Ο Ιωσήφ Φράγκος, ιδρυτής και Managing Partner της Frangos Law, μιλά για τις προκλήσεις εκσυγχρονισμού του κυπριακού δικαστικού συστήματος, τις επιπτώσεις του νέου πλαισίου για τον έλεγχο των ξένων άμεσων επενδύσεων, την ταχεία υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης από τα δικηγορικά γραφεία και τις πιέσεις που δημιουργούν ο πληθωρισμός και το αυξημένο λειτουργικό κόστος. Παράλληλα, καταθέτει τις εκτιμήσεις του για το μέλλον του νομικού επαγγέλματος στην Κύπρο έως το 2030 και τις νέες ευκαιρίες που δημιουργούνται.
Ο εκσυγχρονισμός του δικαστικού συστήματος της Κύπρου έχει αντιμετωπίσει σημαντικές προκλήσεις κατά την εφαρμογή του. Με τα Εμπορικά και Ναυτοδικεία να μην έχουν ακόμη τεθεί πλήρως σε λειτουργία, την πλατφόρμα iJustice να παρουσιάζει καθυστερήσεις και τις συσσωρευμένες υποθέσεις να εξακολουθούν να επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα των δικαστηρίων, ποια θεωρείτε ότι είναι τα βασικά εμπόδια για την επιτυχή μεταρρύθμιση; Τι θα εισηγούσασταν ώστε οι διάφορες πρωτοβουλίες να επιτύχουν τους στόχους τους;
Κατά την άποψή μου, το βασικό εμπόδιο είναι το κενό μεταξύ της μεταρρύθμισης στα χαρτιά και της μεταρρύθμισης στην πράξη. Τα νέα δικαστήρια, οι νέες διαδικασίες και τα ψηφιακά συστήματα δεν απαιτούν μόνο επαρκές προσωπικό, αλλά και δικαστές και δικαστικούς λειτουργούς με τις κατάλληλες δεξιότητες, υποδομές κατάλληλες για τον σκοπό για τον οποίο προορίζονται, αυστηρές δοκιμές και σαφή θεσμική λογοδοσία.
Τα Εμπορικά και Ναυτοδικεία θα πρέπει να τεθούν σε λειτουργία στη βάση ρεαλιστικών χρονοδιαγραμμάτων, με διαφανή ενημέρωση για την πρόοδο που σημειώνεται. Η μεταρρύθμιση θα πρέπει επίσης να βασίζεται σε συνεχή διαβούλευση με όσους χρησιμοποιούν το σύστημα.
- Διαβάστε επίσης: Η Frangos Law επεκτείνεται στην Ελλάδα με νέο γραφείο στην Αθήνα
Παράλληλα, η ιστορική συσσώρευση εκκρεμών υποθέσεων απαιτεί μια ξεχωριστή και επαρκώς χρηματοδοτούμενη στρατηγική. Διαφορετικά, οι παλαιές υποθέσεις θα συνεχίσουν να απορροφούν πόρους και δικαστική δυναμικότητα, επισκιάζοντας τα οφέλη της μεταρρύθμισης. Η ίδια πειθαρχημένη προσέγγιση απαιτείται και για την περαιτέρω ανάπτυξη του iJustice, ώστε να εξελιχθεί σε ένα σταθερό και ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης δικαστικών υποθέσεων.
Με τον Νόμο για τον Έλεγχο των Ξένων Άμεσων Επενδύσεων να βρίσκεται πλέον σε ισχύ, πώς επηρεάζει το νέο καθεστώς τις διασυνοριακές συναλλαγές;
Το καθεστώς υπάγει τις συναλλαγές που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του σε υποχρεωτικό έλεγχο με ανασταλτικό χαρακτήρα και, ως εκ τούτου, εισάγει μια διακριτή κατηγορία ρυθμιστικού κινδύνου για την ολοκλήρωση μιας συναλλαγής.
Σε γενικές γραμμές, όταν επενδυτής εκτός ΕΕ, ΕΟΧ ή Ελβετίας αποκτά τουλάχιστον 25% ή αποφασιστική επιρροή σε κυπριακή επιχείρηση στρατηγικής σημασίας, μέσω επένδυσης ύψους €2 εκατ. ή περισσότερο, απαιτείται προηγούμενη γραπτή έγκριση από το Υπουργείο Οικονομικών.
Ο Νόμος προβλέπει ότι κάθε συναλλαγή για την οποία απαιτείται έγκριση υπόκειται σε αίρεση προηγούμενης εκπλήρωσης, δηλαδή στην εξασφάλιση της σχετικής έγκρισης. Η έγκριση δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει δοθεί απλώς και μόνο επειδή παρήλθε η προβλεπόμενη περίοδος εξέτασης.
Ως εκ τούτου, η αξιολόγηση των θεμάτων που αφορούν τις ξένες άμεσες επενδύσεις θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ήδη από το αρχικό στάδιο κατά τον σχεδιασμό της δομής και του χρονοδιαγράμματος της συναλλαγής, καθώς και κατά την κατανομή του ρυθμιστικού κινδύνου μεταξύ των μερών.
Καθώς το καθεστώς είναι καινούργιο, η διοικητική πρακτική δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί και μένει να φανεί κατά πόσο οι αιτήσεις θα εξετάζονται με συνέπεια και εντός των προβλεπόμενων από τον Νόμο χρονικών ορίων.
