Οι πρόσφατες εξελίξεις δείχνουν ότι η κβαντική υπολογιστική αρχίζει να προσφέρει αξία πέρα από τα όρια του εργαστηρίου. Στον χρηματοοικονομικό τομέα, η IBM έχει συνεργαστεί με οργανισμούς όπως η Vanguard και η Lloyds Banking Group, διερευνώντας εφαρμογές της κβαντικής τεχνολογίας στη βελτιστοποίηση χαρτοφυλακίων και στον εντοπισμό οικονομικού εγκλήματος.
Στις επιστήμες ζωής, ερευνητές από την IBM, το RIKEN, ένα εθνικό ερευνητικό εργαστήριο της Ιαπωνίας, και την Cleveland Clinic, ένα μη κερδοσκοπικό ακαδημαϊκό ιατρικό κέντρο πολλαπλών ειδικοτήτων στις ΗΠΑ, χρησιμοποίησαν πρόσφατα υπερυπολογιστική με επίκεντρο την κβαντική υπολογιστική για να προσομοιώσουν πρωτεϊνικά σύμπλοκα που περιέχουν περισσότερα από 12.000 άτομα. Πρόκειται για τις μεγαλύτερες βιολογικά σημαντικές μοριακές προσομοιώσεις που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα με τη χρήση κβαντικού υλικού. Παρότι τα παραδείγματα αυτά προέρχονται από εντελώς διαφορετικούς τομείς, καταδεικνύουν την ίδια τάση: η κβαντική υπολογιστική δεν αποτελεί πλέον μια φουτουριστική τεχνολογία περιορισμένη στα ερευνητικά εργαστήρια. Αρχίζει να εφαρμόζεται για την επίλυση πραγματικών προκλήσεων της βιομηχανίας.
Παρόλα αυτά, πολλοί οργανισμοί εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν την κβαντική υπολογιστική ως κάτι που ανήκει σε ένα μακρινό μέλλον. Κάποιοι θεωρούν ότι σήμερα θα έχει μικρό αντίκτυπο στις επιχειρήσεις τους, ενώ άλλοι εκτιμούν ότι η ευρεία υιοθέτησή της απέχει ακόμη πολλά χρόνια. Η ιστορία, ωστόσο, δείχνει ότι οι τεχνολογίες που μετασχηματίζουν την κοινωνία και την οικονομία δεν εμφανίζονται από τη μια μέρα στην άλλη. Εξελίσσονται σταδιακά με την πάροδο του χρόνου, συχνά ενώ αντιμετωπίζονται ως τεχνολογίες του μέλλοντος, μέχρι που κάποια στιγμή γίνονται θεμελιώδες μέρος του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν ολόκληροι κλάδοι.
Η τεχνητή νοημοσύνη (AI) αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Μόλις πριν από λίγα χρόνια, σχετικά λίγες εταιρείες αντιμετώπιζαν τη γενετική τεχνητή νοημοσύνη ως βασική προτεραιότητα στη διοίκηση και τη στρατηγική τους. Σήμερα, η AI έχει καταστεί καθοριστικός παράγοντας για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Το χάσμα μεταξύ των οργανισμών που προετοιμάστηκαν έγκαιρα και εκείνων που δεν το έκαναν διευρύνθηκε πολύ ταχύτερα από ό,τι ανέμεναν πολλοί.
Η κβαντική υπολογιστική ακολουθεί μια παρόμοια πορεία. Μπορεί να μην έχουμε φτάσει ακόμη στο σημείο όπου κάθε επιχείρηση χρησιμοποιεί άμεσα κβαντικούς υπολογιστές, αλλά ούτε βρισκόμαστε σε ένα στάδιο όπου οι οργανισμοί μπορούν απλώς να περιμένουν. Κορυφαίες εταιρείες παγκοσμίως επικεντρώνονται ήδη στις δυνατότητες που απαιτούνται για την κβαντική εποχή, τόσο σε ό,τι αφορά τα προβλήματα στα οποία μπορεί να εφαρμοστεί ένας κβαντικός υπολογιστής όσο και στις δεξιότητες που θα χρειαστούν οι επαγγελματίες του κλάδου. Αντί να περιμένουν να αντιδράσουν όταν η τεχνολογία γίνει ευρέως διαδεδομένη, θεωρούν ότι μεγαλύτερη αξία έχει η ενίσχυση της οργανωτικής ετοιμότητας πριν ο μετασχηματισμός γίνει πραγματικότητα.
Η κβαντική υπολογιστική, ειδικότερα, εισάγει μια θεμελιωδώς διαφορετική προσέγγιση στην αναπαράσταση της πληροφορίας. Αυτό ανοίγει τη δυνατότητα ανάπτυξης νέων αλγορίθμων που προσφέρουν καινοτόμους τρόπους επίλυσης προβλημάτων. Ως αποτέλεσμα, η μελλοντική ανταγωνιστικότητα δεν θα προκύψει κατ' ανάγκη από την απόκτηση του υλικού. Ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχουν οι άνθρωποι και οι οργανωτικές δυνατότητες που απαιτούνται για να κατανοηθεί ποια προβλήματα μπορούν να επωφεληθούν από την κβαντική τεχνολογία, να εντοπιστούν νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες και να μετατραπούν αυτές οι ευκαιρίες σε πραγματική καινοτομία.
