Ο Great Sea Interconnector (GSI) είναι ένα από τα πλέον πολυσυζητημένα και ταλαιπωρημένα ενεργειακά έργα των τελευταίων ετών, με καθυστερήσεις, ανατροπές και αμφισβητήσεις, ενώ το κόστος του παραμένει βασικό ερώτημα.
Καθώς το έργο εισέρχεται σε νέα κρίσιμη φάση, το InBusinessNews επιχειρεί τη δική του υπόθεση εργασίας, αξιοποιώντας τα διαθέσιμα επίσημα στοιχεία και, όπου υπάρχουν κενά, συγκεκριμένες αριθμητικές παραδοχές, ώστε να προσεγγίσει το συνολικό κόστος για την Κύπρο. Πρόκειται για εκτίμηση και όχι για επίσημο τελικό κόστος.
Με βάση αυτή την άσκηση, το αποτέλεσμα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Το συνολικό κόστος για την Κύπρο εκτιμάται σε €2,56 δισ., ποσό που σε ορίζοντα 35 ετών αντιστοιχεί σε περίπου €73 εκατ. τον χρόνο.
Στόχος της άσκησης είναι να δώσει μια καλύτερη αίσθηση του κόστους και να βοηθήσει να κατανοήσουμε, έστω κατά προσέγγιση, τι μπορεί να σημαίνει οικονομικά το έργο για την Κύπρο.
Πώς, όμως, προκύπτει αυτό το ποσό;
Από τα €1,94 δισ. στα €2,5 δισ.
Η πρώτη και σημαντικότερη παραδοχή της άσκησης αφορά το κόστος κατασκευής.
Η Απόφαση 300/2024 της ΡΑΕΚ, ημερομηνίας 20 Σεπτεμβρίου 2024, αναφέρεται σε συνολικό κόστος έργου €1,9392 δισ., με πρόβλεψη ότι δεν θα αυξηθεί πέραν του 5% μετά τις σχετικές τεχνικές μελέτες.
Το ποσό αυτό, ωστόσο, δεν μπορεί να θεωρηθεί σήμερα ως ασφαλής τελική εκτίμηση για τους σκοπούς της παρούσας άσκησης, αφού μέχρι
σήμερα δεν έχει δημοσιοποιηθεί από τη ΡΑΕΚ αναθεωρημένο, οριστικό συνολικό κόστος, ενώ ο Υπουργός Οικονομικών, είχε δηλώσει ότι δεν είναι γνωστό ποιο θα είναι το τελικό κόστος, αλλά εκτιμήσεις το ανεβάζουν από €2 δισ. έως €2,5 δισ. και €3 δισ.
O Μάκης Κεραυνός, δήλωσε στη Βουλή πως το ποσό του €1.9 δισ. αφορά κατά κύριο λόγο το κόστος του καλωδίου, προσθέτοντας πως υπάρχουν άλλα κατασκευαστικά έργα, ασφαλιστικές καλύψεις, αποθήκες, και ανάγκες συντήρησης, που θα ανεβάσουν κατά πολύ το τελικό κόστος. Όπως είπε, όλα αυτά εξετάζονται κατά την επικαιροποίηση της μελέτης βιωσιμότητας από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ).
Για τον λόγο αυτό, το InBusinessNews λαμβάνει ως υπόθεση εργασίας κόστος κατασκευής €2,5 δισ.
- Διαβάστε επίσης: ΠτΔ: Συμφώνησα με Μητσοτάκη να πληρώσουμε τα €25 εκατ. για τον GSI μόλις εκδοθεί η NAVTEX για πόντιση του καλωδίου
Αφαιρείται η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση
Από τα €2,5 δισ. δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ολόκληρο το ποσό αποτελεί κόστος που θα επιμεριστεί μεταξύ Κύπρου και Ελλάδας. Στην εξίσωση μπαίνει η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, ύψους €657 εκατ., η οποία αφαιρείται από τα €2,5 δισ.
€2.500.000.000 - €657.000.000 = €1.843.000.000
Άρα, για τους σκοπούς της παρούσας υπόθεσης εργασίας, το υπόλοιπο κόστος κατασκευής που πρέπει να επιμεριστεί μεταξύ Κύπρου και Ελλάδας ανέρχεται σε €1,843 δισ.
Η ίδια η ΡΑΕΚ έχει συνδέσει τον επιμερισμό του κόστους σε 63% που θα καταβάλει από την Κύπρο, και 37% που θα καταβάλει από την Ελλάδα, με την προϋπόθεση της επιχορήγησης του έργου κατά €657 εκατ., με βάση τη διασυνοριακή συμφωνία επιμερισμού κόστους (Cross-Border Cost Allocation Agreement - CBCA).
