Στόχος μας είναι να ξεκινήσουμε από την Κύπρο ως δοκιμαστικό πεδίο, να επεκταθούμε στην Ευρώπη και στη συνέχεια διεθνώς, αναφέρει σε συνέντευξη στο InBusinessNews ο Δρ. Δημήτρης Κυριάκου, Ιδρυτής και Διευθύνων Σύμβουλος της Efevre Tech LTD, η οποία ιδρύθηκε το 2018, με στόχο να αντιμετωπίσει την κρίση αναπαραγωγιμότητας που απασχολεί τη διεθνή επιστημονική κοινότητα, αξιοποιώντας προηγμένες τεχνολογίες αυτοματοποίησης. H Efevre Tech LTD αποτελεί μια κυπριακή εταιρεία που εξειδικεύεται στην ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων αυτοματοποίησης εργαστηρίων για τον τομέα των βιοεπιστημών.
Με επίκεντρο τη συνεχή έρευνα και καινοτομία, η εταιρεία επενδύει διαρκώς στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, όπως το προηγμένο AMGEL Pro 24/7 Robotic Model.
Bίωσα από πρώτο χέρι αυτό που η βιβλιογραφία ονομάζει κρίση αναπαραγωγιμότητας: περίπου το 70% των δημοσιευμένων δεδομένων στις βιοεπιστήμες δεν μπορεί να αναπαραχθεί από άλλους ερευνητές
Πώς γεννήθηκε η ιδέα για την EFEVRE TECH και ποιο ήταν το πρόβλημα της επιστημονικής κοινότητας που θελήσατε να επιλύσετε;
Η ιδέα προέκυψε από τον ίδιο τον ερευνητικό πάγκο κατά τη διάρκεια των σπουδών μου ως ερευνητής βιολόγος. Με υπόβαθρο στη μοριακή βιολογία, βίωσα από πρώτο χέρι αυτό που η βιβλιογραφία ονομάζει κρίση αναπαραγωγιμότητας: περίπου το 70% των δημοσιευμένων δεδομένων στις βιοεπιστήμες δεν μπορεί να αναπαραχθεί από άλλους ερευνητές. Αυτό δεν είναι ακαδημαϊκή λεπτομέρεια. Καθυστερεί την ανάπτυξη φαρμάκων, σπαταλά πόρους και υπονομεύει την εμπιστοσύνη στην επιστήμη.
Όταν ανέλυσα το πρόβλημα, είδα ότι έχει τρεις ρίζες. Πρώτον, την εκτέλεση: το ανθρώπινο χέρι εισάγει μεταβλητότητα σε κάθε πιπετάρισμα και κάθε επώαση. Δεύτερον, την τεκμηρίωση: οι ερευνητές δημοσιεύουν ό,τι θυμούνται, όχι ό,τι ακριβώς έκαναν. Τρίτον, την ερμηνεία: ακόμη και με καλά δεδομένα, η ανάγνωσή τους περνά μέσα από προκαταλήψεις και επιλεκτική βιβλιογραφία. Η EFEVRE TECH ιδρύθηκε για να αντιμετωπίσει και τα τρία επίπεδα, το καθένα με ένα εργαλείο.
Ποιες βιομηχανίες ή οργανισμοί μπορούν να επωφεληθούν περισσότερο από τα ρομποτικά συστήματα αυτοματοποίησης που αναπτύσσετε;
Όποιος εκτελεί επαναλαμβανόμενη εργαστηριακή εργασία σε όγκο. Πρακτικά: ακαδημαϊκά εργαστήρια βιοεπιστημών, τμήματα έρευνας και ανάπτυξης φαρμακευτικών και βιοτεχνολογικών εταιρειών, μοριακά και γενετικά διαγνωστικά εργαστήρια, εγκληματολογικά εργαστήρια, καθώς και εργαστήρια ποιοτικού ελέγχου τροφίμων και γεωργίας.
