Στην Κύπρο καταγράφεται περιορισμένη αξιοποίηση των πόρων της Πολιτικής Συνοχής που προορίζονται για την κυκλική οικονομία, σύμφωνα με μελέτη του Ευρωκοινοβουλίου που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή.
Η μελέτη, με τίτλο «Circular Economy and Cohesion Policy Funds», εκπονήθηκε κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής Περιφερειακής Ανάπτυξης (REGI) του Ευρωκοινοβουλίου και εξετάζει τις χρηματοδοτήσεις, την πρόοδο υλοποίησης και τη γεωγραφική κατανομή των επενδύσεων για την κυκλική οικονομία στο πλαίσιο της Πολιτικής Συνοχής.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η Κύπρος, η Κροατία και η Ισπανία εμφανίζουν «πολύ περιορισμένη χρηματοδοτική ενεργοποίηση», με βάση τα ποσοστά ανάληψης δεσμεύσεων και δαπανών για τους προγραμματισμένους πόρους της κυκλικής οικονομίας. Αντίθετα, η Ολλανδία, η Τσεχία, η Φινλανδία, η Αυστρία και το Βέλγιο εμφανίζουν συγκριτικά υψηλότερα ποσοστά δεσμεύσεων και δαπανών.
Σε ό,τι αφορά τον προσανατολισμό των παρεμβάσεων, η Κύπρος περιλαμβάνεται, μαζί με την Ουγγαρία, τη Λετονία, τη Μάλτα και τη Ρουμανία, στις χώρες με κεντρικά οργανωμένα συστήματα στα οποία η στήριξη επικεντρώνεται κυρίως στις περιβαλλοντικές υποδομές.
Σε επίπεδο ΕΕ, περίπου 12,7 δισ. ευρώ προορίζονται για την κυκλική οικονομία την περίοδο 2021-2027 μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης, του Ταμείου Συνοχής και του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης. Το ποσό αντιστοιχεί στο 3,3% του συνολικού χαρτοφυλακίου των τριών ταμείων, ύψους 380 δισ. ευρώ.
Η μελέτη διαπιστώνει ότι η στήριξη προς την κυκλική οικονομία έχει γίνει περισσότερο ορατή στη χρηματοδότηση της ΕΕ, ωστόσο παραμένει άνισα κατανεμημένη κατά μήκος του κύκλου ζωής των προϊόντων και των υλικών. Συγκεκριμένα, το 48,4% των προγραμματισμένων πόρων κατευθύνεται σε δραστηριότητες ανάκτησης και διαχείρισης αποβλήτων, το 32,9% σε παρεμβάσεις στο στάδιο του σχεδιασμού και της παραγωγής, το 11,7% σε έρευνα και καινοτομία και το 7% σε δράσεις που σχετίζονται με δευτερογενείς πρώτες ύλες
Σημειώνεται ότι δραστηριότητες που αποσκοπούν στην παράταση της ζωής των προϊόντων παραμένουν περιορισμένα ορατές στα προγράμματα. Η παράταση της διάρκειας ζωής προϊόντων εντοπίζεται ρητά μόλις στο 1,3% των προγραμμάτων που εξετάστηκαν, οι υποδομές επαναχρησιμοποίησης και επισκευής στο 7,2% και τα κυκλικά επιχειρηματικά μοντέλα στο 3,9%.
Ως προς την υλοποίηση, έως τον Μάρτιο του 2026 είχε δεσμευθεί το 50,8% των πόρων που είχαν προγραμματιστεί για την κυκλική οικονομία και είχε δαπανηθεί το 8,6%. Για το σύνολο των χαρτοφυλακίων των τριών ταμείων, τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 57% και 11,8%.
Η μελέτη εντοπίζει μεταξύ των εμποδίων στην υλοποίηση την ανεπαρκή ωρίμανση έργων, διοικητικούς και διαδικαστικούς περιορισμούς, καθώς και περιορισμένη ετοιμότητα δικαιούχων, αγορών ή τοπικών συστημάτων.
Για την περίοδο 2028-2034, η μελέτη εισηγείται, μεταξύ άλλων, να διατηρηθεί διακριτή η κυκλική οικονομία στα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης, να εξισορροπηθεί η στήριξη σε όλο τον κύκλο ζωής των προϊόντων, να ενισχυθεί η ζήτηση για κυκλικά προϊόντα και δευτερογενείς πρώτες ύλες και να δοθεί ουσιαστικός ρόλος στις περιφερειακές και τοπικές αρχές. Ζητούν επίσης καλύτερο συντονισμό των ευρωπαϊκών, εθνικών και περιφερειακών χρηματοδοτικών εργαλείων και σύνδεση των επενδύσεων με δεξιότητες, απασχόληση, επαναχρησιμοποίηση και επισκευή.
