Το ξεκάθαρο μήνυμα πως χωρίς υγιή τραπεζικό τομέα, η οικονομία δεν μπορεί να προχωρήσει μπροστά, έστειλε ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Τραπεζών, Πανίκος Νικολάου, υποδεικνύοντας-παράλληλα-ότι χωρίς ορθολογικές και συνετές δημοσιονομικές και πολιτικές αποφάσεις, ούτε οι ίδιες οι τράπεζες μπορούν να προσφέρουν το μέγιστο στην οικονομία.
Σε ομιλία του κατά την Ετήσια Γενική Συνέλευση του Συνδέσμου, στην παρουσία -μεταξύ άλλων- του Υπουργού Οικονομικών, Μάκη Κεραυνού, και του Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, Χριστόδουλου Πατσαλίδη, ο κ. Νικολάου αφού έκανε αναφορά στις προκλήσεις που κλήθηκε κατά τα προηγούμενα χρόνια να αντιμετωπίσει ο τραπεζικός τομέας, υπέδειξε ότι «(…) οι θυσίες που έγιναν (…), δημιούργησαν ένα τραπεζικό σύστημα πολύ πιο ανθεκτικό, πολύ πιο ώριμο και πολύ πιο προετοιμασμένο να διαχειριστεί δύσκολες καταστάσεις».
Στη συνέχεια κι αφού αναφέρθηκε επιγραμματικά στις επιδόσεις του χρηματοπιστωτικού συστήματος το 2025 και έστειλε το προαναφερθέν μήνυμα, στάθηκε στο θέμα των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων (ΜΕΔ) που βρίσκονται εκτός τραπεζικού συστήματος σε Εταιρείες Εξαγοράς Πιστώσεων.
Όπως είπε, στο τέλος του 2025, ανέρχονταν σε περίπου 18,2 δις ευρώ, υποδεικνύοντας ότι αποτελούν βαρίδι για την οικονομία. «Άποψη μας, 13+ χρόνια από την κρίση είναι ότι ο μεγαλύτερος αριθμός δανειοληπτών αντιμετωπίζει θέματα βιωσιμότητας και παράκληση μου προς όλους τους φορείς είναι να το δούμε με αυτό το πρίσμα παρά να το παραπέμπουμε στις αίθουσες δικαστηρίων μετά από κάποια χρόνια, όπου το υπόλοιπο των δανείων θα είναι σίγουρα πολύ υψηλότερο», επεσήμανε.
Η γνωμοδότηση της ΕΚΤ
Αναφερόμενος, εξάλλου, στην πρόσφατη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) για τις πρόσφατες προτάσεις νόμου που ψήφισε ή τέθηκαν ενώπιον της Βουλής για ψήφιση σχετικά με τα ΜΕΔ και τις εκποιήσεις, ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Τραπεζών τόνισε πως «η Φρανκφούρτη υπογραμμίζει ξεκάθαρα ότι οι οριζόντιες παρεμβάσεις, χωρίς μελέτη αντικτύπου και οι λαϊκίστικες προτάσεις για αναστολή των διαδικασιών, όχι μόνο δεν προστατεύουν τους πραγματικά ευάλωτους, αλλά ναρκοθετούν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, επιβραβεύουν τους στρατηγικούς κακοπληρωτές και, τελικά, τιμωρούν τη συντριπτική πλειοψηφία των συνεπών πολιτών, αυξάνοντας το κόστος δανεισμού και στερώντας αναγκαία ρευστότητα από την κυπριακή αγορά».
«Έγνοια όλων μας πρέπει να είναι οι καταθέτες, οι συνεπείς δανειολήπτες που είναι η συντριπτική πλειοψηφία, καθώς και η νέα γενιά που θα αιτηθεί δάνειο για να ξεκινήσει τη ζωή της ή την επιχείρηση της», τόνισε περαιτέρω σημειώνοντας ότι η μείωση των ΜΕΔ στο τραπεζικό τομέα δείχνει ότι «και οι ίδιοι οι συμπολίτες μας έχουν πλέον ωριμάσει χρηματοοικονομικά. Κατανοούν καλύτερα τις υποχρεώσεις τους, σχεδιάζουν πιο προσεκτικά και λειτουργούν πιο υπεύθυνα».
Παράλληλα ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Τραπεζών έστειλε το μήνυμα πως δεν πρέπει να κατηγορούνται οι τράπεζες επειδή έχουν κερδοφορία, από τους καλύτερους κεφαλαιακούς δείκτες στην Ευρώπη, μεγάλους θεσμικούς επενδυτές, καθώς και επειδή δίνουν μέρισμα στους μετόχους τους, τονίζοντας ότι «ως τράπεζες αποδείξαμε στην πράξη πως δεν είμαστε απλοί θεατές στα μεγάλα ζητήματα που επηρεάζουν την κοινωνία μας».