Το κοινό τους χαρακτηριστικό είναι ότι ξοδεύουν εξειδικευμένο προσωπικό σε χειρωνακτική, τυποποιημένη δουλειά. Εκεί η αυτοματοποίηση δίνει τη μεγαλύτερη αξία: όχι μόνο σε ταχύτητα, αλλά κυρίως σε συνέπεια και αναπαραγωγιμότητα.
Τι ακριβώς είναι το AMGEL (AutoMated GEneral Laboratory) και πώς αλλάζει τον τρόπο λειτουργίας ενός σύγχρονου εργαστηρίου;
Το AMGEL είναι ένας ευέλικτος ρομποτικός σταθμός εργασίας που αυτοματοποιεί τις βασικές υγρές διαδικασίες ενός εργαστηρίου σε μία συσκευή: πιπετάρισμα, φυγοκέντρηση, θέρμανση και ψύξη, απομόνωση με μαγνητικά σφαιρίδια, ψυχρή αποθήκευση, PCR και άλλα. Σε αντίθεση με τα ανταγωνιστικά συστήματα που είναι σχεδιασμένα για μία συγκεκριμένη εφαρμογή, το AMGEL καλύπτει το εύρος της καθημερινής δουλειάς ενός πάγκου, με πάνω από 860 προεγκατεστημένα πρωτόκολλα και απεριόριστα πρωτόκολλα που ορίζει ο χρήστης.
Αλλάζει τη λειτουργία του εργαστηρίου με δύο τρόπους. Πρώτον, λειτουργεί αυτόνομα όλο το εικοσιτετράωρο, χωρίς να χρειάζεται επίβλεψη, μέσω ενσωματωμένου προγραμματιστή και αυτόματου ψυγείου με καρουζέλ. Έτσι ο ερευνητής σχεδιάζει το πείραμα και το μηχάνημα το τρέχει τη νύχτα. Δεύτερον, κάθε βήμα εκτελείται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο κάθε φορά, οπότε η μεταβλητότητα που εισάγει το ανθρώπινο χέρι εξαλείφεται. Το αποτέλεσμα είναι περισσότερη χωρητικότητα, λιγότερα λάθη και δεδομένα που μπορούν πραγματικά να αναπαραχθούν.
Η απόσταση ανάμεσα σε ένα prototype που δουλεύει στο εργαστήριο και σε ένα προϊόν που λειτουργεί αξιόπιστα στα χέρια ενός πελάτη είναι τεράστια
Πόσο δύσκολο ήταν να μετατρέψετε μια ερευνητική ιδέα που γεννήθηκε στο πανεπιστήμιο σε ένα εμπορικό προϊόν με διεθνείς προοπτικές;
Δύσκολο, και θα ήταν παραπλανητικό να το παρουσιάσω διαφορετικά. Η απόσταση ανάμεσα σε ένα prototype που δουλεύει στο εργαστήριο και σε ένα προϊόν που λειτουργεί αξιόπιστα στα χέρια ενός πελάτη είναι τεράστια. Χρειάζεται μηχανική ανθεκτικότητα, αξιοπιστία στο πεδίο, λογισμικό που να το χρησιμοποιεί κάποιος χωρίς να ξέρει προγραμματισμό, και κεφάλαιο για να φτάσεις εκεί.
Το βασικό μάθημα ήταν ότι αυτό δεν γίνεται από μία ειδικότητα. Χρειάστηκε να φέρω κοντά βιολόγους, μηχανικούς και προγραμματιστές, ανθρώπους που μιλούν διαφορετική γλώσσα αλλά λύνουν το ίδιο πρόβλημα. Η μετάβαση από την ιδέα στην αγορά δεν ήταν ένα άλμα, ήταν χρόνια επαναλήψεων, με τον κάθε κύκλο να διορθώνει κάτι που δεν είχαμε προβλέψει.
