Ανάπλαση, αναβάθμιση και επέκταση προβλέπει το masterplan του ολοκληρωμένου σχεδιασμού ανάπτυξης του αστικού γραμμικού πάρκου Πεδιαίου, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση.
Όπως αναφέρεται στη μελέτη εκτίμησης επιπτώσεων στο περιβάλλον, το προτεινόμενο έργο αφορά στην ανάπλαση/αναβάθμιση του γραμμικού πάρκου Πεδιαίου, μήκους περί των 11 χιλιομέτρων εντός των διοικητικών ορίων της Λευκωσίας, Στροβόλου και Λακατάμιας. Ταυτόχρονα, προβλέπεται επέκταση του γραμμικού πάρκου κατά περίπου 5 χιλιόμετρα που θα αφορά νέο πεζόδρομο/ποδηλατόδρομο στη βόρεια/δυτική όχθη του ποταμού (σε κάποια σημεία όπου υπάρχει ο διαθέσιμος χώρος), σύνδεση του έργου με τα πάρκα Αγίου Δημητρίου στον Στρόβολο και Μιχαλάκη Σοφοκλέους στη Λακατάμια, καθώς και επέκταση του γραμμικού πάρκου μέχρι την περιοχή της Ανθούπολης.
Ο φορέας υλοποίησης του έργου είναι η εταιρεία Διαδημοτική Αναπτυξιακών Έργων Λευκωσίας (ΔΑΕΛ) Ltd, εκ μέρους των δήμων Λευκωσίας, Στροβόλου και Λακατάμιας.
Το συνολικό κόστος υλοποίησης του έργου (και για τις δύο φάσεις) θα ανέλθει στα €20.913.270 + ΦΠΑ και θα χρηματοδοτηθεί κατά 85% από Πρόγραμμα Πολιτικής Συνοχής ΘΑλΕΙΑ 2021-27 και κατά 15% από τους τρεις συμβαλλόμενους δήμους.
Σημειώνεται ότι σε όλο το μήκος του γραμμικού πάρκου θα υπάρχει ξεχωριστή λωρίδα για πεζούς και ποδηλάτες με κατάλληλη σήμανση και διαχωρισμό, ενώ όλοι οι χώροι του έργου θα έχουν πρόνοια για απρόσκοπτη πρόσβαση από ΑμεΑ.
Για την καλύτερη διαχείριση του έργου, τόσο στο στάδιο του σχεδιασμού όσο και στο στάδιο της κατασκευής, η περιοχή μελέτης χωρίστηκε σε 15 υποπεριοχές (Π1-Π15). Σε κάθε υποπεριοχή, ανάλογα με τα πολεοδομικά, χωροταξικά και περιβαλλοντικά της χαρακτηριστικά, προτείνονται συγκεκριμένα έργα προς υλοποίηση.
Πιο κάτω ακολουθούν αναλυτικά οι 15 υποπεριοχές:
Λευκωσία
- Δημοτικός κήπος
- Πάρκο Προδρόμου
- Άγιοι Ομολογητές
- Προεδρικό Μέγαρο
Στρόβολος
- Λεωφόρος Αθαλάσσας
- Δημαρχείο Στροβόλου
- Ενορία Αγίου Βασιλείου
- Ελαιώνων
- ΠΑΕΕΚ
Λακατάμια
- Άγιος Μάμας
- Λίμνη Μαγκλή
- Ιωάννη Καποδίστρια
- Λακατάμια Α
- Λακατάμια Β
- Ανθούπολη
Συνοπτικά, το έργο στην ολότητα του θα περιλαμβάνει:
• Αναβάθμιση 11 χιλιομέτρων του υφιστάμενου πεζόδρομου/ποδηλατόδρομου.
• Δημιουργία νέας πορείας πεζόδρομου/ποδηλατόδρομου μήκους 5,1 χιλιομέτρων.
• Σύνδεση γραμμικού πάρκου με πάρκα Αγίου Δημητρίου και Μιχαλάκη Σοφοκλέους.
• Αναβάθμιση υφιστάμενων διαβάσεων πεζών σε φωτοελεγχόμενες, όπου το γραμμικό πάρκο διέρχεται του οδικού δικτύου.
• 13 νέες πεζογέφυρες.
• 190.000 τ.μ. νέες φυτεύσεις με ενίσχυση παρόχθιας βλάστησης, δημιουργίας κήπων αγριολούλουδων και αστικών μεσογειακών κήπων.
• 2 νέοι βοτανικοί κήποι.
• 1 νέος μουσικός κήπος.
7 νέοι αισθητηριακοί/εκπαιδευτικοί/θεραπευτικοί κήποι.
• 8 χώροι επικονιαστών (ξενοδοχεία μελισσών και πεταλούδων).
• 1 τεχνητή λίμνη ενίσχυσης βιοποικιλότητας.
