Αυξήσεις σε όλα τα μηνιαία επιδόματα αναπηρίας, διατήρηση των υφιστάμενων παροχών, διεύρυνση των δικαιούχων κατά 5.000 άτομα μέσα στην επόμενη τριετία και συνολική πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους €106 εκατ. για την περίοδο 2026-2028, προβλέπει η νέα νομοθεσία για την Κοινωνική Συμμετοχή, Συμπερίληψη και Ανεξάρτητη Διαβίωση Ατόμων με Αναπηρίες.
Παρουσιάζοντας τον οδικό χάρτη εφαρμογής της μεταρρύθμισης σε διάσκεψη Τύπου, η Υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας, Κλέα Παπαέλληνα, χαρακτήρισε την 2α Ιουλίου 2026, ημερομηνία κατά την οποία το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε την έναρξη εφαρμογής του νόμου, ως «ένα ιστορικό ορόσημο για την Κυπριακή Δημοκρατία και κυρίως για τα άτομα με αναπηρίες και τις οικογένειές τους».
Όπως ανέφερε, πρόκειται για μια σημαντική κοινωνική μεταρρύθμιση, γιατί εκσυγχρονίζει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο η Πολιτεία προσεγγίζει την αναπηρία, προσθέτοντας ότι η νέα νομοθεσία αποτελεί μια νέα κοινωνική συμφωνία που θέτει ακόμα περισσότερο στο επίκεντρο τον άνθρωπο, την αξιοπρέπειά του, την ποιότητα ζωής του, την εξασφάλιση των δικαιωμάτων του.
Η Υφυπουργός είπε ότι κατά την πρώτη φάση εφαρμογής διασφαλίζονται όλες οι υφιστάμενες παροχές, αυξάνονται όλα τα μηνιαία επιδόματα αναπηρίας του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας και διευρύνεται σταδιακά ο αριθμός των δικαιούχων κατά 5.000 πρόσωπα έως το 2028. Για την τριετία 2026-2028 έχει εγκριθεί πρόσθετη χρηματοδότηση περίπου €106 εκατ., εκ των οποίων €26 εκατ. το 2026, €35 εκατ. το 2027 και €45 εκατ. το 2028, ενώ η επέκταση των δικαιούχων θα συνεχιστεί και μετά την τριετία, με στόχο να ωφεληθούν συνολικά 12.000 νέοι δικαιούχοι, πέραν των περίπου 15.000 σημερινών ληπτών επιδομάτων.
Παράλληλα, σύμφωνα με παρουσίαση που έγινε στη διάσκεψη Τύπου, ο νέος νόμος θεσπίζει ένα νέο πλαίσιο ανεξάρτητης διαβίωσης, παρέχοντας απευθείας πρόσβαση σε 11 κοινωνικές παροχές και πρόσβαση, μέσω αδειούχων παρόχων, σε οκτώ υπηρεσίες ανεξάρτητης διαβίωσης, με στόχο την ενίσχυση της αυτονομίας, της συμμετοχής και της ισότιμης ένταξης των ατόμων με αναπηρίες στην κοινωνία.
Οι υπηρεσίες αυτές καλύπτουν, μεταξύ άλλων, τη λήψη αποφάσεων, την εκπαίδευση και ανάπτυξη δεξιοτήτων, την εργασιακή ενσωμάτωση, την προσωπική βοήθεια στον χώρο εργασίας, την κοινωνική συνοδεία, τη διερμηνεία νοηματικής και άλλες μορφές προσβάσιμης επικοινωνίας, την υποστηριζόμενη διαβίωση και την έγκαιρη οικογενειακή στήριξη.
Στο πλαίσιο της σταδιακής εφαρμογής του νόμου, από τον Σεπτέμβριο του 2026 το επίδομα συμμετοχής σε Κέντρο Ημέρας θα αυξηθεί κατά 100%, από €150 σε €300 μηνιαίως, ενώ η καταβολή του θα γίνεται απευθείας στα Κέντρα Ημέρας. Παράλληλα, η παροχή αποσυνδέεται από εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, ενώ οι υφιστάμενοι δικαιούχοι δεν θα χρειαστεί να υποβάλουν νέα αίτηση.
