Ο Μενέλαος Κυπριανού, Managing Partner της Michael Kyprianou & Co LLC, μιλά για τις προκλήσεις του εκσυγχρονισμού της κυπριακής δικαιοσύνης, τον νέο νόμο περί ελέγχου ξένων άμεσων επενδύσεων, την υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης από τα δικηγορικά γραφεία και το πώς οραματίζεται την εξέλιξη του κυπριακού δικηγορικού επαγγέλματος έως το 2030.
Ο εκσυγχρονισμός του δικαστικού συστήματος της Κύπρου έχει αντιμετωπίσει σημαντικές προκλήσεις εφαρμογής. Με τα Εμπορικά Δικαστήρια και το Ναυτοδικείο να μην έχουν ακόμη τεθεί σε πλήρη λειτουργία, την πλατφόρμα iJustice να παρουσιάζει καθυστερήσεις και τον όγκο εκκρεμών υποθέσεων να συνεχίζει να επηρεάζει την αποτελεσματικότητα των δικαστηρίων, ποια θεωρείτε ότι είναι τα κύρια εμπόδια για την επιτυχή μεταρρύθμιση; Ποιες συστάσεις θα κάνατε ώστε οι διάφορες πρωτοβουλίες να αποδώσουν τα επιδιωκόμενα αποτελέσματά τους;
Η διάρκεια των δικαστικών διαδικασιών στην Κύπρο παραμένει σοβαρή ανησυχία και, στην πραγματικότητα, οι χρόνοι εκδίκασης αστικών και εμπορικών υποθέσεων στην Κύπρο συνεχίζουν να κατατάσσονται μεταξύ των υψηλότερων στην ΕΕ. Αυτό λειτουργεί αποτρεπτικά τόσο για ιδιώτες και επιχειρήσεις που εξετάζουν το ενδεχόμενο προσφυγής στη δικαιοσύνη όσο και, κρίσιμα, για ξένες επιχειρήσεις που εξετάζουν το ενδεχόμενο επένδυσης στην Κύπρο.
Πιστεύω ότι υπάρχουν αρκετοί λόγοι για τους οποίους, παρά τη σοβαρή προσπάθεια που έχει καταβληθεί τα τελευταία χρόνια, δεν έχουμε δει ακόμη τα αποτελέσματα που ελπίζαμε.
Πρώτα και κύρια, η Κύπρος εξακολουθεί να στερείται ενός επαρκώς αναπτυγμένου πλαισίου Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών (ΕΕΔ). Αυτό θα μείωνε σημαντικά τον αριθμό των διαφορών που καταλήγουν στα δικαστήρια, προσφέροντας παράλληλα στα μέρη ένα ταχύτερο, πιο αποτελεσματικό και οικονομικά συμφέρον μέσο επίλυσης διαφορών.
Ένας δεύτερος παράγοντας είναι η παρατεταμένη καθυστέρηση στη λειτουργία των Εμπορικών Δικαστηρίων και του Ναυτοδικείου. Παρόλο που η νομοθεσία που συστήνει αυτά τα δικαστήρια έχει ήδη υιοθετηθεί, βασικά βήματα εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένης της πρόσληψης δικαστών, παραμένουν εκκρεμή. Και πάλι, αυτά τα νέα δικαστήρια θα ανακουφίσουν την πίεση στο υπάρχον δικαστικό σύστημα και θα προσφέρουν υψηλής ποιότητας δικαιοσύνη μέσω εξειδικευμένων δικαστών στον εμπορικό τομέα.
Η περιορισμένη πρόοδος που έχει σημειωθεί όσον αφορά τον ψηφιακό μετασχηματισμό του συστήματος δικαιοσύνης αποτελεί επίσης παράγοντα, με το υπάρχον σύστημα iJustice να χρησιμοποιείται μόνο για συγκεκριμένα ζητήματα και από επιλεγμένα δικαστήρια. Ταυτόχρονα, άλλα βασικά έργα, όπως η εισαγωγή ψηφιακής ηχογράφησης στις δικαστικές διαδικασίες, το σύστημα διαχείρισης υποθέσεων ejustice και η θέση σε λειτουργία εξ αποστάσεως ακροάσεων, δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί.
