Οι χρηματοοικονομικοί οργανισμοί αποτελούν βασικούς πυλώνες του χρηματοπιστωτικού συστήματος, καθώς διαχειρίζονται και κατευθύνουν τη ροή των κεφαλαίων στην οικονομία.
Μέσω των υπηρεσιών που παρέχουν, διευκολύνουν τις συναλλαγές, τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων και ιδιωτών, καθώς και την αποταμίευση και τις επενδύσεις.
Στη συνέχεια παρουσιάζεται τι είναι οι χρηματοοικονομικοί οργανισμοί και ποιος είναι ο ρόλος τους, σύμφωνα με το εγχειρίδιο στατιστικών ορολογιών που ετοίμασε και δημοσίευσε η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου.
Τι είναι ο χρηματοοικονομικός οργανισμός
Σύμφωνα με το εγχειρίδιο, ένας χρηματοοικονομικός οργανισμός είναι μια οντότητα της οποίας η κύρια οικονομική λειτουργία είναι να διοχετεύει ή να συμβάλλει στη διοχέτευση κεφαλαίων από φορείς που διαθέτουν αποταμιεύσεις προς φορείς που χρειάζονται χρηματοδότηση.
Στη ζώνη του ευρώ, οι τράπεζες αποτελούν τον βασικό τύπο χρηματοοικονομικού οργανισμού και η δραστηριότητά τους συνίσταται στο να δέχονται καταθέσεις ή άλλες επιστρεπτέες μορφές χρηματοδότησης από το κοινό και να επενδύουν αυτά τα κεφάλαια με δικό τους κίνδυνο, για παράδειγμα με τη χορήγηση πιστώσεων ή με την αγορά τίτλων χρέους που εκδίδονται από άλλους φορείς.
Ωστόσο, οι τράπεζες δεν είναι οι μόνες χρηματοοικονομικοί φορείς.
Ποιες οντότητες ταξινομούνται ως χρηματοοικονομικοί φορείς
Ο οικονομικός τομέας που περιλαμβάνει τους χρηματοοικονομικούς οργανισμούς μπορεί να διαιρεθεί σε εννέα υποτομείς, ανάλογα με τη δραστηριότητα που ασκούν, τους κινδύνους που αναλαμβάνουν και το είδος και τη ρευστότητα των υποχρεώσεών τους.
Η διαφορά μεταξύ νομισματικών και μη νομισματικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων
Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μπορούν να ταξινομηθούν σε νομισματικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (ΝΧΙ) ή σε μη νομισματικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ανάλογα με τον ρόλο τους στη δημιουργία χρήματος.
Τα ΝΧΙ είναι χρηματοπιστωτικοί φορείς που δέχονται καταθέσεις ή άλλα υποκατάστατα καταθέσεων. Έχουν τη δυνατότητα να δημιουργούν χρήμα. Ο τομέας των ΝΧΙ αποτελείται από κεντρικές τράπεζες, καταθετικά ιδρύματα πλην κεντρικής τράπεζας (συχνά αποκαλούνται «τράπεζες») και εταιρείες διαχείρισης διαθεσίμων (MMFs).
Τα μη ΝΧΙ είναι χρηματοοικονομικές οντότητες που δεν επιτρέπεται να δέχονται καταθέσεις και συνεπώς δεν έχουν τη δυνατότητα να δημιουργούν χρήμα. Ο τομέας των μη ΝΧΙ περιλαμβάνει επενδυτικά ταμεία (πλην των MMFs), ασφαλιστικές εταιρείες, συνταξιοδοτικά ταμεία, λοιπούς ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, χρηματοοικονομικούς βοηθητικούς φορείς, θυγατρικούς χρηματοοικονομικούς οργανισμούς και δανειστές χρημάτων και επικουρικούς χρηματοοικονομικούς οργανισμούς και φορείς.
Τι είναι οι χρηματοπιστωτικοί διαμεσολαβητές
Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μπορούν επίσης να ταξινομηθούν ανάλογα με τον βαθμό συμμετοχής τους στη χρηματοπιστωτική διαμεσολάβηση. Χρηματοπιστωτικοί διαμεσολαβητές (financial intermediaries) είναι οντότητες οι οποίες, κατά τη διαδικασία της χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης, αναλαμβάνουν κινδύνους για ίδιο λογαριασμό με την αγορά χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού και την ανάληψη υποχρεώσεων/χρεών έναντι του κοινού.
Στους χρηματοπιστωτικούς διαμεσολαβητές περιλαμβάνονται τράπεζες, επενδυτικά ταμεία, ασφαλιστικές εταιρείες και συνταξιοδοτικά ταμεία.
Οι χρηματοοικονομικοί επικουρικοί οργανισμοί (financial auxiliaries) δεν εκτίθενται σε κινδύνους λόγω ανάληψης στοιχείων ενεργητικού και παθητικού - ενεργούν αποκλειστικά για λογαριασμό των πελατών τους και διευκολύνουν τη χρηματοπιστωτική διαμεσολάβηση.
Στους επικουρικούς οργανισμούς περιλαμβάνονται οντότητες που διαχειρίζονται περιουσία τρίτων χωρίς να επενδύουν για ίδιο λογαριασμό (π.χ. εταιρείες διαχείρισης περιουσίας, εταιρείες διαχείρισης επενδυτικών κεφαλαίων), οντότητες που υποστηρίζουν τη διαδικασία διαμεσολάβησης, όπως μεσίτες ασφαλίσεων.
Οι θυγατρικοί χρηματοοικονομικοί οργανισμοί και δανειστές χρημάτων ούτε συμμετέχουν στη χρηματοπιστωτική διαμεσολάβηση, ούτε παρέχουν επικουρικές χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. Μπορεί να κατέχουν μετοχές ή να συμμετέχουν σε ένα όμιλο θυγατρικών, χωρίς να παρέχουν άλλες υπηρεσίες στις θυγατρικές τους.