Σημειώνεται πως πέραν των πιο πάνω, στην ομιλία του ο κ. Νικολάου έκανε αναφορά τόσο στον Χρηματοοικονομικό Αλφαβητισμό, όσο και στην εξέλιξη της τεχνολογίας, υποδεικνύοντας πως «ειδικά η Τεχνητή Νοημοσύνη πλέον προσφέρει λύσεις που μέχρι πρόσφατα ούτε καν σκεφτόμασταν να διανοηθούμε».
Αυτούσια η ομιλία του Προέδρου του Συνδέσμου Τραπεζών
Εξοχότατοι Πρέσβεις,
Εντιμότατοι κύριοι Υπουργοί,
Αξιότιμοι κύριοι Βουλευτές,
Αξιότιμε κύριε Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας,
Αξιότιμε κύριε Δήμαρχε Στροβόλου,
Αξιότιμε κύριε Αναπληρωτή Κυβερνητικέ Εκπρόσωπε,
Έντιμοι κύριοι και κυρίες Εκπρόσωποι Πρεσβειών και Εκπρόσωποι κομμάτων,
Κυρίες και κύριοι,
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Θα ήθελα να ξεκινήσω αναφερόμενος σε κάτι που πλέον θεωρείται από τους περισσότερους ως δεδομένο, αλλά στην πραγματικότητα μόνο δεδομένο δεν είναι: τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού μας συστήματος.
Αν ανατρέξουμε στα προηγούμενα χρόνια, θα διαπιστώσουμε ότι οι προκλήσεις που κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν οι τράπεζες του τόπου ήταν τεράστιες. Προκλήσεις οικονομικές, γεωπολιτικές, κοινωνικές και τεχνολογικές. Και σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, τα αίτια αυτών των κρίσεων δεν προήλθαν μόνο, ούτε μπορούσαν να ελεγχθούν πλήρως από τον τραπεζικό τομέα.
Αυτό που καταφέραμε όμως να ελέγξουμε και να περιορίσουμε ήταν οι επιπτώσεις τους. Και αυτό δεν έγινε επειδή αντιδράσαμε απλώς σωστά την στιγμή της κρίσης. Έγινε επειδή οι αποφάσεις που λάβαμε τα προηγούμενα χρόνια, η πειθαρχία που επιδείξαμε, οι θυσίες που έγιναν συμπεριλαμβανομένου και του προσωπικού, καθώς και οι έγκαιρες επενδύσεις στην τεχνολογία δημιούργησαν ένα τραπεζικό σύστημα πολύ πιο ανθεκτικό, πολύ πιο ώριμο και πολύ πιο προετοιμασμένο να διαχειριστεί δύσκολες συνθήκες. Και το λέω αυτό γιατί πολλοί, απλοϊκά λένε ότι οι τράπεζες βοηθήθηκαν από την αύξηση των επιτοκίων ωσάν να θεωρούν ότι τα αρνητικά επιτόκια που ίσχυαν για κάποια χρόνια είναι κάτι συνηθισμένο.
Ακόμα και σήμερα, διανύουμε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών εξελίξεων και πολεμικών συρράξεων, οι οποίες δοκιμάζουν καθημερινά τις αντοχές της παγκόσμιας και της ευρωπαϊκής οικονομίας. Και η Κύπρος, λόγω της γεωγραφικής και οικονομικής της θέσης, δέχεται άμεσες και έμμεσες πιέσεις σε καίριους τομείς όπως ο τουρισμός, το εμπόριο, οι ξένες επενδύσεις και η κατανάλωση.
Παράγοντας σταθερότητας ο κυπριακός τραπεζικός τομέας
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο κυπριακός τραπεζικός τομέας απέδειξε ξανά ότι μπορεί να λειτουργεί ως παράγοντας σταθερότητας και εμπιστοσύνης για την οικονομία και την κοινωνία ως ο κύριος χρηματοδότης για την ανάπτυξη της χώρας. Οι θετικές αξιολογήσεις της χώρας από τους οίκους αξιολόγησης, είναι επίσης αποτέλεσμα της δύναμης και της σταθερότητας του τραπεζικού τομέα.