Πώς εξελίσσεται η διαδικασία υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης από τα δικηγορικά γραφεία;
Η υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης υπήρξε ταχεία, αλλά αναγκαστικά προσεκτική. Η AI μπορεί να βελτιώσει τη νομική έρευνα, την επισκόπηση εγγράφων και τη σύνταξη κειμένων. Ωστόσο, ένα αποτέλεσμα που φαίνεται απολύτως έγκυρο και αξιόπιστο μπορεί να αποκρύπτει νομικά ή πραγματικά σφάλματα και να δημιουργεί κινδύνους για την εμπιστευτικότητα, το δικηγορικό απόρρητο, την προστασία των δεδομένων ή την πνευματική ιδιοκτησία.
Ένας ακόμη, λιγότερο εξετασμένος κίνδυνος προκύπτει από τη χρήση της AI από τους ίδιους τους πελάτες. Οι πελάτες ενδέχεται να βασιστούν σε συμβουλές ή έγγραφα που έχουν παραχθεί από AI προτού απευθυνθούν σε δικηγόρο, δημιουργώντας μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας, ενσωματώνοντας εσφαλμένες παραδοχές σε συναλλαγές ή αποκαλύπτοντας ευαίσθητες πληροφορίες.
Στη συνέχεια, οι δικηγόροι καλούνται να εντοπίσουν και να εξαλείψουν κινδύνους που μπορεί να έχουν καλυφθεί πίσω από ένα καλοδουλεμένο αλλά νομικά εσφαλμένο αποτέλεσμα.
Ως εκ τούτου, τα δικηγορικά γραφεία χρειάζονται ασφαλή συστήματα, σαφή πρωτόκολλα, κατάλληλη εκπαίδευση και αυστηρή ανθρώπινη επαλήθευση. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ενισχύσει τη νομική κρίση, δεν μπορεί όμως να την ασκήσει ούτε να αναλάβει την επαγγελματική ευθύνη που συνεπάγεται η άσκηση του δικηγορικού επαγγέλματος.
Ο πληθωρισμός και η αύξηση του λειτουργικού κόστους ασκούν πιέσεις στα δικηγορικά γραφεία. Πώς αντανακλώνται αυτές οι προκλήσεις στον τρόπο με τον οποίο οι δικηγόροι ασκούν τη δραστηριότητά τους;
Ο πληθωρισμός έχει αναδείξει τη διαφορά μεταξύ της αύξησης των εσόδων και της πειθαρχημένης επίτευξης κερδοφορίας. Τα δικηγορικά γραφεία πρέπει να κατανοούν το πραγματικό κόστος κάθε υπόθεσης, να καθορίζουν με ακρίβεια το αντικείμενο της εργασίας, να αξιοποιούν το κατάλληλο επίπεδο εμπειρίας και αρχαιότητας για κάθε εργασία και να παρακολουθούν τον χρόνο, τους προϋπολογισμούς και την είσπραξη των αμοιβών.
Η τιμολόγηση θα συνδυάζει ολοένα και περισσότερο τις ωριαίες χρεώσεις με συμφωνίες σταθερής αμοιβής, ανώτατου ορίου αμοιβής, blended rates ή retainer arrangements, όπου αυτό κρίνεται κατάλληλο.
Η αποδοτικότητα, ωστόσο, δεν μπορεί να επιτευχθεί εις βάρος της ποιότητας ή της επαγγελματικής ανάπτυξης. Τα δικηγορικά γραφεία που θα επιδιώξουν τη βιωσιμότητα θα αξιοποιούν την τεχνολογία και την ανάθεση εργασιών με έξυπνο τρόπο, συνεχίζοντας παράλληλα να επενδύουν σε ταλαντούχους ανθρώπους, εξειδικευμένη τεχνογνωσία και στις σχέσεις εμπιστοσύνης πάνω στις οποίες στηρίζεται τελικά η νομική πρακτική.
Πώς βλέπετε να εξελίσσεται το κυπριακό νομικό επάγγελμα έως το 2030; Υπάρχουν ευκαιρίες επέκτασης σε νέους τομείς δραστηριότητας;
Έως το 2030, το νομικό επάγγελμα θα είναι περισσότερο εξειδικευμένο και περισσότερο ενσωματωμένο σε ένα διεθνές περιβάλλον. Ο ρόλος της Κύπρου ως τεχνολογικού κόμβου, επενδυτικού κέντρου και βάσης περιφερειακών κεντρικών γραφείων, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη πολυπλοκότητα του ευρωπαϊκού ρυθμιστικού πλαισίου, θα δημιουργήσει ανάγκες για νομικές υπηρεσίες σε τομείς όπως η AI και η διακυβέρνηση δεδομένων, τα επενδυτικά κεφάλαια και το fintech, οι κυρώσεις, ο έλεγχος των ξένων άμεσων επενδύσεων, η ενεργειακή μετάβαση και η ναυτιλία.
Οι ευκαιρίες θα ευνοήσουν τα δικηγορικά γραφεία που συνδυάζουν υψηλού επιπέδου νομική τεχνογνωσία, ουσιαστική γνώση συγκεκριμένων κλάδων και συντονισμένη δυνατότητα παροχής υπηρεσιών σε διασυνοριακό επίπεδο.
*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Gold, τεύχος Αυγούστου 2026.
