Συνεντεύξεις με τους νικητές των 18ων IN Business Awards της IMH που παρουσίασε το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, όπως αυτές δημοσιεύτηκαν στο ομώνυμο περιοδικό. Το Τιμητικό Βραβείο Κύπριος Επιχειρηματίας / Επαγγελματίας που Διαπρέπει στο Εξωτερικό, απονεμήθηκε στους Andrie, Len και Nicholas Lazari.
Δεκατέσσερα χρόνια μετά τη βράβευση του πατέρα τους, Κρις Λαζαρή, στα IN Business Awards, κλήθηκαν να ανέβουν στο βάθρο και να παραλάβουν από κοινού το ίδιο βραβείο. Κάτι που, όπως παραδέχονται, τους συγκίνησε ιδιαίτερα. Οι τρεις successors του λονδρέζικου κολοσσού ακινήτων των 4.9 δισ. ευρώ, Lazari Investments, - Andrie, Len και Nicholas Lazari - δεν ανέλαβαν απλώς μια οικογενειακή επιχείρηση δισεκατομμυρίων, αλλά την πήγαν ακόμα παραπέρα, βάζοντας τη δική τους υπογραφή στη λαμπρή συνέχεια. Mας υποδέχονται στα γραφεία της νέας τους εταιρείας στην Κύπρο, Lazari MC, η οποία έφερε, μάλιστα, ως μόνιμους κάτοικους στη χώρα καταγωγής τους τον Len και τον Nicholas. Οι τρεις τους δίνουν μια γεύση από μαθήματα που πήραν, αξίες που κράτησαν, προκλήσεις που αντιμετώπισαν, στόχους που πέτυχαν και άλλους που έπονται.
Όλα ξεκίνησαν κάπου στα μέσα του προηγούμενου αιώνα, όταν ένας 16χρονος ξεκίνησε από τη Δορά της Λεμεσού, για να φτάσει στο Λονδίνο με μόλις πέντε λίρες στην τσέπη, αλλά με όρεξη για δουλειά και δίψα για επιτυχία. Στα 20 του άρχισε να επενδύει στην αγορά μικρών ακινήτων στο Λονδίνο και το 1976, ο Χρίστος Λαζαρή μαζί με τη σύζυγό του, Μαρίτσα Λαζαρή, ίδρυσαν τη Lazari Investments. Έναν όμιλο ο οποίος έμελλε μέσα σε 50 χρόνια να τοποθετήσει την οικογένεια Λαζαρή ανάμεσα στις πιο πλούσιες του Ηνωμένου Βασιλείου με περιουσία ύψους £2.65 δισ., σύμφωνα με τη Rich List των Sunday Times για το 2025. Στον όμιλο δεν άργησαν να μπουν με τη σειρά τους και τα τρία παιδιά των ιδρυτών. Ο Len το 1989, ο Nicholas το 1995 και η Andrie το 2001.
Οι τρεις τους, υιοθετώντας την πεποίθηση του εκλιπόντος πατέρα τους ότι «για να πετύχει κανείς πραγματικά, πρέπει να έχει την καρδιά του μέσα στην επιχείρηση, αλλά και την επιχείρηση μέσα στην καρδιά του», διοικούν τα τελευταία χρόνια τον όμιλο, βάζοντας ο καθένας τη δική του σφραγίδα και αναπτύσσοντάς τον περαιτέρω. Τους συναντήσαμε με αφορμή τη βράβευσή τους στα 18α IN Business Awards και μέσα από μια σπάνια συνέντευξή τους -επέλεξαν να αποδοθεί και στους τρεις - γνωρίσαμε τους ανθρώπους πίσω από τον κολοσσό Lazari των 50 και πλέον συγκροτημάτων ακινήτων στο Λονδίνο, με συνολική αξία που ξεπερνά τα £4.25 δισ. (€ 4.9 δισ.).