Στόχος μας είναι να ξεκινήσουμε από την Κύπρο ως δοκιμαστικό πεδίο, να επεκταθούμε στην Ευρώπη και στη συνέχεια διεθνώς
Πού θέλετε να φτάσει η EFEVRE TECH τα επόμενα χρόνια και ποιο είναι το μεγάλο όραμα πίσω από την ανάπτυξη του AMGEL;
Το όραμα δεν είναι ένα μηχάνημα, είναι ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα ποιότητας για την επιστήμη. Το AMGEL τυποποιεί την εκτέλεση. Το VITALE, το λογισμικό που το συνοδεύει, τυποποιεί την τεκμηρίωση, καταγράφοντας αυτόματα κάθε βήμα, παράμετρο και αποτέλεσμα, ώστε να μην εξαρτάται τίποτα από τη μνήμη του ερευνητή. Το BioSkepsis προσθέτει το τρίτο επίπεδο, την αμερόληπτη ερμηνεία. Μαζί κλείνουν τον κύκλο: από το πείραμα, στην καταγραφή, στη δημοσίευση, στον έλεγχο.
Στόχος μας είναι να ξεκινήσουμε από την Κύπρο ως δοκιμαστικό πεδίο, να επεκταθούμε στην Ευρώπη και στη συνέχεια διεθνώς. Το μεγάλο όραμα πίσω από το AMGEL είναι απλό να ειπωθεί και δύσκολο να επιτευχθεί: να αφαιρέσουμε το ανθρώπινο λάθος από κάθε στάδιο της έρευνας, από τον πάγκο μέχρι τη δημοσίευση.
Το Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας στήριξε χρηματοδοτικά την ανάπτυξη, κάτι που για μια εταιρεία deep tech είναι η διαφορά ανάμεσα στο να συνεχίσεις και στο να σταματήσεις
Πόσο δύσκολη ήταν η διαδρομή μέχρι σήμερα; Υπήρξαν άτομα, εταιρείες και οργανισμοί που σας στήριξαν στα πρώτα σας βήματα σε υλικοτεχνικό επίπεδο;
Η διαδρομή ήταν απαιτητική και δεν την κάναμε μόνοι. Σε ακαδημαϊκό και υλικοτεχνικό επίπεδο, το Πανεπιστήμιο Κύπρου έπαιξε καθοριστικό ρόλο στα πρώτα βήματα, εκεί έγινε η απόδειξη της λειτουργίας του πρώτου συστήματος. Το Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας στήριξε χρηματοδοτικά την ανάπτυξη, κάτι που για μια εταιρεία deep tech είναι η διαφορά ανάμεσα στο να συνεχίσεις και στο να σταματήσεις.
Σημαντική ήταν και η εμπιστοσύνη των πρώτων συνεργατών: πανεπιστημιακά και διαγνωστικά ιδρύματα στην Κύπρο και στο εξωτερικό που δέχτηκαν να δοκιμάσουν το σύστημα νωρίς, ανάμεσά τους και ιδρύματα όπως το Πανεπιστήμιο του Cambridge που το χρησιμοποιεί. Σε επίπεδο εξαρτημάτων, στηριχθήκαμε σε αξιόπιστους κατασκευαστές για επιμέρους υλικά, αφού το AMGEL είναι ανοιχτό σύστημα και ενσωματώνει υπομονάδες (modules) τρίτων. Και φυσικά τίποτα δεν θα γινόταν χωρίς την ίδια την ομάδα, μηχανικούς και προγραμματιστές που πίστεψαν στη λύση από την πρώτη στιγμή.
Όσο για το BioSkepsis: ξεκίνησε ως το ερμηνευτικό κομμάτι του οικοσυστήματος και εξελίχθηκε σε αυτόνομο προϊόν. Είναι μια πλατφόρμα τεκμηριωμένης ανάλυσης βιοϊατρικής βιβλιογραφίας: αντί να δίνει απαντήσεις χωρίς πηγές, θεμελιώνει κάθε εύρημα σε πραγματικές δημοσιεύσεις, ελέγχει αν τα paper που επικαλείται κάποιος όντως στηρίζουν τους ισχυρισμούς του, και εντοπίζει ποια σχετική βιβλιογραφία λείπει. Στόχος του είναι να αφαιρέσει την προκατάληψη από τον τρόπο που διαβάζουμε και αξιοποιούμε την επιστημονική γνώση, ολοκληρώνοντας τη λογική που ξεκινά από το AMGEL στον ερευνητικό πάγκο.
