Υψηλότερα πρότυπα ηθικής συμπεριφοράς για να διασφαλίσει την αξιοπιστία, την ακεραιότητα και την αμεροληψία της, και κατ’ επέκταση την εμπιστοσύνη του κοινού στις ενέργειές της, εφαρμόζει η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου.
Σύμφωνα με την συνοπτική επισκόπηση του Πλαισίου Διακυβέρνησης της που έδωσε στη δημοσιότητα, η Κεντρική δίνει έμφαση στην προληπτική προσέγγιση για θέματα δεοντολογίας, με στόχο να ενισχύσει την κουλτούρα ακεραιότητας και να μειώσει τον κίνδυνο παραβάσεων πριν συμβούν, ενώ υιοθετεί ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο δεοντολογίας, το οποίο στηρίζεται σε σχετικές πολιτικές, μηχανισμούς υποστήριξης και ελέγχου και ενεργή εποπτεία παραβάσεων.
Όπως χαρακτηριστικά τονίζεται, η συμπεριφορά των μελών του προσωπικού και του Διοικητικού Συμβουλίου (Δ.Σ.) της Τράπεζας διέπεται από ηθικές αρχές και κανόνες, οι οποίοι καθορίζονται στον νόμο και σε σχετικές Οδηγίες.
Αξίζει να αναφερθεί πως το πλαίσιο δεοντολογίας και ηθικής της Κεντρικής καλύπτει ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, όπως η σύγκρουση συμφερόντων, η κατάχρηση εμπιστευτικών πληροφοριών και η αποδοχή οφελών.
Σύγκρουση συμφερόντων
Σε ό,τι αφορά τη σύγκρουση συμφερόντων, η ΚΤΚ έχει θεσπίσει εσωτερικούς κανόνες αποφυγής της, με στόχο τον εντοπισμό, την αξιολόγηση και τη διαχείριση τυχόν τέτοιων φαινομένων.
Οι κανόνες αυτοί, τονίζεται, απαιτούν από τα μέλη του προσωπικού και τα μέλη του Δ.Σ. να αποφεύγουν κατά τη διάρκεια της απασχόλησής τους οποιαδήποτε κατάσταση που ενδέχεται να δημιουργήσει σύγκρουση συμφερόντων και να αναφέρουν τέτοιες καταστάσεις.
Όπως διευκρινίζεται, το πλαίσιο της Τράπεζας για τη διαχείριση των συγκρούσεων συμφερόντων ισχύει τόσο για τις πραγματικές, όσο και για τις αντιληπτές συγκρούσεις.
Πραγματική σύγκρουση συμφερόντων, επεξηγείται, προκύπτει όταν τα προσωπικά συμφέροντα, οι διασυνδέσεις ή οι δραστηριότητες ενός μέλους του προσωπικού ή του Δ.Σ., έρχονται σε σύγκρουση με τα καθήκοντά του στην Τράπεζα.
Μια αντιληπτή σύγκρουση συμφερόντων, προστίθεται, υφίσταται όταν ένας τρίτος μπορεί εύλογα να θεωρήσει ότι τα προσωπικά συμφέροντα, οι διασυνδέσεις ή οι δραστηριότητες ενός μέλους του προσωπικού ή του Δ.Σ. συγκρούονται με τα καθήκοντά του στην Τράπεζα.
«Οι συγκρούσεις συμφερόντων είναι συχνά πολύ εξειδικευμένες, μπορεί να μεταβάλλονται με την πάροδο του χρόνου και δεν είναι πάντοτε εφικτό να αποφεύγονται όλες οι περιπτώσεις σύγκρουσης συμφερόντων. Γι’ αυτό, στόχος της Τράπεζας είναι να διασφαλίζει ότι κάθε πραγματική ή αντιληπτή σύγκρουση συμφερόντων εντοπίζεται έγκαιρα, αναφέρεται άμεσα και αντιμετωπίζεται με κατάλληλα μέτρα, ανάλογα με τη σοβαρότητά της», επισημαίνεται στο Πλαίσιο.
Σχετικά, το πλαίσιο της ΚΤΚ, υπογραμμίζεται περαιτέρω, διασφαλίζει ότι, όταν αναφερθεί σύγκρουση συμφερόντων, αυτή καταγράφεται δεόντως και ότι λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα για την επίλυση ή τον μετριασμό της, συμπεριλαμβανομένης της απαλλαγής από τα καθήκοντα που σχετίζονται με τη σύγκρουση συμφερόντων.
Αποδοχή οφελών
Σε σχέση με την αποδοχή οφελών, στο Πλαίσιο Διακυβέρνησης της Τράπεζας επισημαίνεται πως τα μέλη του προσωπικού δεν επιτρέπεται να δέχονται οποιοδήποτε όφελος, δώρο ή φιλοξενία, ανεξαρτήτως αξίας, που συνδέεται με την εργασία τους στην Τράπεζα, ώστε να αποφεύγονται πραγματικές ή αντιληπτές συγκρούσεις συμφερόντων.