Γιατί η Κύπρος αναλαμβάνει το 63% του κόστους;
Ο επιμερισμός συνδέεται με τα εκτιμώμενα οικονομικά οφέλη του έργου για τα ηλεκτρικά συστήματα των δύο χωρών. Στο πλαίσιο της σχετικής αξιολόγησης, κρίθηκε ότι η Κύπρος αποκομίζει μεγαλύτερο όφελος και, ως εκ τούτου, της αναλογεί μεγαλύτερο μέρος του κόστους.
Έτσι, πάνω στο ποσό των €1,843 δισ., η μαθηματική πράξη είναι:
€1.843.000.000 × 63% = €1.161.090.000
Με άλλα λόγια, με τις παραδοχές της παρούσας άσκησης, περίπου €1,161 δισ. από το κόστος κατασκευής αναλογούν στην Κύπρο.
Και εδώ, όμως, δεν τελειώνει η εξίσωση.
Τα €125 εκατ. της κατασκευαστικής περιόδου
Υπάρχει ένα ακόμη ποσό που χρειάζεται προσοχή, καθώς συχνά δημιουργείται σύγχυση ως προς το τι ακριβώς αντιπροσωπεύει.
Η ΡΑΕΚ έχει εγκρίνει για την περίοδο 2025-2029 επιτρεπόμενο έσοδο έως €25 εκατ. τον χρόνο, με συνολικό ανώτατο όριο €125 εκατ. για την πενταετία.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση αφορά την ανάκτηση επιτρεπόμενων εσόδων κατά την κατασκευαστική περίοδο. Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει αποφασίσει να καλύψει τα €25 εκατ. ετησίως από το Πάγιο Ταμείο, επομένως το συγκεκριμένο ποσό δεν αποτελεί, κατά την περίοδο 2025-2029, άμεση χρέωση στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας των καταναλωτών.
Και μετά έρχεται το WACC
Αυτό είναι το πιο σημαντικό οικονομικό στοιχείο μετά το κόστος κατασκευής:
Μεσοσταθμικό Κόστος Κεφαλαίου - WACC (Weighted Average Cost of Capital)
- Με απλά λόγια, είναι η επιτρεπόμενη απόδοση που αναγνωρίζει ο ρυθμιστής στον επενδυτή για τα κεφάλαια που δεσμεύει στο έργο
- Αυτό είναι το κέρδος / return on investment του επενδυτή (μετόχων του GSI)
- Στην περίπτωση του GSI, η ΡΑΕΚ έχει ορίσει βασικό WACC 4,6% και πρόσθετο premium 3,7 ποσοστιαίων μονάδων λόγω του ειδικού κινδύνου του έργου, δηλαδή συνολικά 8,3% για τη συγκεκριμένη περίοδο
- Το 8,3% δες ισχύει για 25 χρόνια. Το 3,7% premium έχει διάρκεια 17 χρόνια από 1/1/2025. Άρα λήγει στο τέλος του 2041
Με αρχικό κεφάλαιο €1,16109 δισ. που αναλογεί στην Κύπρο, το ποσό αυτό κατανέμεται για σκοπούς της άσκησης σε 35 χρόνια.
- Διαβάστε επίσης: Μιχάλης Δαμιανός: Η Κυβέρνηση στηρίζει την υλοποίηση του GSI, αλλά λαμβάνει σοβαρά υπόψη την οικονομική βιωσιμότητα
Η τελική εξίσωση
Αν κρατήσουμε τις παραπάνω παραδοχές, η εξίσωση για την Κύπρο είναι:
Κόστος κατασκευής που αναλογεί στην Κύπρο:
€1.161.090.000
Συν ρυθμιζόμενη απόδοση κεφαλαίου (WACC) σε ορίζοντα 35ετίας:
περίπου €1.399.000.000
Συνολικό κόστος GSI: περίπου €2.560.000.000
Δηλαδή, €2,56 δισ.
Ετήσιο κόστος για Κύπρο
Ας κάνουμε μια υπόθεση εργασίας για το ετήσιο κόστος για την Κύπρο. Αν διαιρέσουμε τον πιο πάνω αριθμό για 35 χρόνια (αν και αυτή η υπόθεση δεν είναι ακριβής γιατί σε διαφορετικά χρονικά διαστήματα θα πληρώνουμε διαφορετικά ποσά) τότε για 35 χρόνια θα πληρώνουμε €73 εκατ. τον χρόνο. Αυτοί είναι οι δύο μαγικοί αριθμοί που θα πρέπει να έχουμε κατά νου για να δούμε το όφελος του έργου με βάση την υπόθεσή μας.
Δηλαδή κόστος €2,56 δισ. ή €73 εκατ. τον χρόνο για 35 χρόνια.
Αυτό είναι το αποτέλεσμα της υπόθεσης εργασίας του InBusinessNews.