Από τον Οκτώβριο του 2026 τίθεται σε εφαρμογή και το νέο επίδομα υποστηρικτικών αναλωσίμων (πανιών), το οποίο επίσης αποσυνδέεται από εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια για άτομα κάτω των 65 ετών που υποβάλλουν αίτηση, ενώ οι σημερινοί δικαιούχοι θα μεταφερθούν αυτόματα στο νέο καθεστώς.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην απλοποίηση των διαδικασιών. Σύμφωνα με την παρουσίαση του Υφυπουργείου, οι σημερινοί δικαιούχοι δεν χρειάζεται να προβούν σε καμία ενέργεια, καθώς οι αυξήσεις και τυχόν αναδρομικά θα καταβληθούν αυτόματα μέσω των πληροφοριακών συστημάτων. Οι εκκρεμείς αιτήσεις θα εξεταστούν με βάση τις πρόνοιες του νέου νόμου, ενώ για τις νέες αιτήσεις θα χρησιμοποιηθούν νέα έντυπα και θα ανακοινώνονται σταδιακά τα χρονοδιαγράμματα υποβολής τους.
Η κ. Παπαέλληνα υπογράμμισε ότι «η εφαρμογή μιας τόσο σημαντικής νομοθεσίας δεν ολοκληρώνεται με την ψήφιση ή τη δημοσίευσή της». Αντίθετα, είπε, τώρα ξεκινά, σημειώνοντας ότι απαιτεί αλλαγές στα πληροφοριακά συστήματα, στις διαδικασίες και στους επιχειρησιακούς μηχανισμούς του Υφυπουργείου, καθώς και συνεχή ενημέρωση των πολιτών.
Όπως είπε, η ενημέρωση θα παρέχεται σε πλήρως προσβάσιμες μορφές, μεταξύ άλλων σε γραφή Braille, σε απλή εικονογραφημένη μορφή και σε οπτικοακουστικό υλικό με υπότιτλους και διερμηνεία στη νοηματική γλώσσα.
Παράλληλα, το Υφυπουργείο ανακοίνωσε ότι για γενικές πληροφορίες οι πολίτες μπορούν να εξυπηρετούνται μέσω της τηλεφωνικής γραμμής 1450, ενώ για εξειδικευμένα ζητήματα λειτουργούν οι τηλεφωνικές γραμμές του Τμήματος Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες.
Η Υφυπουργός ανέφερε ακόμη ότι η επιτυχία της μεταρρύθμισης «θα κριθεί, όχι από τους επιτυχείς νέους επιχειρησιακούς μας μηχανισμούς, αλλά από την ποιότητα στις ζωές των πολιτών με αναπηρίες που θα βελτιώσει», διαβεβαιώνοντας ότι το Υφυπουργείο θα παρακολουθεί συστηματικά την εφαρμογή του νόμου και θα προχωρεί σε διορθωτικές παρεμβάσεις όπου απαιτείται.
Το Τμήμα Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες θα δημοσιοποιεί, εξάλλου, ετήσια έκθεση πεπραγμένων με αναλυτικά στατιστικά στοιχεία για την εφαρμογή της νομοθεσίας.
Η κ. Παπαέλληνα τόνισε ότι στόχος της μεταρρύθμισης είναι τα άτομα με αναπηρίες να συμμετέχουν ισότιμα στην κοινωνία, με ίσες ευκαιρίες, περισσότερη αυτονομία και χωρίς αποκλεισμούς, στο πλαίσιο ενός συστήματος πλήρως εναρμονισμένου με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες, την Ευρωπαϊκή και την Εθνική Στρατηγική για την Αναπηρία, καθώς και με το Πρόγραμμα Διακυβέρνησης.
Προς αυτή την κατεύθυνση, η Υφυπουργός έστειλε το μήνυμα ότι η μεταρρύθμιση αποτελεί ακόμη μία έμπρακτη υλοποίηση της δέσμευσης της Κυβέρνησης Χριστοδουλίδη για τον εκσυγχρονισμό του κράτους πρόνοιας και την οικοδόμηση μιας κοινωνίας χωρίς αποκλεισμούς.