Την ίδια ώρα, τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου δεν δέχονται οφέλη που σχετίζονται με την ιδιότητά τους, εκτός από όσα είναι συνήθους ή πολύ μικρής αξίας.
Συγκεκριμένα, μπορούν να συμμετέχουν σε εκδηλώσεις, συνέδρια ή δεξιώσεις με λογική φιλοξενία, μόνο όταν αυτό συμβαδίζει με τα καθήκοντά τους ως μέλη του Δ.Σ.
Μπορούν επίσης να δέχονται κάλυψη εξόδων ταξιδιού και διαμονής από τους εκάστοτε διοργανωτές, εκτός αν οι διοργανωτές εποπτεύονται από την Τράπεζα, ενώ δεν επιτρέπεται να λαμβάνουν προσωπική αμοιβή για ομιλίες ή διαλέξεις που πραγματοποιούν με την επίσημη ιδιότητά τους.
Ιδιωτικές χρηματοοικονομικές συναλλαγές
Επίσης, τα μέλη του προσωπικού και του Δ.Σ. απαγορεύεται να εκμεταλλεύονται εμπιστευτικές πληροφορίες για τη διενέργεια οποιασδήποτε ιδιωτικής χρηματοοικονομικής συναλλαγής ή να συνιστούν ή να συμβουλεύουν περί τέτοιων συναλλαγών.
Προς την κατεύθυνση αυτή, η Κεντρική Τράπεζα έχει θεσπίσει λεπτομερείς περιοριστικούς κανόνες και προϋποθέσεις σχετικά με τις επιτρεπόμενες ιδιωτικές χρηματοοικονομικές συναλλαγές.
Οι κανόνες περιλαμβάνουν γενικές αρχές σχετικά με τις ιδιωτικές χρηματοοικονομικές συναλλαγές, ειδικούς περιορισμούς για συναλλαγές που συνδέονται ή μπορεί να θεωρηθούν ότι συνδέονται στενά με την εκτέλεση των καθηκόντων του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ), προϋποθέσεις για προηγούμενη εξασφάλιση έγκρισης για συγκεκριμένες συναλλαγές και διατάξεις για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης.
Σημειώνεται πως η συμμόρφωση με αυτούς τους κανόνες παρακολουθείται από την Υπηρεσία Κανονιστικής Συμμόρφωσης (ΥΚΣ).
Αλληλεπίδραση με τρίτους
Επιπρόσθετα των πιο πάνω, στο Πλαίσιο Διακυβέρνησης τονίζεται ότι τα μέλη του προσωπικού και του Δ.Σ. της Κεντρικής Τράπεζας οφείλουν να διατηρούν υψηλά επίπεδα διαφάνειας και επαγγελματικής επιμέλειας σε όλες τις αλληλεπιδράσεις τους με ομάδες συμφερόντων.
Ειδικότερα σε επαφές με εξωτερικούς φορείς, ιδίως στον χρηματοοικονομικό τομέα, πρέπει να επιδεικνύουν ουδετερότητα και ίση μεταχείριση, να τηρούν αρχεία των συναντήσεων και να αποφεύγουν οποιαδήποτε ενέργεια που θα μπορούσε να εκληφθεί ως παροχή εμπορικών ή άλλων ωφελημάτων.
Παράλληλα ο Διοικητής, ως μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, τηρεί τον Κώδικα Δεοντολογίας του Δ.Σ. της ΕΚΤ, συμπεριλαμβανομένης της περιόδου σιωπής επτά ημερών πριν από τις συνεδριάσεις νομισματικής πολιτικής της, κατά την οποία απαγορεύονται δημόσιες δηλώσεις ή συναντήσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αγορά.
Κατάχρηση εμπιστευτικών πληροφοριών
Όσον αφορά την κατάχρηση εμπιστευτικών πληροφοριών, στο Πλαίσιο τονίζεται πως όλα τα μέλη του προσωπικού και του Δ.Σ., πριν αναλάβουν τα καθήκοντά τους, υπογράφουν τον προβλεπόμενο από τον νόμο Όρκο Πίστης και Απορρήτου.
Σχετικά, έχουν υποχρέωση να τηρούν πλήρως το επαγγελματικό απόρρητο, τόσο κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας τους όσο και μετά την αποχώρησή τους από την Τράπεζα.
Συναφώς, ξεκαθαρίζεται, δεν επιτρέπεται η γνωστοποίηση εμπιστευτικών πληροφοριών σε άτομα που δεν διαθέτουν νόμιμο δικαίωμα πρόσβασης, ούτε η παροχή πρόσβασης σε βιβλία, έγγραφα ή άλλα αρχεία της Τράπεζας.
Περαιτέρω, η Τράπεζα, μέσω σχετικών πολιτικών, διασφαλίζει ότι τα μέλη του προσωπικού έχουν πρόσβαση σε εμπιστευτικές πληροφορίες μόνο όταν αυτό είναι αναγκαίο για την εκτέλεση των καθηκόντων τους.