Πώς είναι να διακρίνεστε στα IN Business Awards με το ίδιο βραβείο, μάλιστα, που έλαβε και ο αείμνηστος πατέρας σας, Κρις Λαζαρή, τo 2012;
Αποτελεί ιδιαίτερη τιμή η αναγνώριση μέσω ενός τόσο σημαντικού και υψηλού κύρους βραβείου. Η αποδοχή αυτής της διάκρισης από την πατρίδα καταγωγής των γονιών μας έχει ξεχωριστή συναισθηματική αξία και βαρύτητα. Η τιμή αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς αποτελούμε τη δεύτερη γενιά της οικογένειας Lazari που λαμβάνει το συγκεκριμένο βραβείο, μια αναγνώριση της διαχρονικής μας παρουσίας, της αφοσίωσής μας στις οικογενειακές επιχειρήσεις και της συνεχούς συμβολής μας στην ανάπτυξη και την εξέλιξή τους.
Για να πάρουμε, όμως, τα πράγματα από την αρχή, πότε μπήκατε οι τρεις σας στην οικογενειακή επιχείρηση;
O κάθε ένας από τους τρεις μας μετρά, περίπου, 30 χρόνια παρουσίας και προσφοράς στην επιχείρηση. Νιώθουμε ιδιαίτερη υπερηφάνεια που είχαμε την ευκαιρία να εργαστούμε επί σειρά ετών δίπλα στον εκλιπόντα πατέρα μας, αποτελώντας ενεργό μέρος της πορείας και της εξέλιξη τόσο της επιχείρησης όσο και της οικογένειάς μας. Ο Len βρίσκεται στην επιχείρηση εδώ και 37 χρόνια, ο Nicholas για 31 και η Andrie για 25. Διατηρούμε στενή συνεργασία και λειτουργούμε με κοινό όραμα κι απόλυτη σύμπνοια, ως αδέλφια και ως μέλη του διοικητικού συμβουλίου.
Με ποιο ρόλο και σε ποιο τομέα εξειδικεύεται ο καθένας από εσάς;
Διαχρονικά ο Len έχει εξειδικευτεί στον τομέα του λιανικού εμπορίου, ο Nicholas στο πεδίο των γραφειακών χώρων, ενώ αμφότεροι μοιραζόμαστε και ηγούμαστε των αναπτυξιακών έργων του ομίλου. Η Andrie έχει επικεντρωθεί, κυρίως, στη χρηματοδότηση και τη χρηματοοικονομική στρατηγική της επιχείρησης. Και οι τρεις μας συμμετέχουμε ενεργά στη διαχείριση του χαρτοφυλακίου ακινήτων, μέσα από την ηγεσία διαφορετικών τομέων της περιουσιακής βάσης του ομίλου.
Ποιες αξίες διατηρήσατε από τον πατέρα σας και θέλετε να μεταφέρετε στις επόμενες γενιές της επιχείρησης;
Ο πατέρας μας μετέδωσε την πεποίθηση ότι για να πετύχει κανείς πραγματικά, πρέπει να έχει την καρδιά του μέσα στην επιχείρηση, αλλά και την επιχείρηση μέσα στην καρδιά του. Παράλληλα μας ενέπνευσε μια κουλτούρα σκληρής δουλειάς, αφοσίωσης και απόλυτης προσήλωσης στους στόχους μας.
Μας δίδαξε ότι η ύψιστη μορφή επιτυχίας είναι η φήμη και η αξιοπιστία που χτίζει κανείς διαχρονικά, στοιχεία που πρέπει να στηρίζονται στην ακεραιότητα, την εντιμότητα και τη δικαιοσύνη. Οι αξίες αυτές εξακολουθούν μέχρι σήμερα να αποτελούν τον θεμέλιο λίθο της επιχειρηματικής μας φιλοσοφίας και ευχή μας είναι να μεταφερθούν αναλλοίωτες και στις επόμενες γενιές.
Η διαδοχή σας στα ηνία του ομίλου είναι κάτι που σας απασχολεί; Έχει ήδη μπει η τρίτη γενιά στον όμιλο;
Ναι, τα παιδιά του Len έχουν ήδη ενταχθεί στη δομή και στη διοίκηση της επιχείρησης και αισθανόμαστε ιδιαίτερα τυχεροί κι ευλογημένοι που η τρίτη γενιά της οικογένειας αποτελείται από τόσο ταλαντούχα και δυναμικά άτομα. Ευελπιστούμε ότι στο μέλλον θα ακολουθήσουν και κάποια από τα παιδιά του Nicholas, τα οποία είναι νεότερα σε ηλικία. Εμείς οι τρεις, ως εκπρόσωποι της δεύτερης γενιάς, διαδραματίζουμε σημαντικό ρόλο στην καθοδήγηση και την εξέλιξη των διαδόχων μας.
