Μεγάλες αποκλίσεις παρουσιάζουν τα κατώτατα ποσά σύνταξης γήρατος σε χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία κυμαίνονται από €250 και φθάνουν μέχρι και τις €2.350 τον μήνα.
Αυτό είναι ένα από τα κύρια ευρήματα μελέτης που διενήργησε η Υπηρεσία Ερευνών, Μελετών και Εκδόσεων της Βουλής, υπό την εποπτεία της Ανθής Τοφαρή, μετά από αίτημα του Βουλευτή του ΑΚΕΛ, Νίκου Κέττηρου.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στη μελέτη, το ύψος της κατώτατης σύνταξης στην Ευρώπη έχει άμεση σχέση με το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης της εκάστοτε χώρας και το κόστος ζωής (βιοτικό επίπεδο).
Ωστόσο, προστίθεται, κάποιες χώρες (Γερμανία, Λιθουανία) δεν έχουν θεσμοθετημένο κατώτατο ποσό σύνταξης, αλλά παρέχουν κάποια μορφή προστασίας των χαμηλοσυνταξιούχων, όπως για παράδειγμα η παροχή «βασικής εγγύησης στο γήρας» (Grundversicherung im Alter), ως συμπλήρωμα σε συνταξιούχους που η σύνταξή τους είναι πολύ χαμηλή στη Γερμανία.
Σημειώνεται πως στην Κύπρο το ύψος της κατώτατης σύνταξης ανέρχεται από την 1η Ιανουαρίου σε €450,35 για δικαιούχους χωρίς εξαρτώμενα.
Τι ισχύει στην υπόλοιπη Ευρώπη
Σε ό,τι αφορά τις υπόλοιπες χώρες-μέλη της Ε.Ε., σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, στην Αυστρία από το 2025 το βασικό ποσό σύνταξης είναι για τους άγαμους €1.273,99 και για τα ζευγάρια €2.009,85.
Πάντως, για να διασφαλιστεί ένα ελάχιστο εισόδημα για τους συνταξιούχους που έχουν τη νόμιμη συνήθη διαμονή τους στην Αυστρία, σχεδιάστηκαν τα «επιδόματα εξίσωσης» (Ausgleichszulage), τα οποία είναι κοινωνικά επιδόματα που χρηματοδοτούνται από τα έσοδα της φορολογίας και ισούνται με τη διαφορά μεταξύ του συνολικού εισοδήματος ενός ατόμου και του ισχύοντος «βασικού ποσού σύνταξης».
Βέλγιο
Στο Βέλγιο, από τις αρχές του 2024 η ελάχιστη μηνιαία σύνταξη για πλήρη 45ετή εργασιακή περίοδο είναι περίπου €1.619 ακαθάριστα (ή περίπου €1.500 καθαρά) για τους μισθωτούς και τους αυτοαπασχολουμένους.
Για εργαζομένους με μικρότερη περίοδο εργασιακού βίου υπολογίζεται αναλογικά, νοουμένου ότι ο συνταξιούχος έχει συμπληρώσει τουλάχιστον 30 έτη εργασιακού βίου.
Σημειώνεται πως οι συνταξιούχοι με εξαρτώμενο σύζυγο μπορούν να λάβουν υψηλότερη σύνταξη.
Βάσει του συστήματος στο Βέλγιο, εξάλλου, η ελάχιστη σύνταξη ισχύει για μισθωτούς και αυτοαπασχολουμένους που έχουν χαμηλά συνταξιοδοτικά δικαιώματα, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις διάρκειας εργασιακού βίου.
Οι ελάχιστες συντάξεις προσαρμόζονται τακτικά, ώστε να αντικατοπτρίζουν το κόστος ζωής και να ικανοποιούν βασικές ανάγκες διαβίωσης.
Όσοι δεν πληρούν τις ελάχιστες απαιτήσεις της περιόδου εργασιακού βίου ή άτομα των οποίων το συνολικό εισόδημα εξακολουθεί να είναι κάτω από το όριο της φτώχιας έχουν το δικαίωμα να αιτηθούν το Εγγυημένο Εισόδημα για Ηλικιωμένους (GRAPA/IGA).
Βουλγαρία
Στη Βουλγαρία το ελάχιστο ποσό σύνταξης για ασφαλιστική υπηρεσία και γήρας καθορίζεται ετησίως από τον σχετικό νόμο για το αντίστοιχο έτος και επί του παρόντος ανέρχεται σε 630,50 λεβ (€322,38).