Απασχόληση εκτός Κεντρικής
Βάσει, εξάλλου, του Πλαισίου Διακυβέρνησης, τα μέλη του προσωπικού δεν επιτρέπεται να ασκούν οποιοδήποτε άλλο επάγγελμα, επιχειρηματική δραστηριότητα ή αμειβόμενη εργασία εκτός της Τράπεζας, εκτός εάν, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, λάβουν προηγούμενη έγκριση από τον Διοικητή.
Διευκρινίζεται-ωστόσο-ότι οι δραστηριότητες αυτές δεν πρέπει να επηρεάζουν τα καθήκοντά τους ή να δημιουργούν σύγκρουση συμφερόντων, ενώ ξεκαθαρίζεται πως μη αμειβόμενες δραστηριότητες σχετικές με το αντικείμενο της Τράπεζας, όπως έρευνα, διαλέξεις ή συγγραφή, επιτρέπονται μόνο κατόπιν σχετικής έγκρισης από τον Διοικητή, και οι απόψεις που εκφράζονται σε αυτές θεωρούνται προσωπικές και δεν αντιπροσωπεύουν την Τράπεζα.
Την ίδια ώρα, ο Διοικητής και τα εκτελεστικά μέλη του Δ.Σ. οφείλουν να αφιερώνουν τον πλήρη χρόνο τους στην Τράπεζα, ενώ τα μη εκτελεστικά μέλη του Δ.Σ. οφείλουν να διασφαλίζουν ότι οι ιδιωτικές τους δραστηριότητες δεν επηρεάζουν σε καμία περίπτωση την άσκηση των καθηκόντων τους ούτε θέτουν σε κίνδυνο τη φήμη της Τράπεζας.
«Κανένα πρόσωπο δεν μπορεί να είναι σύμβουλος εφόσον κατέχει θέση ή επιτελεί δραστηριότητα που αντίκειται ή είναι ασυμβίβαστη με την ιδιότητά του ως μέλους του Δ.Σ.. Αυτό περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την κατοχή αμειβόμενης δημόσιας ή κρατικής θέσης, καθώς και τη συμμετοχή ως μέλος διοικητικού οργάνου, αξιωματούχος ή υπάλληλος σε πιστωτικό ή χρηματοοικονομικό ίδρυμα που δραστηριοποιείται στη Δημοκρατία», διευκρινίζεται περαιτέρω.
Μετά την αποχώρηση από την ΚΤΚ
Σε σχέση με τα του προσωπικού που εκτελούν εποπτικά καθήκοντα, με βάση το Πλαίσιο, υποχρεούνται, μετά την αποχώρησή τους από την Τράπεζα, να τηρούν περίοδο αναμονής πριν από την ανάληψη οποιασδήποτε θέσης σε εποπτευόμενο ίδρυμα:
- έξι μήνες, σε περίπτωση εποπτευόμενων ιδρυμάτων (συμπεριλαμβανομένων μητρικών, θυγατρικών και συνδεδεμένων εταιρειών) με τα οποία έχουν συνδεθεί άμεσα για σκοπούς εποπτείας.
- τρεις μήνες, σε οντότητες που ασκούν δραστηριότητες εκπροσώπησης και υπεράσπισης συμφερόντων ή άμεσους ανταγωνιστές των εποπτευόμενων ιδρυμάτων, ως αναφέρονται πιο πάνω.
- Περαιτέρω, κάθε μέλος του προσωπικού που αποχωρεί από την KTK, πρέπει να συμμορφώνεται με τις διατάξεις του «περί του Ελέγχου της Ανάληψης Εργασίας στον Ιδιωτικό Τομέα από Πρώην Κρατικούς Αξιωματούχους και Δικαστές και Ορισμένους Πρώην Υπαλλήλους του Δημοσίου και του Ευρύτερου Δημόσιου Τομέα Νόμου του 2007», ως εκάστοτε τροποποιείται.
Σύναψη συμβάσεων
Αναφορικά με τη σύναψη συμβάσεων, αξίζει να αναφερθεί πως η Κεντρική λαμβάνει όλα τα κατάλληλα μέτρα για την αποτελεσματική πρόληψη, τον εντοπισμό και την επανόρθωση συγκρούσεων συμφερόντων για τα μέλη του προσωπικού που εμπλέκονται σε σχετικές διαδικασίες, ούτως ώστε να διασφαλίζεται η ίση μεταχείριση όλων των οικονομικών φορέων και η πρόληψη φαινομένων διαφθοράς, ευνοιοκρατίας και άλλων αθέμιτων πρακτικών, τα οποία θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών ανάθεσης.
Σχετικά, η KTK διαθέτει ειδική μονάδα, την Υπηρεσία Αγορών, που είναι υπεύθυνη για τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων μέσω προσφορών, βοηθώντας και υποστηρίζοντας το έργο της Επιτροπής Αγορών.
