Ανά τακτά χρονικά διαστήματα, η Στατιστική Υπηρεσία δημοσιεύει στοιχεία αναφορικά με τον ισολογισμό της γενικής κυβέρνησης, παρουσιάζοντας δεδομένα σχετικά με τα έσοδα, αλλά και της δαπάνες του κράτους.
Παρότι, όμως, ο ισολογισμός θεωρείται αρκετά σημαντικός για μία χώρα, εντούτοις, λίγοι μπορούν να κατανοήσουν το γιατί.
Θέλοντας, πάντως, να αναδείξει τη σημασία, αλλά και να απαντήσει σε βασικές απορίες των πολιτών σχετικά με το θέμα, η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου ετοίμασε και παρουσίασε εγχειρίδιο με βασικές στατιστικές ορολογίες που καλό είναι να ξέρουμε.
Σύμφωνα, λοιπόν, με το εγχειρίδιο, ο ισολογισμός της γενικής κυβέρνησης είναι η διαφορά μεταξύ των κυβερνητικών εσόδων και των δαπανών, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις κυβερνητικές οντότητες.
Αν αυτή η διαφορά είναι θετική, ονομάζεται πλεόνασμα και σημαίνει ότι ο συγκεκριμένος τομέας βρίσκεται σε θέση καθαρής χορήγησης δανειοδότησης. Αν, ωστόσο, η διαφορά είναι αρνητική, ονομάζεται έλλειμμα, που σημαίνει καθαρή θέση για δανειοδότηση για τον τομέα.
Οι κύριες πηγές εσόδων
Οι κύριες πηγές εσόδων της γενικής κυβέρνησης είναι οι φόροι και οι κοινωνικές εισφορές, ενώ τα κύρια στοιχεία δαπανών περιλαμβάνουν τους μισθούς του δημοσίου, τα κοινωνικά επιδόματα, τις πληρωμές τόκων επί του χρέους, τις επιδοτήσεις και τη μικτή σχηματισμό παγίου κεφαλαίου.
Ένας ακόμη συχνά χρησιμοποιούμενος δημοσιονομικός δείκτης είναι το πρωτογενές πλεόνασμα. Αυτό ορίζεται ως η διαφορά μεταξύ των συνολικών εσόδων της κυβέρνησης και των πρωτογενών δαπανών της κυβέρνησης (δηλαδή των δαπανών εξαιρουμένων των πληρωμών τόκων για το χρέος).
Τα γενικά κυβερνητικά ή πρωτογενή πλεονάσματα εκφράζονται σε νομισματικές μονάδες. Ωστόσο, για αναλυτικούς σκοπούς, συχνά αναφέρονται ως ποσοστό του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) μιας χώρας.
Πως υπολογίζεται ο ισολογισμός της γενικής κυβέρνησης
Ο ισολογισμός της γενικής κυβέρνησης υπολογίζεται σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό σύστημα εθνικών και περιφερειακών Λογαριασμών (ΕΣΛ 2010). Η χρήση μιας εναρμονισμένης μεθοδολογίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο σημαίνει ότι τα δεδομένα μπορούν να συγκριθούν μεταξύ των χωρών.
Ο ισολογισμός υπολογίζεται από μια μη χρηματοοικονομική (ή πραγματική) προοπτική, η οποία μετρά τη διαφορά μεταξύ των εσόδων και των δαπανών όλων των φορέων του τομέα της κυβέρνησης, δηλαδή των κεντρικών, τοπικών και κρατικών κυβερνήσεων, καθώς και των φορέων κοινωνικής ασφάλισης.
Γιατί ο ισολογισμός της γενικής κυβέρνησης έχει σημασία;
Ο ισολογισμός της γενικής κυβέρνησης, μαζί με το δημόσιο χρέος, αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς δείκτες όσον αφορά την αξιολόγηση των δημόσιων οικονομικών. Τα σωρευτικά διαρθρωτικά ελλείμματα μπορούν να οδηγήσουν σε αύξηση των επιπέδων του χρέους, γεγονός που μπορεί δυνητικά να υπονομεύσει τη δημοσιονομική βιωσιμότητα.
Για την προώθηση της δημοσιονομικής υπευθυνότητας, τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν συμφωνήσει να τηρούν δημοσιονομική πειθαρχία, σεβόμενα ορισμένα κριτήρια, μεταξύ των οποίων και το λόγο ελλείμματος προς ΑΕΠ να μην υπερβαίνει την τιμή αναφοράς του 3%.
Αυτά τα κριτήρια ορίζονται στο Πρωτόκολλο για τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (EDP) της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, οι χώρες της Ε.Ε. υποχρεούνται να δηλώνουν στοιχεία που σχετίζονται με την EDP στην Eurostat δύο φορές το χρόνο, στο τέλος Μαρτίου και στο τέλος Σεπτεμβρίου. Τα στοιχεία στη συνέχεια αναλύονται και επικυρώνονται από την Eurostat.