Με τον Νόμο περί Ελέγχου Άμεσων Ξένων Επενδύσεων να ισχύει πλέον, πώς επηρεάζει το νέο καθεστώς τις διασυνοριακές συναλλαγές;
Ο Νόμος περί Άμεσων Ξένων Επενδύσεων του 2025 («ο Νόμος») εφαρμόστηκε ώστε η Κύπρος να συμμορφώνεται με τις ενωσιακές της υποχρεώσεις. Η ΕΕ αναγνωρίζει ότι οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις αποτελούν βασικό μοχλό οικονομικής ανάπτυξης, συμβάλλοντας στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στην εισροή κεφαλαίων, τεχνολογίας και καινοτομίας. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της διαθέτουν ένα ανοικτό επενδυτικό περιβάλλον, το οποίο κατοχυρώνεται στη Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πώς ήταν η διαδικασία υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης για τα δικηγορικά γραφεία;
Τα κυπριακά δικηγορικά γραφεία βρίσκονται στη διαδικασία υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης, ωστόσο δεν είναι ακόμη σαφές (ούτε στην Κύπρο ούτε στον υπόλοιπο κόσμο) σε ποιο ακριβώς βαθμό αυτό θα επηρεάσει τον νομικό τομέα. Η δική μου άποψη είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα αποτελέσει ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο για απλούστερες εργασίες, όπως η νομική έρευνα ή η παροχή πρώτων σχεδίων απλών συμβάσεων. Οι δικηγόροι που θα υιοθετήσουν αποτελεσματικά την τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται, επομένως, να μπορούν να εξυπηρετούν περισσότερους πελάτες με χαμηλότερο κόστος.
- Διαβάστε επίσης: Κώστας Φυτιρής: Στόχος μας είναι να οικοδομήσουμε ένα σύστημα δικαιοσύνης πιο αποτελεσματικό, πιο διαφανές και πιο προσβάσιμο σε κάθε πολίτη
Η τεχνητή νοημοσύνη, ωστόσο, δεν θα μπορεί να αντικαταστήσει τον δικηγόρο όταν ζητείται συμβουλή για πολύπλοκα ή πρωτόγνωρα ζητήματα, όταν απαιτείται επαγγελματική κρίση και λογοδοσία ή όταν υπάρχει ανάγκη άσκησης δεοντολογικής κρίσης. Όσον αφορά τις πιθανές παγίδες, θα ήθελα απλώς να αναφερθώ στην απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Αγγλίας που εκδόθηκε πέρυσι στην υπόθεση Aylinde εναντίον London Borough of Haringey. Η υπόθεση αφορούσε την κακή χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από μια νεαρή δικηγόρο, η οποία είχε καταθέσει ένα υπόμνημα που είχε δημιουργηθεί από τεχνητή νοημοσύνη και περιείχε πολυάριθμα σφάλματα. Σε αυτή την υπόθεση, το Ανώτατο Δικαστήριο της Αγγλίας έκρινε ότι η παρουσίαση εσφαλμένου υλικού ισοδυναμεί με απόπειρα παραπλάνησης του δικαστηρίου και ότι τέτοια συμπεριφορά μπορεί να οδηγήσει σε πρόστιμα ή ακόμη και σε διαγραφή από τον δικηγορικό σύλλογο.
Ο πληθωρισμός και το αυξανόμενο λειτουργικό κόστος πιέζουν τα δικηγορικά γραφεία. Πώς αντικατοπτρίζονται αυτές οι προκλήσεις στον τρόπο με τον οποίο οι δικηγόροι διεξάγουν τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες;
Ενόψει του αυξανόμενου λειτουργικού κόστους, πιστεύω ότι τα δικηγορικά γραφεία που θα αποδώσουν καλύτερα στο μέλλον είναι εκείνα που μπορούν να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητά τους μέσω της τεχνολογίας και είναι σε θέση να εστιάσουν σε τομείς υψηλής αξίας όπου μπορούν να διαφοροποιηθούν μέσω της εξειδίκευσής τους. Τα δικηγορικά γραφεία θα χρειαστεί επίσης να διαχειρίζονται αποτελεσματικά το προσωπικό τους και να ενισχύσουν τις σχέσεις με τους πελάτες τους, προσθέτοντας αξία και έχοντας σαφήνεια στην τιμολόγηση.
Πώς οραματίζεστε την εξέλιξη του κυπριακού δικηγορικού επαγγέλματος μέχρι το 2030; Υπάρχουν ευκαιρίες για επέκταση σε νέους τομείς δραστηριότητας;
Η τεχνητή νοημοσύνη και η τεχνολογία γενικότερα θα έχουν σημαντικό αντίκτυπο στο κυπριακό δικηγορικό επάγγελμα. Είναι επίσης πιθανό να δούμε τα κυπριακά δικηγορικά γραφεία να υιοθετούν όλο και περισσότερο τα λειτουργικά μοντέλα των κορυφαίων διεθνών εταιρειών, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην προσέλκυση, την ανάπτυξη και τη διατήρηση ταλαντούχων δικηγόρων, ενώ παράλληλα θα προσφέρουν σαφείς και διαφανείς διαδρομές προς τη συνεταιρικότητα και τη μετοχική ιδιοκτησία. Η Κύπρος ως χώρα διαθέτει πολύ γερά θεμέλια, είναι μέλος της ΕΕ, διαθέτει ένα σαφές φορολογικό σύστημα, μια αποτελεσματική (αν και όχι τέλεια) κρατική διοίκηση και ένα υψηλού μορφωτικού επιπέδου εργατικό δυναμικό. Η Κύπρος και το δικηγορικό της επάγγελμα, επομένως, θα συνεχίσουν να ευημερούν.
*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Gold, τεύχος Αυγούστου 2026.