• 7 ξύλινες εξέδρες εκδηλώσεων.
• 1 υπαίθριο χώρο εκδηλώσεων.
• 2 υπαίθρια αμφιθέατρα.
• 5 πλατειακούς χώρους.
• 3 εκδρομικοί χώροι.
• 12 νέες δημόσιες τουαλέτες και αναβάθμιση 2 υφιστάμενων.
• 8 νέα bike hubs.
• 8 νέα αναψυκτήρια.
• 3 σημεία τοποθέτησης μικρών περιπτέρων.
• 2 νέα πάρκα ποδηλάτου και αναβάθμιση 1 υφιστάμενου.
• 1 νέο skatepark και αναβάθμιση 1 υφιστάμενου.
• 2 νέα πάρκα σκύλων και αναβάθμιση 1 υφιστάμενου.
• 5 νέα γήπεδα (basket, volley, beach volley, padel, tennis).
• 4 νέα υπαίθρια γυμναστήρια.
• 2 υπαίθριοι χώροι επιτραπέζιων παιχνιδιών.
• 3 νέοι ενεργειακοί παιδότοποι (energy playgrounds).
• 11 νέοι παιδότοποι φυσικού χαρακτήρα.
• 1 νέο πάρκο υπαίθριων δραστηριοτήτων (αναρρίχηση, parkour κτλ.).
• 1 νέος χώρος υπαίθριας έκθεσης τέχνης.
• 13 νέοι χώροι στάθμευσης με υδατοπερατό δάπεδο.
• 1 χώρος park & ride.
• Σημεία φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
• Σημεία πρόσβασης έκτακτης ανάγκης.
• 1 solar pavement.
• 4 kinetic pavements.
• Καθιστικοί χώροι κατά μήκος της όδευσης με δημιουργία λωρίδας πρασίνου.
• Νέα Info points ανά 1km.
• Νέο δίκτυο κάδων ανακύκλωσης ανά 400m.
• Νέο δίκτυο φωτισμού LMS ανά 50m.
• Νέος αστικός εξοπλισμός (π.χ. παγκάκια).
• 1 νέο κέντρο διαχείρισης κρίσεως.
• Περιβαλλοντικό κέντρο (υφιστάμενο).
• Αντικατάσταση καταφυγίων αδέσποτων ζώων.
• ~11km οπτικής ίνας.
• >500 έξυπνοι αισθητήρες.
• Νέοι χώροι πρόσβασης οχημάτων έκτακτης ανάγκης.
• Νέο δίκτυο παροχής ηλεκτρισμού, νερού ύδρευσης και νερού άρδευσης.
• Συστήματα ενημέρωσης σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης (φωτιά, πλημμύρα κτλ.).
• Αυτόματο σύστημα άρδευσης βάσει υγρασίας εδάφους και αέρα.
• Αυτόματα συστήματα καταγραφής περιβαλλοντικών παραμέτρων (ποιότητα αέρα, ποιότητα
νερού, μικροκλίμα κτλ.).
• Αφαίρεση χωροκατακτητικών ειδών χλωρίδας.
• Καθαρισμός οχετών όμβριων υδάτων και τοποθέτηση δικτύων συγκράτησης φερτών υλικών.
Οι δύο φάσεις
Το μεγάλο έργο θα εκτελεστεί σε δύο φάσεις.
Συγκεκριμένα, η Φάση Α περιλαμβάνει τα έργα προτεραιότητας στις υποπεριοχές:
Δήμος Λευκωσίας:
• Π1 – Δημοτικός κήπος
• Π2 – Πάρκο Προδρόμου
• Π3 - Άγιοι Ομολογητές
Δήμος Στροβόλου:
• Π6 – Δημαρχείο Στροβόλου
Δήμος Λακατάμιας:
• Π13 – Λακατάμια Α
Τα κατασκευαστικά έργα της Α Φάσης αναμένεται να ξεκινήσουν το δεύτερο εξάμηνο του 2027 (εφόσον εξασφαλιστούν εγκαίρως όλες οι απαιτούμενες άδειες) και να ολοκληρωθούν στις αρχές του 2029.
Η δεύτερη φάση περιλαμβάνει τα έργα στις υπόλοιπες περιοχές και θα εκτελεστεί σε αργότερο στάδιο. Η αναμενόμενη έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών της Β Φάσης εκτιμάται περί τα τέλη του 2028, με το έργο να αναμένεται να ολοκληρωθεί το δεύτερο εξάμηνο του 2030.
Η διάρκεια των κατασκευαστικών εργασιών για κάθε υποπεριοχή εκτιμάται σε 18 μήνες κατά μέσο όρο.