Η πρόσθετη ισόβια σύνταξη γήρατος είναι μια μηνιαία πληρωμή ποσού που ορίζεται στη συνταξιοδοτική σύμβαση, το ποσό της οποίας δεν μπορεί να είναι μικρότερο από το 15% του ελάχιστου ποσού της σύνταξης κατά την ημερομηνία καθορισμού της. Όταν τα κεφάλαια στον ατομικό λογαριασμό του ασφαλισμένου δεν επαρκούν για τη χορήγηση πρόσθετης ισόβιας σύνταξης γήρατος στο καθορισμένο ποσό, ο ασφαλισμένος έχει το δικαίωμα να τα λάβει εφάπαξ ή σε δόσεις.
Σημειώνεται ότι η κοινωνική σύνταξη γήρατος έχει σταθερό ποσό, το οποίο εγκρίνεται ετησίως από το Υπουργικό Συμβούλιο.
Γαλλία
Στη Γαλλία, βάσει της μελέτης, δεν υπάρχει μια ενιαία «κατώτατη σύνταξη», αλλά ένα σύστημα ελάχιστης εγγυημένης σύνταξης, που σχετίζεται με τα έτη ασφάλισης και το αν το άτομο πληροί τις προϋποθέσεις πλήρους σύνταξης.
Η ελάχιστη εγγυημένη σύνταξη το 2025 ανερχόταν στα €747,69 μηνιαίως, η οποία δυνατόν να ανέλθει σε €800-€850 μηνιαίως για όσους πληρούν τις προϋποθέσεις πλήρους ασφάλισης.
Πρόσθετα υπάρχει και ένα άλλο βοήθημα για ηλικιωμένους με πολύ χαμηλό εισόδημα που λειτουργεί ως ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, καθώς και αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή των συντάξεων για την κάλυψη του πληθωρισμού.
Γερμανία
Στη Γερμανία, επίσης, δεν υφίσταται μια ενιαία, θεσμοθετημένη κατώτατη μηνιαία σύνταξη (Mindestrente) με την έννοια που υπάρχει σε άλλες χώρες, αλλά το ύψος της σύνταξης εξαρτάται άμεσα από τα έτη ασφάλισης, το ύψος των αποδοχών και τις εισφορές που έχουν καταβληθεί κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου.
Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικά σημεία αναφοράς: Αν η σύνταξη είναι πολύ χαμηλή, οι συνταξιούχοι μπορούν να λάβουν από το κράτος τη βασική εγγύηση στο γήρας (Grundsicherung im Alter), το ποσό της οποίας υπολογίζεται με βάση τις ανάγκες διαβίωσης και, ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να αντιστοιχεί στο ποσό περίπου των €900-€1000+ (μικτά) μηνιαίως.
Ελλάδα
Στην Ελλάδα, ενώ το πλήρες ποσό της εθνικής σύνταξης σήμερα ανέρχεται σε €436,40, στην περίπτωση μειωμένων συντάξεων το ποσό μειώνεται ως εξής:
- Κατά 2% για κάθε έτος λιγότερο από 20 έτη ασφάλισης, με ελάχιστο όριο τα 15 έτη ασφάλισης.
- Κατά 1/40 για κάθε έτος λιγότερο από 40 έτη μόνιμης και νόμιμης διαμονής στην Ελλάδα πριν από την υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης για χορήγηση σύνταξης γήρατος.
- Σε περιπτώσεις χορήγησης μειωμένης σύνταξης γήρατος, αυτή μειώνεται κατά 6% για κάθε έτος λιγότερο από τη νόμιμη ηλικία συνταξιοδότησης για πλήρη σύνταξη μέχρι μέγιστου ορίου 30%.
Εξαιρούνται οι κύριες συντάξεις που χορηγούνται σε όσους συνταξιοδοτούνται με σύνταξη γήρατος λόγω αναπηρίας και δικαιούνται το πλήρες ποσό της εθνικής σύνταξης.
Στην περίπτωση μειωμένων συντάξεων γήρατος, πάντως, το ποσό της εθνικής σύνταξης μειώνεται κατά το ένα διακοσιοστό (1/200) για κάθε μήνα που απομένει μέχρι τη συμπλήρωση της νόμιμης ηλικίας συνταξιοδότησης που απαιτείται για πλήρη σύνταξη γήρατος. Το ποσό της ανταποδοτικής σύνταξης δεν μειώνεται.
Εσθονία
Στην Εσθονία, όταν το άτομο δεν έχει επαρκή συντάξιμη υπηρεσία (λιγότερη από 15 έτη), λαμβάνει εθνική σύνταξη. Το 2025 το ύψος της εθνικής σύνταξης ανερχόταν στα €393,26. Αν ένα άτομο έχει συμπληρώσει 15 έτη συντάξιμης υπηρεσίας, αλλά με χαμηλό εισόδημα, η σύνταξη μπορεί να είναι χαμηλότερη του μέσου όρου, αλλά όχι χαμηλότερη από την εθνική σύνταξη.