Αξίζει να επισημάνουμε ότι η συντριπτική πλειονότητα των ιδιωτικών οικογενειακών επιχειρήσεων δεν καταφέρνει να φτάσει μέχρι την τέταρτη γενιά. Ωστόσο, η βαθιά αγάπη και η σύμπνοια που μας ενώνουν ως οικογένεια, σε συνδυασμό με την πολιτιστική μας κληρονομιά, τις ελληνικές αξίες που διατηρούμε ζωντανές, αλλά και τη διαρκή μας φιλοδοξία για πρόοδο και επιτυχία, μας γεμίζουν αισιοδοξία, πιστεύοντας ότι και οι επόμενες γενιές θα συνεχίσουν να αναπτύσσουν και να εξελίσσουν την επιχείρηση με τον ίδιο δυναμισμό και αφοσίωση.
Πίσω στη δεύτερη γενιά τώρα. Πόσο εύκολο είναι να συνυπάρχουν τρία αδέρφια στην ίδια επιχείρηση;
Αρχικά ο καθένας από εμάς αναφερόταν ανεξάρτητα στον εκλιπόντα πατέρα μας, παρόλο που υπήρχε πάντοτε στενή συνεργασία και συνεχής αλληλεπίδραση μεταξύ μας. Με την πάροδο των χρόνων υιοθετήθηκε σταδιακά μια πιο σύγχρονη δομή διοικητικού συμβουλίου με καθορισμένες διαδικασίες, πρότυπα αναφοράς και οργανωμένες πρακτικές διοίκησης.
Πάνω απ’ όλα, όμως, είμαστε αδέλφια και μάλιστα Ελληνοκύπριοι με πίστη στον θεσμό της οικογένειας, δύο στοιχεία που δημιουργούν μεταξύ μας έναν ισχυρό, διαχρονικό και άρρηκτο δεσμό, ο οποίος ενδυναμώνεται ακόμη περισσότερο μέσα από τη στενή επαγγελματική μας συνεργασία. Ως αδέλφια διατηρούμε απόλυτη σύμπνοια σε στρατηγικό επίπεδο όσον αφορά το όραμα ανάπτυξης και τις προοπτικές του μέλλοντος.
Υπάρχουν, ωστόσο, και στιγμές διαφωνίας;
Όπως συμβαίνει σε κάθε οικογένεια, υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες διατυπώνονται διαφορετικές απόψεις. Ωστόσο ο αμοιβαίος σεβασμός, η κοινή μας φιλοδοξία και η βαθιά αγάπη που μοιραζόμαστε τόσο για την επιχείρηση όσο και ο ένας για τον άλλο, μας επιτρέπουν να ξεπερνούμε κάθε πρόκληση και διαφωνία. Η αγάπη για την οικογένεια και την επιχείρησή μας αποτελεί τον θεμέλιο λίθο της επιτυχίας μας.
Τι νέο προσθέσατε οι τρεις σας στην επιχείρηση, οδηγώντας στην εξέλιξή της;
Τα τελευταία χρόνια έχουμε επενδύσει ιδιαίτερα στο πεδίο της βιωσιμότητας και σήμερα θεωρούμαστε από τους ηγέτες του συγκεκριμένου τομέα στο Κεντρικό Λονδίνο. Η δραστηριότητα αυτή μας έχει επιτρέψει να διαχειριζόμαστε με επιτυχία ιδιαίτερα σύνθετες πολεοδομικές και αδειοδοτικές διαδικασίες, ενώ παράλληλα ανταποκρινόμαστε αποτελεσματικά στις σύγχρονες απαιτήσεις των πελατών μας για τον χώρο εργασίας τους.