Το όραμα για το έργο
Το όραμα του έργου είναι να αποτελέσει ο ποταμός Πεδιαίος ένα «πράσινο» άξονα πάνω στον οποίο θα βασιστεί η ανάπτυξη των εμπλεκόμενων δήμων και θα αποτελεί παράδειγμα βιώσιμης αστικής ανάπτυξης τόσο σε περιφερειακό όσο και σε εθνικό επίπεδο.
Οι βασικές αρχές του σχεδιασμού του έργου είναι οι εξής:
- Το Γραμμικό Πάρκο ως υποδομή πόλης.
- Συνδεσιμότητα αστικών περιοχών.
- Προστασία του περιβάλλοντος.
- Κοινοτική δέσμευση / συμμετοχή του κοινού.
- Ανάδειξη δυνατοτήτων εναλλακτικών βιώσιμων λύσεων.
Οι στόχοι του έργου είναι οι εξής:
1. Ενδυνάμωση επισκεψιμότητας, προσπελασιμότητας και σύνδεσης των αστικών περιοχών.
2. Παροχή βελτιωμένων υποδομών και διαδρομών αναψυχής πεζών και ποδηλατών.
3. Παροχή κατάλληλης προσβασιμότητας και ασφάλειας ώστε να ικανοποιούνται οι απαιτήσεις
ποδηλατιστών και πεζών.
4. Δημιουργία μιας διαφορετικής πηγής ψυχαγωγίας για τους κατοίκους της περιοχής και τους επισκέπτες της.
5. Δημιουργία μιας πράσινης υποδομής που θα διασχίζει και θα συνδέει την πόλη.
6. Σύνδεση υφιστάμενων δημόσιων ανοιχτών χώρων εντός των δήμων και δημιουργία νέων.
7. Ενίσχυση της βιοποικιλότητας εντός της πόλης
8. Παροχή βελτιωμένης αίσθησης ασφάλειας στο πάρκο. Αποθάρρυνση αντικοινωνικής
συμπεριφοράς μέσα στο πάρκο ως αποτέλεσμα της αύξησης παθητικής επιτήρησης.
9. Διαχείριση φαινομένων πλημμύρας.
Για την επίτευξη των πιο πάνω στόχων, στον σχεδιασμό του έργου ενσωματώθηκαν έργα με στόχο την οικολογική αποκατάσταση της περιοχής, προσαρμογής του έργου στην κλιματική αλλαγή, ενίσχυση της πολιτισμικής υποδομής, ενίσχυση της οικονομίας και ανάδειξη εναλλακτικών βιώσιμων λύσεων που αφορούν:
• Έργα διαχείρισης και προστασίας κατασκευών από πλημμύρα.
• Συστήματα προειδοποίησης σε περίπτωση έκτακτων συμβάντων (πλημμύρα, πυρκαγιά).
• Αποκατάσταση παραποτάμιου οικοσυστήματος.
• Ενίσχυση βιοποικιλότητας με εκτεταμένες φυτεύσεις και δημιουργία μωσαϊκών βλάστησης
(κήποι αγριολούλουδων, βοτανικοί κήποι, οικολογικές καλλιέργειες, μεσογειακοί κήποι κτλ.).
• Φύτευση μεγάλου αριθμού δέντρων για μείωση του φαινομένου της αστικής θερμονησίδας.
• Ενίσχυση και προστασίας τοπικής πανίδας με τοποθέτηση τεχνητών φωλιών πτηνοπανίδας,
δημιουργίας χώρων επικονιαστών και δημιουργίας ποτάμιων ενδιαιτημάτων.
• Ορθολογική διαχείριση λυμάτων και όμβριων απορροών.
Παρακολούθηση ποιότητας νερού για εντοπισμό τυχόν ρύπανσης.
• Χρήση αυτοματοποιημένου συστήματος άρδευσης με χρήση αισθητήρων υγρασίας εδάφους
και αέρα για μείωση της κατανάλωσης.
• Χρήση ανακτημένου (ανακυκλωμένου) νερού για άρδευση των χώρων πρασίνου.
• Χρήση τοπικών ειδών χλωρίδας με χαμηλές αρδευτικές ανάγκες και ανάγκες λίπανσης.
• Καθορισμός συλλογικών χρήσεων κατά μήκος του ποταμού.
• Ενίσχυση ανοικτών δημόσιων χώρων.
• Επέκταση χωρητικότητας πεζόδρομου και ποδηλατόδρομου.
• Ενίσχυση δικτύου δημόσιας συγκοινωνίας.
• Κατάλληλη προσβασιμότητα και ευκολία διακίνησης ατόμων με αναπηρίες εντός του γραμμικού πάρκου.
• Ορθολογική διαχείριση παραγόμενων απορριμμάτων και αύξηση ποσοστού ανακύκλωσης.
• Χρήση συστημάτων ΑΠΕ.
• Χρήση καινοτόμων τεχνολογιών για παραγωγή ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας (energy
playgrounds, solar pavements, kinetic pavements).
• Χώροι άθλησης και εκγύμνασης.