Σε ολόκληρο τον κόσμο, οι εταιρείες κινούνται ήδη πιο προληπτικά από ποτέ. Όχι επειδή οι κβαντικοί υπολογιστές θα μεταμορφώσουν κάθε κλάδο από αύριο, αλλά επειδή αναγνωρίζουν ότι οι δυνατότητές τους πλησιάζουν όλο και περισσότερο στην πραγματικότητα. Αντί να περιμένουν από τους κβαντικούς υπολογιστές να λύσουν τα προβλήματά τους και στη συνέχεια να προσπαθήσουν να καλύψουν τη διαφορά, επενδύουν στους ανθρώπους και στους οργανισμούς που θα γνωρίζουν πώς να αξιοποιήσουν τους κβαντικούς υπολογιστές για να επιλύσουν τα σύνθετα προβλήματα του κλάδου τους και, ως εκ τούτου, να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για την επιτυχία τους.
Θα ήθελα να ενθαρρύνω περισσότερες επιχειρήσεις στην Κύπρο να υιοθετήσουν αυτή την προληπτική προσέγγιση και να διερευνήσουν πώς μπορούν να επωφεληθούν από την κβαντική υπολογιστική. Η χώρα έχει μια πρωτοφανή ευκαιρία να αναπτύξει νέες εφαρμογές κβαντικών τεχνολογιών και να αποτελέσει μέρος μιας «κοιλάδας κβαντικής τεχνολογίας» που θα δημιουργήσει τεράστια αξία, οδηγώντας τελικά σε μια πραγματική επανάσταση στον χώρο της υπολογιστικής. Απόδειξη προς αυτή την κατεύθυνση αποτελεί η πρόσφατη επίδειξη από την IBM του κβαντικού πλεονεκτήματος σε τρεις διαφορετικές περιπτώσεις χρήσης. Αυτό σημαίνει ότι ένας κβαντικός υπολογιστής κατάφερε να εκτελέσει υπολογισμούς πέρα από τις δυνατότητες που μπορεί να προσφέρει μόνο η κλασική υπολογιστική, με αποτελέσματα που έχουν επικυρωθεί με αυστηρές διαδικασίες.
Καθώς η κβαντική υπολογιστική είναι μια τεχνολογία στην οποία η ίδια η προετοιμασία μπορεί να αποτελέσει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, μέχρι τη στιγμή που η τεχνολογία θα φτάσει στην ωριμότητά της, το χάσμα που θα έχει δημιουργηθεί σε επίπεδο ταλέντου, τεχνογνωσίας και εμπειρίας ενδέχεται να αποδειχθεί σημαντικότερο από τις διαφορές στις υποδομές. Όπως συνέβη και με την AI, οι οργανισμοί που θα αρχίσουν να αναπτύσσουν τεχνογνωσία αρκετά νωρίς είναι πιθανό να βρεθούν τελικά σε πολύ ισχυρότερη θέση.
Η δυναμική που δημιουργείται από τα τρία παραδείγματα κβαντικού πλεονεκτήματος αναμένεται να επιταχυνθεί περαιτέρω τα επόμενα χρόνια. Η IBM εργάζεται επίσης για την υλοποίηση του πρώτου στον κόσμο ανθεκτικού σε σφάλματα κβαντικού υπολογιστή έως το 2029. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επιταχύνει ακόμη περισσότερο την εξοικονόμηση χρόνου και κόστους σε μια σειρά από τομείς, όπως η ανάπτυξη φαρμάκων, η ανακάλυψη νέων υλικών, η χημεία και η βελτιστοποίηση. Το σημαντικό σημείο, όμως, δεν είναι το ίδιο το έτος. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι η κβαντική υπολογιστική δεν αποτελεί πλέον μια συζήτηση που αφορά το μακρινό μέλλον. Έχει καταστεί ένα πρακτικό ζήτημα που οι οργανισμοί θα πρέπει να εξετάζουν στο πλαίσιο των μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων επιχειρηματικών στρατηγικών τους.
Όπως το διαδίκτυο, το υπολογιστικό νέφος και η AI μεταμόρφωσαν τον κόσμο, έτσι και η κβαντική υπολογιστική έχει τη δυνατότητα να αποτελέσει τη βάση ενός νέου κύματος καινοτομίας στη βιομηχανία. Είναι αδύνατο να προβλέψουμε με απόλυτη ακρίβεια το μέλλον της τεχνολογίας, ένα πράγμα όμως παραμένει βέβαιο: το μέλλον επιβραβεύει όσους προετοιμάζονται γι' αυτό. Η εποχή του ερωτήματος κατά πόσο θα έρθει η κβαντική εποχή έχει ήδη περάσει. Το σημαντικότερο ερώτημα σήμερα είναι διαφορετικό: πόσο προετοιμασμένοι είστε;
Αλεσάντρο Κουριόνι
Αντιπρόεδρος, Αλγόριθμοι και Εφαρμογές, IBM Research και Διευθυντής του Ερευνητικού Εργαστηρίου της IBM στη Ζυρίχη