Ιταλία
Στην Ιταλία, το ελάχιστο ποσό που παρέχεται σε έναν δικαιούχο σύνταξης κοινοποιείται κάθε χρόνο και μπορεί να αλλάζει ανάλογα με την προσωπική κατάσταση του δικαιούχου.
Εάν η σύνταξη που υπολογίζεται με βάση τις καταβληθείσες εισφορές είναι χαμηλότερη από αυτό το ελάχιστο ποσό, το INPS παρέχει ένα συμπλήρωμα για την επίτευξη του ελάχιστου ποσού.
Κροατία
Σε ό,τι αφορά την Κροατία, η κατώτατη σύνταξη καθορίζεται για κάθε έτος συντάξιμης υπηρεσίας σε ποσοστό 106% της τρέχουσας αξίας της σύνταξης κατά την ημερομηνία καθορισμού. Ασφαλισμένος που λαμβάνει σύνταξη μόνο βάσει των διατάξεων του «περί Ασφάλισης Συντάξεων Νόμου» και του οποίου το ποσό της σύνταξης υπολογίζεται χαμηλότερο από την κατώτατη σύνταξη λαμβάνει την κατώτατη σύνταξη.
Λετονία
Την ίδια ώρα, στην Λετονία το ελάχιστο ποσό σύνταξης γήρατος καθορίζεται την ημέρα που χορηγείται ή αναθεωρείται η σύνταξη. Από την 1η Ιανουαρίου 2025 για τον σκοπό αυτό εφαρμόζεται το διάμεσο εισόδημα του 2022, το οποίο ανέρχεται σε €754,74.
Εάν η υπολογιζόμενη σύνταξη γήρατος είναι μικρότερη από το ελάχιστο ποσό σύνταξης γήρατος, η διαφορά καταβάλλεται ως επίδομα από το Βασικό Κρατικό Ταμείο Προϋπολογισμού. Η βάση υπολογισμού της ελάχιστης σύνταξης γήρατος ορίζεται στο 25% του μέσου ελάχιστου εισοδήματος ανά ισοδύναμο καταναλωτή ανά μήνα (διάμεσο εισόδημα), όπως δημοσιεύεται από την Κεντρική Στατιστική Υπηρεσία.
Για άτομα με αναπηρίες από την παιδική ηλικία, η βάση υπολογισμού είναι το 30% του μέσου εισοδήματος. Το ελάχιστο ποσό σύνταξης γήρατος καθορίζεται με την εφαρμογή συντελεστή 1,2 σε αυτή τη βάση υπολογισμού.
Επιπλέον, για κάθε έτος που υπερβαίνει την απαιτούμενη περίοδο ασφάλισης, το ποσό αυξάνεται κατά 2% της ελάχιστης βάσης υπολογισμού σύνταξης γήρατος.
Λιθουανία
Στη Λιθουανία, όπως και στη Γερμανία και τη Γαλλία, δεν είναι καθορισμένη η κατώτατη σύνταξη. Σε όλους όσοι λαμβάνουν χαμηλές συντάξεις καταβάλλονται αυτόματα επιδόματα σύνταξης, το ύψος των οποίων συνδέεται με τις ελάχιστες καταναλωτικές ανάγκες (MVPD), οι οποίες το 2025 εκτιμήθηκαν στα €450.
Εάν έχει συσσωρευτεί η απαιτούμενη διάρκεια υπηρεσίας, αλλά η σύνταξη είναι χαμηλότερη από το MVPD, προστίθεται σε αυτήν ένα συμπλήρωμα, ώστε να ανέλθει στο ποσό MVPD.
Εάν έχει συσσωρευτεί μόνο η ελάχιστη διάρκεια υπηρεσίας των 15 ετών, η κατώτατη σύνταξη δεν πρέπει να είναι κατώτερη του ποσού της βασικής σύνταξης, η οποία το 2025 ήταν €298,45.
Ωστόσο, σε αυτό το ποσό προστίθεται ένα συμπλήρωμα €66,68.
Αξίζει, δε, να αναφερθεί ότι το κυβερνητικό πρόγραμμα προβλέπει σταδιακή αύξηση του ποσού της βασικής σύνταξης στο ποσό του MVPD.
