Η ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν επιβάλλει τη δημοσιοποίηση πληροφοριών για όλους τους μετόχους ανωνύμων εταιρειών, συμπεριλαμβανομένων των μετόχων μειοψηφίας, ενώ αντίκειται στο δίκαιο της ΕΕ η απρόσκοπτη διαδικτυακή πρόσβαση στα προσωπικά τους δεδομένα χωρίς την επίκληση, για παράδειγμα, έννομου συμφέροντος, έκρινε το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης την Πέμπτη, αποδυναμώνοντας έτσι τις απαιτήσεις διαφάνειας.
Τα στοιχεία αυτά, κατά το ΔΕΕ, εάν είναι δημόσια επιτρέπουν την κατάρτιση προφίλ για την οικονομική κατάσταση ενός μειοψηφούντος μετόχου, καθώς και για τους οικονομικούς τομείς και τις επιχειρήσεις στις οποίες επενδύει, κρίνοντας ότι η δημοσιοποίηση αυτή δεν φαίνεται να εξυπηρετεί χρήσιμο σκοπό.
Το Δικαστήριο εξέτασε υπόθεση που παραπέμφθηκε από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Λετονίας, έπειτα από προσφυγή 17 μειοψηφικών μετόχων ανώνυμης εταιρείας, οι οποίοι αμφισβήτησαν τη συμβατότητα νομοθεσίας της Λετονίας με το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή και την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Η επίμαχη εθνική νομοθεσία προβλέπει τη δημόσια και διαδικτυακή πρόσβαση σε στοιχεία των μετόχων ανωνύμων εταιρειών. Για φυσικά πρόσωπα, τα στοιχεία περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, ονοματεπώνυμο, αριθμό προσωπικής ταυτοποίησης ή ημερομηνία γέννησης, στοιχεία ταυτότητας και διεύθυνση επικοινωνίας, ενώ προβλέπεται επίσης η δημοσιοποίηση ηλεκτρονικής διεύθυνσης, της κατηγορίας και του αριθμού των μετοχών, της ονομαστικής τους αξίας και των δικαιωμάτων ψήφου. Τα δεδομένα είναι διαθέσιμα στο διαδίκτυο και μπορούν να μεταφορτωθούν μαζικά, ακόμη και από μη ταυτοποιημένους χρήστες.
Οι αρχές της Λετονίας υποστήριξαν ότι η δημοσιοποίηση εξυπηρετεί τη διασφάλιση διαφανούς επιχειρηματικού περιβάλλοντος και την προστασία των συμφερόντων τρίτων, την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής, καθώς και την παροχή των αναγκαίων πληροφοριών για την εφαρμογή εθνικών, διεθνών και ευρωπαϊκών κυρώσεων.
Το ΔΕΕ, ερμηνεύοντας την οδηγία 2017/1132, έκρινε καταρχάς ότι η σχετική διάταξη δεν απαιτεί τη δημοσιοποίηση πληροφοριών για όλους τους μετόχους ανωνύμων εταιρειών, συμπεριλαμβανομένων των μετόχων μειοψηφίας. Παράλληλα, ως προς τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων, το Δικαστήριο υπενθύμισε ότι το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή και η προστασία των προσωπικών δεδομένων δεν είναι απόλυτα δικαιώματα και μπορούν να περιορίζονται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, μεταξύ άλλων όταν ο περιορισμός προβλέπεται από τον νόμο και είναι αναλογικός.
Ωστόσο, στην προκειμένη περίπτωση, το ΔΕΕ έκρινε ότι η δημόσια διάθεση των συγκεκριμένων δεδομένων συνιστά σοβαρή επέμβαση στα θεμελιώδη δικαιώματα. Τα στοιχεία μπορούν, μεταξύ άλλων, να επιτρέψουν την κατάρτιση προφίλ για την οικονομική κατάσταση ενός μετόχου, καθώς και για τους οικονομικούς τομείς και τις επιχειρήσεις στις οποίες επενδύει.
Το Δικαστήριο υπογράμμισε ακόμη ότι, όταν τα δεδομένα είναι προσβάσιμα σε δυνητικά απεριόριστο αριθμό προσώπων και μπορούν να αποθηκεύονται και να διαδίδονται περαιτέρω, αυξάνονται οι πιθανές συνέπειες από την κακή χρήση τους.
Σε ό,τι αφορά τον στόχο της διαφάνειας του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, το ΔΕΕ έκρινε ότι η δημοσιοποίηση στοιχείων όλων των μετόχων, και ιδίως των μετόχων μειοψηφίας, δεν φαίνεται να εξυπηρετεί χρήσιμο σκοπό και, ως εκ τούτου, η επίμαχη εθνική νομοθεσία δεν φαίνεται ούτε κατάλληλη ούτε αναγκαία για την επίτευξη του συγκεκριμένου στόχου.
Ανάλογη ήταν η κρίση του Δικαστηρίου ως προς την πρόληψη του ξεπλύματος χρήματος και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, καθώς και την εφαρμογή των κυρώσεων. Το ΔΕΕ έκρινε ότι η απεριόριστη πρόσβαση οποιουδήποτε προσώπου στα δεδομένα όλων των μετόχων δεν είναι αναγκαία και αναλογική, καθώς υπάρχουν λιγότερο επαχθή μέσα.
Μεταξύ αυτών, το Δικαστήριο αναφέρει τον περιορισμό της πρόσβασης σε πρόσωπα που μπορούν να αποδείξουν έννομο συμφέρον, ενώ, σε σχέση με την εφαρμογή των κυρώσεων, προτείνει τον περιορισμό της υποχρέωσης δημοσιοποίησης στα δεδομένα προσώπων που περιλαμβάνονται σε καταλόγους κυρώσεων.
