Τη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου πλαισίου αναγνώρισης και στήριξης των νοικοκυριών που αντιμετωπίζουν ενεργειακή φτώχεια, προωθεί η Υπηρεσία Ενέργειας του Υπουργείου Ενέργειας, η οποία ετοίμασε και έθεσε σε δημόσια διαβούλευση προσχέδιο σχετικού Διατάγματος.
Σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στην πλατφόρμα «η-διαβούλευση», η έκδοση του Διατάγματος αποτελεί σημαντικό βήμα για τη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου πλαισίου αναγνώρισης και στήριξης των νοικοκυριών που αντιμετωπίζουν ενεργειακή φτώχεια, καθώς και για την για την προσαρμογή του εθνικού δικαίου στο ευρωπαϊκό κεκτημένο, και συγκεκριμένα στην Οδηγία (ΕΕ) 2023/1791 για την Ενεργειακή Απόδοση, η οποία έχει εναρμονιστεί στην εθνική νομοθεσία με τον «περί της Ενεργειακής Απόδοσης Νόμο».
Ο νόμος, προστίθεται, θεσπίζει για πρώτη φορά νομικό ορισμό της ενεργειακής φτώχειας, ενώ το προτεινόμενο Διάταγμα θα εκδοθεί δυνάμει της παραγράφου (δ) του εδαφίου (1) του άρθρου 22 του νόμου.
Ο ορισμός
Σύμφωνα, εξάλλου, με τον ορισμό που έχει ενσωματωθεί στον νόμο, η ενεργειακή φτώχεια σημαίνει την έλλειψη πρόσβασης ενός νοικοκυριού σε απαραίτητες ενεργειακές υπηρεσίες, όταν οι εν λόγω υπηρεσίες παρέχουν βασικά επίπεδα και αξιοπρεπή πρότυπα διαβίωσης και υγείας, συμπεριλαμβανομένων της επαρκούς θέρμανσης, του ζεστού νερού, της ψύξης, του φωτισμού και της ενέργειας τροφοδοσίας ηλεκτρικών συσκευών, στο σχετικό εθνικό πλαίσιο, την υφιστάμενη εθνική κοινωνική πολιτική και άλλες σχετικές εθνικές πολιτικές, η οποία προκαλείται από συνδυασμό παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων, τουλάχιστον, της οικονομικής αδυναμίας, του ανεπαρκούς διαθέσιμου εισοδήματος, των υψηλών ενεργειακών δαπανών και της χαμηλής ενεργειακής απόδοσης των κατοικιών.
Για τον σκοπό αυτό, υπογραμμίζεται, το Υπουργείο προχώρησε στην εκπόνηση εξειδικευμένης μελέτης με στόχο τον καθορισμό και την ποσοτικοποίηση της ενεργειακής φτώχειας σε εθνικό επίπεδο.
Η εν λόγω μελέτη, επισημαίνεται περαιτέρω, οδήγησε στην ανάπτυξη ενός σύνθετου δείκτη, ο οποίος ενσωματώνει τις κύριες παραμέτρους της ενεργειακής φτώχειας, όπως αυτές ορίζονται στο νόμο.
Οι παράμετροι αυτοί περιλαμβάνουν το διαθέσιμο εισόδημα του νοικοκυριού, τις δαπάνες για κάλυψη ενεργειακών αναγκών και το επίπεδο ενεργειακής απόδοσης της κατοικίας.
Μέσω του προτεινόμενου Διατάγματος δημιουργείται, τονίζεται, ένα σαφές και αντικειμενικό πλαίσιο για τον προσδιορισμό των νοικοκυριών που πλήττονται από ενεργειακή φτώχεια και για την αποτελεσματικότερη στόχευση των σχετικών μέτρων στήριξης.