Λουξεμβούργο
Στο Λουξεμβούργο, από τον Μάιο του 2025 η ελάχιστη μηνιαία σύνταξη γήρατος είναι €2.350,89 ακαθάριστα, υπό την προϋπόθεση ότι ο δικαιούχος έχει συμπληρώσει 40 έτη ασφάλισης. Το ποσό αυτό αναπροσαρμόζεται με βάση τον πληθωρισμό και τις μισθολογικές εξελίξεις και προσαρμόζεται περιοδικά.
Εάν ο δικαιούχος έχει συσσωρεύσει από 20 έως 39 έτη ασφάλισης, η ελάχιστη σύνταξη μειώνεται αναλογικά. Συγκεκριμένα, μειώνεται κατά το 1/40 του πλήρους ποσού για κάθε έτος που υπολείπεται των απαιτούμενων 40 ετών. Για παράδειγμα εργαζόμενος με 30 έτη ασφάλισης θα λάβει το 75% της ελάχιστης πλήρους σύνταξης.
Ολλανδία
Στην Ολλανδία, το ύψος της σύνταξης γήρατος εξαρτάται από το αν ο δικαιούχος διαμένει μόνος του ή με άλλον ενήλικο και τα χρόνια κατά τα οποία έχει ζήσει ή εργαστεί στην χώρα.
Τα κατώτατο ποσό μηνιαίας σύνταξης γήρατος που καταβάλλεται σε μονήρη άτομα από την 1η Ιουλίου 2025 είναι €1.527,63 (καθαρά) και σε έγγαμους ή άτομα που συζούν με άλλον ενήλικο €1.045,91 (καθαρά).
Επιπρόσθετα, καταβάλλεται ετησίως κατά τον μήνα Μάιο ένα ετήσιο συμπλήρωμα, το οποίο δεν αποτελεί ποσοστό της σύνταξης γήρατος, αλλά ένα σταθερό ακαθάριστο μηνιαίο ποσό που βασίζεται στον κατώτατο μισθό.
Το ύψος του ετήσιου αυτού ποσού ανερχόταν το 2025 σε €100,39 μηνιαίως για μονήρη άτομα και €71,71 μηνιαίως για έγγαμους ή άτομα που συζούν.
Ουγγαρία
Στην Ουγγαρία και σύμφωνα με το άρθρο 11 του Κυβερνητικού Διατάγματος 168/1997, το υποχρεωτικό ελάχιστο ποσό πλήρους παροχής γήρατος είναι 28.500 HUF (περίπου €74,10) μηνιαίως. Δεν ισχύει ελάχιστο ποσό, όταν η περίοδος ασφάλισης είναι μικρότερη από 20 έτη.
Πολωνία
Στην Πολωνία, από την 1η Μαρτίου 2025 η ελάχιστη σύνταξη γήρατος ισούται με 1.878,91 PLN (€440 περίπου) μικτά.
Πορτογαλία
Στην Πορτογαλία, σύμφωνα με το Διάταγμα Αρ. 372-B/2024/1, στους δικαιούχους σύνταξης αναπηρίας και γήρατος του γενικού συστήματος με ιστορικό εισφορών μικρότερο των 15 ετών εξασφαλίζεται ελάχιστη σύνταξη €331,79.
Στους δικαιούχους σύνταξης αναπηρίας και γήρατος του γενικού συστήματος με ιστορικό εισφορών 15 ετών και άνω εξασφαλίζονται τα ακόλουθα ελάχιστα ποσά σύνταξης:
- 15 έως 20 έτη: €348,05
- 21 έως 30 έτη: €384,07
- 31 έτη και άνω: €480,08
Ρουμανία
Στη Ρουμανία, η ελάχιστη εγγυημένη σύνταξη (ή «κοινωνικό επίδομα για συνταξιούχους») είναι ένα συμπλήρωμα που χορηγείται από το κράτος σε άτομα τα οποία, παρ’ όλο που έχουν συμπληρώσει την ηλικία συνταξιοδότησης, δεν έχουν συσσωρεύσει επαρκείς περιόδους εισφορών ή έχουν συντάξεις κάτω από ένα ορισμένο ελάχιστο όριο.
Από την 1η Ιανουαρίου 2025, η ελάχιστη εγγυημένη σύνταξη ορίστηκε σε 1.281 RON ανά μήνα, δηλαδή περίπου €253.
Σλοβακία
Στη Σλοβακία, εξάλλου, η ελάχιστη σύνταξη υπολογίζεται μετά από 30 χρόνια απασχόλησης και αυξάνεται με κάθε επιπλέον έτος ως ορισμένο πολλαπλάσιο του ελάχιστου ορίου διαβίωσης.
