνοντας την ομιλία της με μια έντονη δόση ρεαλισμού, η κ. Cohen χρησιμοποίησε τη φράση «δεν ξέρω τίποτα για τίποτα», θέλοντας να υπογραμμίσει την ακραία αβεβαιότητα και το απρόβλεπτο περιβάλλον που διαμορφώνουν οι πρόσφατες πολεμικές αναταράξεις. Όπως υποστηρίζει η ίδια η αναλύτρια, οι κρίσεις αυτές λειτούργησαν ως ένα σκληρό τεστ αντοχής, αποδεικνύοντας ότι η περιφερειακή αλληλεξάρτηση αποτελεί ταυτόχρονα εμπορική δύναμη αλλά και πηγή μεγάλης ευθραυστότητας, καθώς οι συγκρούσεις μπορούν να διακόψουν άμεσα τις φυσικές ροές αερίου.
«Η Κύπρος πλούσια σε πόρους, φτωχή σε επιρροή»
Σύμφωνα με την εκτίμηση της κ. Cohen, η Κύπρος αποτελεί μια χώρα «πλούσια σε πόρους, αλλά φτωχή σε επιρροή». Όπως επισημαίνει η ίδια, αν και η επενδυτική απόφαση για το κοίτασμα Κρόνος στο Μπλοκ 6 αποτελεί μια σημαντική διέξοδο και ένα ορόσημο για τη ροή εσόδων προς το νησί, ταυτόχρονα κλειδώνει την Κύπρο στις υποδομές της Αιγύπτου, περιορίζοντας τα περιθώρια κέρδους ανά μόριο. Η ίδια υποστηρίζει ότι η Κύπρος απέχει πολύ από το να χαρακτηριστεί περιφερειακός ενεργειακός κόμβος, καθώς οι αμφισβητούμενες θαλάσσιες ζώνες, το διαιρεμένο νησί και το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» της Τουρκίας θέτουν ένα σαφές γεωπολιτικό ταβάνι, φέρνοντας τη χώρα πιο κοντά στη θέση ενός «πιεσμένου πωλητή».
- Διαβάστε επίσης: Κωνσταντίνος Φίλης: Οι κίνδυνοι για την Κύπρο, η στρατηγική της Τουρκίας και τα failed states της Μεσογείου
Κατά την άποψη της, αυτή η κυπριακή πραγματικότητα συνδέεται άμεσα με την Αίγυπτο, η οποία αναδεικνύεται ως ο απόλυτος «μαγνήτης των υποδομών» της περιοχής. Όπως εξηγεί η αναλύτρια, παρά τη σοβαρή εγχώρια έλλειψη φυσικού αερίου που αντιμετωπίζει το Κάιρο, διατηρεί την ισχυρή του επιρροή λόγω των εγκαταστάσεων υγροποίησης και επαναεριοποίησης, αποτελώντας την de facto διαδρομή για την εμπορική αξιοποίηση τόσο των κυπριακών όσο και των ισραηλινών κοιτασμάτων.
Success story
Την ίδια στιγμή, δηλώνει ότι το Ισραήλ αποτελεί το πιο ξεκάθαρο success story της περιοχής, έχοντας εξασφαλίσει αξιόπιστη εγχώρια προμήθεια και αναπτυσσόμενες εξαγωγές, αλλά παρουσιάζει την ίδια στρατηγική αδυναμία με την Κύπρο, καθώς στερείται εναλλακτικών επιλογών πέραν της αιγυπτιακής αγοράς.
Ευέλικτη η Τουρκία
Αντίθετα, όπως υποστηρίζει η ίδια, η Τουρκία εμφανίζει τη μεγαλύτερη ευελιξία και επιλογές, χάρη στις διαφοροποιημένες εισαγωγές της και την άνοδο της εγχώριας παραγωγής της, ενώ η Ιορδανία λειτουργεί ως μια αγορά εξισορρόπησης που εξαρτάται άμεσα από το ισραηλινό αέριο και τις εφεδρείες υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Ο εγκλωβισμός της περιοχής
Συμπερασματικά, η Cohen έθεσε το κρίσιμο ερώτημα για το αν υπάρχουν σοβαρές κινήσεις για τη δημιουργία ενός νέου εξαγωγικού καναλιού ή αν η περιοχή θα παραμείνει εγκλωβισμένη σε ένα καθεστώς διαρκούς εξάρτησης από την Αίγυπτο. Όπως καταλήγει η ίδια, για να αντιμετωπιστεί η γεωπολιτική πίεση και η ανάδυση άλλων ισχυρών περιφερειακών συμμαχιών, η ενεργειακή συμμαχία μεταξύ του Ισραήλ, της Κύπρου και της Ελλάδας χρειάζεται άμεση και ουσιαστική ενίσχυση.