Τα ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά
Βάσει, πάντως, του Διατάγματος, όπως αυτό τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, ως ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά θα θεωρούνται τα νοικοκυριά στα οποία διαμένει ένα ή περισσότερα πρόσωπα που εμπίπτουν σε μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες κατηγορίες:
- οι λήπτες δημοσίου βοηθήματος,
- οι λήπτες του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος,
- οι λήπτες του επιδόματος χαμηλοσυνταξιούχου,
- οι λήπτες του επιδόματος μονογονεϊκής οικογένειας, νοουμένου ότι το ακαθάριστο ετήσιο οικογενειακό εισόδημα, όπως αυτό υπολογίζεται δυνάμει των διατάξεων του περί Παροχής Επιδόματος Τέκνου Νόμου, δεν υπερβαίνει:
() τις είκοσι μια χιλιάδες εξήντα ευρώ (€21.060), όταν η οικογένεια έχει ένα (1) μόνο εξαρτώμενο τέκνο,
() στην περίπτωση περισσότερων εξαρτώμενων τέκνων σε ένα νοικοκυριό πέραν του ενός (1), το όριο του ετήσιου ακαθάριστου εισοδήματος νοικοκυριού αυξάνεται κατά έξι χιλιάδες και εξακόσια είκοσι ευρώ (€6.620) για κάθε επιπρόσθετο τέκνο,
- οι λήπτες του επιδόματος τέκνου, νοουμένου ότι το ακαθάριστο ετήσιο οικογενειακό εισόδημα, όπως αυτό υπολογίζεται δυνάμει των διατάξεων του «περί Παροχής Επιδόματος Τέκνου Νόμου», δεν υπερβαίνει:
(i) τις είκοσι οκτώ χιλιάδες ογδόντα ευρώ (€28.080), όταν η οικογένεια έχει ένα (1) μόνο εξαρτώμενο τέκνο,
(ii) τις τριάντα τέσσερεις χιλιάδες τετρακόσια εξήντα πέντε ευρώ (€34.465), όταν η οικογένεια έχει δύο (2) εξαρτώμενα τέκνα,
(iii) στην περίπτωση περισσότερων εξαρτώμενων τέκνων σε ένα νοικοκυριό πέραν των δύο (2), το όριο του ετήσιου ακαθάριστου εισοδήματος νοικοκυριού αυξάνεται κατά έξι χιλιάδες και εξακόσια είκοσι ευρώ (€6.620) για κάθε επιπρόσθετο τέκνο, - φυσικά πρόσωπα που διαμένουν σε νοικοκυριό το οποίο πληροί τα κριτήρια που καθορίζονται στο παράρτημα του Διατάγματος.
Τα κριτήρια
Σύμφωνα, επίσης, με το παράρτημα, νοικοκυριά θα θεωρούνται ότι πληρούν τα κριτήρια για ένταξή τους στα φτωχά ενεργειακά νοικοκυριά εφόσον πληρούν σωρευτικά τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
- όλα τα πρόσωπα που αποτελούν το νοικοκυριό είναι:
(i) πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας· ή
(ii) πολίτες άλλου κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή άλλου κράτους του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου· ή
(iii) υπήκοοι τρίτης χώρας οι οποίοι διαμένουν νόμιμα και συνεχώς στις περιοχές της Δημοκρατίας στις οποίες η Κυβέρνηση της Δημοκρατίας ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο για περίοδο τουλάχιστον πέντε (5) ετών πριν από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης στο πλαίσιο μέτρου στήριξης για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας· - όλα τα πρόσωπα που αποτελούν το νοικοκυριό έχουν πιστωμένες ασφαλιστέες αποδοχές στις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων για συνολική περίοδο τουλάχιστον είκοσι τεσσάρων (24) μηνών, εξαιρουμένης οποιασδήποτε περιόδου που αφορά υπηρεσία στην Εθνική Φρουρά·
- κανένα από τα πρόσωπα που αποτελούν το νοικοκυριό δεν κατέχει ακίνητη περιουσία συνολικής αξίας που υπερβαίνει τις εκατό χιλιάδες ευρώ (€100.000), σύμφωνα με την εκτίμηση του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης.
Νοείται ότι, για τους σκοπούς της παρούσας παραγράφου, η αξία της κατοικίας μόνιμης διαμονής του νοικοκυριού δεν λαμβάνεται υπόψη· - το συνολικό εισόδημα του νοικοκυριού, όπως αυτό ορίζεται στον «περί Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και Γενικότερα περί Κοινωνικών Παροχών Νόμο», δεν υπερβαίνει τα ανώτατα ποσά που καθορίζονται στον πιο κάτω Πίνακα:
Οι εξαιρέσεις
Πάντως, ανεξάρτητα των πιο πάνω, με βάση το Διάταγμα, πλέον δεν θα θεωρούνται ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά τα νοικοκυριά των οποίων η κατοικία μόνιμης διαμονής και οι Στέγες των οποίων:
- η αίτηση για έκδοση πολεοδομικής άδειας ή άδειας οικοδομής υποβλήθηκε μετά την 21η Δεκεμβρίου 2007, ή/και
- διαθέτει εγκατάσταση αυτοκαταναλωτή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, σύμφωνα με τις διατάξεις του περί Ρύθμισης της Αγοράς Ηλεκτρισμού Νόμου, ή/και
- έχει τύχει ενεργειακής αναβάθμισης με αποτέλεσμα εξοικονόμηση πρωτογενούς ενέργειας τουλάχιστον εξήντα τοις εκατό (60%), εφόσον το στοιχείο αυτό προκύπτει από στοιχεία που τηρεί ή δύναται να επαληθεύσει η αρμόδια αρχή, ή/και
- η κατηγορία ενεργειακής απόδοσης βάσει του Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίου είναι ίση ή καλύτερη από Β.
Νοείται ότι οι προαναφερθείσες εξαιρέσεις θα εφαρμόζονται μόνο στον βαθμό που τα σχετικά στοιχεία απαιτείται να προσκομισθούν ή δύνανται να επαληθευθούν σύμφωνα με τους όρους του εκάστοτε μέτρου στήριξης.
Σημειώνεται ότι η δημόσια διαβούλευση για το Διάταγμα, θα παραμείνει ανοικτή μέχρι τις 11.50 το βράδυ της 11ης Σεπτεμβρίου.