Πώς προσεγγίζετε τα νέα δεδομένα στον σχεδιασμό των χώρων εργασίας;
Οι σχεδιαστικές μας προσεγγίσεις θεωρούνται κορυφαίες στην αγορά, ενσωματώνοντας στοιχεία ευεξίας, σύγχρονων παροχών, προηγμένων τεχνολογικών υποδομών, νέων τρόπων εργασίας και αγοραστικής εμπειρίας. Στόχος μας είναι η δημιουργία χώρων που εμπνέουν τους ανθρώπους να επιστρέφουν στο γραφείο τους. Παράλληλα θέλουμε να προσφέρουμε στους συνεργαζόμενους μ’ εμάς λιανέμπορους τις ιδανικές εμπορικές μονάδες σε προνομιακές τοποθεσίες. Πάνω απ’ όλα, θα πρέπει να τονίσουμε, ότι αντιλαμβανόμαστε τη σημαντικότητα του ρόλου μας ως παρόχου υπηρεσιών. Οι στενές και μακροχρόνιες σχέσεις που έχουμε αναπτύξει με τους πελάτες μας αποτελούν βασικό παράγοντα της επιτυχίας μας τόσο στη διαχείριση των περιουσιακών μας στοιχείων όσο και στη συνεχή ανάπτυξη και επέκταση των δραστηριοτήτων μας.
Υπήρξαν σίγουρα και προκλήσεις. Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες μέχρι σήμερα;
Οι επιχειρήσεις μας έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με ποικίλες οικονομικές υφέσεις και σημαντικές προκλήσεις, τις οποίες, όμως, ξεπεράσαμε, συνεχίζοντας παράλληλα την αναπτυξιακή μας πορεία σε κάθε οικονομικό κύκλο.
Η κρίση της αγοράς ακινήτων στο Ηνωμένο Βασίλειο στις αρχές και τα μέσα της δεκαετίας του 1990 υπήρξε ιδιαίτερα έντονη και απετέλεσε για εμάς μια σημαντική μαθησιακή εμπειρία, καθώς τότε είχαμε μόλις ενταχθεί στην επιχείρηση και πραγματοποιούσαμε τα πρώτα μας βήματα στον τομέα των ακινήτων.
Αντίστοιχα η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση υπήρξε μια απαιτητική περίοδος, κατά την οποία καταφέραμε όχι μόνο να εξέλθουμε, αλλά και να αξιοποιήσουμε σημαντικές επενδυτικές ευκαιρίες για την περαιτέρω διεύρυνση του χαρτοφυλακίου μας. Το Brexit και η πανδημία covid-19 αποτέλεσαν, επίσης, μεγάλες προκλήσεις, μεταβάλλοντας ουσιαστικά την αντίληψη, τον σχεδιασμό και τις απαιτήσεις των επαγγελματικών χώρων για τους πελάτες μας.
Τα καταφέρατε, όμως, παρά τα εμπόδια…
Ναι, παρά τις δυσκολίες, συνεχίσαμε να προσαρμοζόμαστε με ευελιξία και διορατικότητα, παραμένοντας προσηλωμένοι στις νέες οικονομικές και επενδυτικές τάσεις της αγοράς. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας καταφέραμε να ολοκληρώσουμε επιτυχώς διαδικασίες αναχρηματοδότησης, ενώ παράλληλα συνεχίσαμε ένα εκτεταμένο αναπτυξιακό πρόγραμμα με συνολική αξία που ανέρχεται, περίπου, στο £1.5 δισ. (€ 1.73 δισ.).
Πώς έχει διαμορφωθεί το χαρτοφυλάκιό σας τα τελευταία χρόνια;
Τα τελευταία χρόνια προχωρήσαμε σε στρατηγική αναδιάρθρωση του χαρτοφυλακίου μας, με αποτέλεσμα σχεδόν το 45% της συνολικής αξίας του να βρίσκεται, πλέον, στο Mayfair. Στο πλαίσιο αυτό επενδύσαμε και αποκτήσαμε σημαντικά ακίνητα, όπως αυτά σε 23 Savile Row, 13 Hanover Square, 28-29 St George Street και το The Lazari Building (πρώην πολυκατάστημα Fenwick), ενώ παράλληλα προχωρήσαμε στην ανάπτυξη των 25 Berkeley Square και 16 Great Marlborough Street. Μέσα από τη μακρόχρονη πορεία μας έχουμε αναπτύξει κορυφαία τεχνογνωσία στους τομείς της ανάπτυξης ακινήτων και του πολεοδομικού σχεδιασμού στο Κεντρικό Λονδίνο, με βασικό άξονα τη βιωσιμότητα, η οποία απετέλεσε εξαρχής αναπόσπαστο στοιχείο κάθε δραστηριότητάς μας.