Βάσει της μελέτης, η ελάχιστη σύνταξη το 2025 ανερχόταν στα €397,30 μηνιαίως. Για λόγους σύγκρισης, το μέσο ποσό της σύνταξης γήρατος το 2025 ήταν περίπου €701 μηνιαίως.
Σλοβενία
Στη Σλοβενία, η βάση της ελάχιστης σύνταξης καθορίζεται την 1η Ιανουαρίου κάθε ημερολογιακού έτους στο ποσό του 76,5% των μέσων μηνιαίων αποδοχών στη χώρα κατά το προηγούμενο ημερολογιακό έτος, μείον τους φόρους και τις εισφορές που καταβάλλονται επί των μισθών με μέσο συντελεστή και αυξημένη κατά το ποσοστό κατά το οποίο έχουν προσαρμοστεί οι συντάξεις από την 1η Ιανουαρίου του τρέχοντος ημερολογιακού έτους.
Το ποσό της βάσης της ελάχιστης σύνταξης ποικίλλει ως προς το μέγεθος και την προθεσμία εντός της οποίας πραγματοποιείται η προσαρμογή της σύνταξης στο τρέχον ημερολογιακό έτος.
Για το έτος 2025 η βάση της ελάχιστης μηνιαίας σύνταξης ανερχόταν στα €774,67.
Σουηδία
Στη Σουηδία, το ύψος των συντάξεων στη βάση εισοδήματος είναι ανάλογο με το ποσό των καταβληθέντων τελών. Συνεπώς δεν υπάρχει ελάχιστο ποσό για αυτές τις συντάξεις. Ωστόσο, τα βασικά επιδόματα προστασίας αποσκοπούν στην παροχή ενός βασικού επιπέδου προστασίας, επομένως υπάρχει ένα ελάχιστο ποσό για να διασφαλιστεί ότι οι συνταξιούχοι έχουν ένα δίκαιο βιοτικό επίπεδο.
Πάντως, σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, το ύψος της κατώτερης εγγυημένης σύνταξης, ανέρχεται (2025) στα 11.907 SEK (1.095 ευρώ) μηνιαίως για άγαμο άτομο και στα 10.780 SEK (992 ευρώ) μηνιαίως για έγγαμο άτομο ανά μήνα.
Το υψηλότερο ποσό εγγυημένης σύνταξης, που ισχύει για όσους έχουν ζήσει στη Σουηδία τουλάχιστον 40 χρόνια από τότε που συμπλήρωσαν τα 16 έτη και δεν έχουν καθόλου ή έχουν πολύ χαμηλό ποσό σύνταξης βάσει εισοδήματος, ανέρχεται στα 18.118 SEK (1.667 ευρώ) μηνιαίως για ένα έγγαμο άτομο και 16.407 SEK (1.509 ευρώ) μηνιαίως για ένα άγαμο άτομο.
Επιπλέον, οι δικαιούχοι εγγυημένης σύνταξης μπορούν να υποβάλουν αίτηση για επίδομα στέγασης, και να λάβουν έως και 7.290 SEK (671 ευρώ) μηνιαίως.
Παράλληλα, το επίδομα οικονομικής υποστήριξης ηλικιωμένων ανέρχεται για άγαμα άτομα σε 7.525 SEK (692 ευρώ) μηνιαίως και για έγγαμα άτομα στα 6.053 SEK (557 ευρώ) μηνιαίως.
Πρόσθετα οι δικαιούχοι για το εν λόγω επίδομα μπορούν να αιτηθούν για επίδομα στέγασης, το οποίο ανέρχεται για άγαμα άτομα σε 7.500 SEK (690 ευρώ) μηνιαίως και για έγγαμα άτομα σε 3.750 SEK (345 ευρώ) μηνιαίως.
Τσεχία
Στη Τσεχία, εξάλλου, το ελάχιστο ποσό σύνταξης είναι το άθροισμα του βασικού ποσού και του ελάχιστου ποσοστού επί του μέσου μηνιαίου ακαθάριστου εισοδήματος. Το 2025 αυτό ανερχόταν σε 5.430 CZK (€223) μηνιαίως [4.660 CZK (€191) συν 770 CZK (€32)].
Φινλανδία
Τέλος, στη Φινλανδία και βάσει του συνταξιοδοτικού συστήματος έχει θεσμοθετηθεί η εγγυημένη σύνταξη, η οποία εξασφαλίζει ένα ελάχιστο επίπεδο σύνταξης για όλους όσοι διαμένουν μόνιμα στη Φινλανδία.
Το 2025 το πλήρες ποσό της εγγυημένης σύνταξης ανερχόταν σε €986,30 μηνιαίως.