Παράλληλα εστιάζουμε ολοένα και περισσότερο στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης (AI) τόσο στις διαδικασίες κατασκευής όσο και στη λειτουργική διαχείριση των ακινήτων μας.
Και το σημαντικότερο επίτευγμά σας;
Παραμένει η διαφύλαξη της φήμης και της αξιοπιστίας μας, η βαθιά αγάπη και η ενότητα που μας συνδέουν ως αδέλφια, καθώς και η αφοσίωσή μας στην επιχείρηση που οικοδομήσαμε μαζί.
Ποια είναι η σχέση σας με την Κύπρο και τι σας οδήγησε, τον Μάρτιο του 2025, στην ίδρυση της Lazari MC στη Λεμεσό;
Η σχέση μας με την πατρίδα μας είναι θεμελιώδους σημασίας και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητάς μας τόσο ως ανθρώπων όσο και ως επιχειρηματικού οργανισμού. Είμαστε ιδιαίτερα περήφανοι για την ελληνοκυπριακή μας καταγωγή και τις αξίες που αυτή πρεσβεύει. Η Lazari MC, που παρέχει εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες σε επιχειρήσεις εμπορικών ακινήτων παγκοσμίως, δημιουργήθηκε στο πλαίσιο της επιστροφής των δύο από τους τρεις μας, του Len και του Nicholas, μόνιμα στην Κύπρο, αλλά και ως μέρος ενός ευρύτερου στρατηγικού οράματος του ομίλου. Μαζί με τις υπόλοιπες κυπριακές επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειας Lazari, στις οποίες συμμετέχουμε και τα τρία αδέλφια ως ιδιοκτήτες, αναμένεται να αποτελέσει ένα σημαντικό πυλώνα διαφοροποίησης, επενδυτικής ανάπτυξης και μελλοντικής επιχειρηματικής εξέλιξης.
Κοιτάζοντας πίσω, ποιες στιγμές κρίνετε ότι ήταν οι πιο σημαντικές για τον όμιλο από τότε που αναλάβατε;
Είναι αρκετές οι σημαντικές αποφάσεις και οι στιγμές-ορόσημα για τον όμιλό μας τα τελευταία χρόνια. Πρώτα-πρώτα ήταν η αναδιοργάνωση του ενιαίου ομίλου σε τρεις ξεχωριστούς, τους Lazari Investments, Lazari Developments και Lazari Finance το 2017, ενώ τον Ιούλιο του 2019 ήλθε η εξαγορά του ακινήτου στο 23 Savile Row. Ακολούθησε η επιτυχής αναχρηματοδότηση του αναπτυξιακού μας προγράμματος κατά την περίοδο της πανδημίας covid-19 το 2020-2021, η ολοκλήρωση και η μίσθωση έξι μεγάλων αναπτυξιακών έργων έως το τέλος του 2021, τα οποία κατασκευάστηκαν στην πλειονότητά τους εν μέσω πανδημίας με συνολική αναπτυξιακή αξία (GDV) ύψους £1.5 δις. (€1.7 δισ.). Τέλος, σπουδαίο γεγονός θεωρούμε την εξαγορά του πρώην πολυκαταστήματος Fenwick τον Ιανουάριο του 2023, την εξασφάλιση πολεοδομικής άδειας τον Ιούλιο του 2024 και τη μετέπειτα - τον Ιούνιο του 2025 - προμίσθωση ολόκληρου του γραφειακού τμήματος του έργου με ετήσιο μίσθωμα £20 εκατ. (€23 εκατ.), αφήνοντας διαθέσιμο προς μίσθωση μόνο το εμπορικό τμήμα του ακινήτου.
ΚΥΠΡΙΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΑΣ/ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑΣ ΠΟΥ ΔΙΑΠΡΕΠΕΙ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ
PILACOUTAS GROUP