Συνεχίσαμε να διοχετεύουμε την απαραίτητη ρευστότητα προς τις κυπριακές επιχειρήσεις για να διασφαλίσουν τη βιωσιμότητα και την ανάπτυξη τους, αλλά και προς τα νοικοκυριά για να καλύψουν στεγαστικές και προσωπικές ανάγκες.
Τα στοιχεία μιλούν από μόνα τους:
- Το 2025, τα καθαρά νέα δάνεια έφτασαν τα 5 δισεκατομμύρια ευρώ, μια από τις σημαντικότερες ενέσεις ανάπτυξης προς την κυπριακή οικονομία.
- Τo ίδιο έτος, τα συνολικά δάνεια του συστήματος ανήλθαν στα 27.1 δισεκατομμύρια ευρώ.
- Οι συνολικές καταθέσεις τον Δεκέμβριο του 2025 έφτασαν τα 58,7 δισεκατομμύρια ευρώ, στοιχείο που αποδεικνύει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς το τραπεζικό σύστημα και την ίδια ώρα καταδεικνύει τη μεγάλη διαφορά που εξακολουθεί να υπάρχει ανάμεσα στο ενεργητικό και το παθητικό των κυπριακών τραπεζών.
- Παράλληλα, τα Μη Εξυπηρετούμενα Δάνεια τον Δεκέμβριο του 2025, έχουν περιοριστεί στο 3,2%, σε επίπεδα που πριν μερικά χρόνια θα θεωρούνταν αδιανόητα.
Φίλες και Φίλοι,
Το έχουμε ζήσει και στο παρελθόν. Χωρίς υγιή τραπεζικό τομέα, η οικονομία δεν μπορεί να προχωρήσει μπροστά. Και χωρίς ορθολογικές και συνετές δημοσιονομικές και πολιτικές αποφάσεις, ούτε οι ίδιες οι τράπεζες μπορούν να προσφέρουν το μέγιστο στην οικονομία.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι αξιολογήσεις των διεθνών οίκων για τις κυπριακές τράπεζες κινούνται διαχρονικά πολύ κοντά στις αξιολογήσεις του ίδιου του κράτους. Αυτό ίσχυε και στις δύσκολες περιόδους και ισχύει και σήμερα που η χώρα βρίσκεται σε τροχιά ανάπτυξης.
Το παράδειγμα των ΜΕΔ
Το παράδειγμα των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων είναι χαρακτηριστικό.
Παρά τις αλλεπάλληλες κρίσεις των τελευταίων ετών, τα ΜΕΔ που σχετίζονται με δάνεια τα οποία παραχωρήθηκαν τα τελευταία χρόνια παραμένουν ελάχιστα. Αυτό αποδεικνύει ότι οι τράπεζες ακολούθησαν συνετές δανειοδοτικές πολιτικές και ότι, εκεί όπου χρειάστηκε, στήριξαν ουσιαστικά τους πελάτες τους ώστε να ανταπεξέλθουν στις δυσκολίες, όπως συνέβη χαρακτηριστικά κατά την περίοδο της πανδημίας.
Θέλω επίσης να αναφερθώ και στα ΜΕΔ που βρίσκονται εκτός Τραπεζικού συστήματος, στις Εταιρίες Εξαγοράς Πιστώσεων. Στο τέλος του 2025, ανέρχονται περίπου σε 18,2 δισεκατομμύρια ευρώ και αποτελούν βαρίδι για την οικονομία. Άποψη μας, 13+ χρόνια από την κρίση είναι ότι ο μεγαλύτερος αριθμός δανειοληπτών αντιμετωπίζει θέματα βιωσιμότητας και παράκληση μου προς όλους τους φορείς είναι να το δούμε με αυτό το πρίσμα παρά να το παραπέμπουμε στις αίθουσες δικαστηρίων μετά από κάποια χρόνια, όπου το υπόλοιπο των δανείων θα είναι σίγουρα πολύ υψηλότερο.
Οι πάγιες, τεχνοκρατικές θέσεις που ως Σύνδεσμος Τραπεζών καταθέτουμε με συνέπεια στον δημόσιο διάλογο για τη σημασία ενός σταθερού πλαισίου εκποιήσεων, δεν αποτελούν υποκειμενικές εκτιμήσεις, αλλά θεμελιώδεις οικονομικές πραγματικότητες. Αυτό επιβεβαιώνεται με τον πλέον κατηγορηματικό και επίσημο τρόπο από την πρόσφατη, αυστηρή γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Η Φρανκφούρτη υπογραμμίζει ξεκάθαρα ότι οι οριζόντιες παρεμβάσεις, χωρίς μελέτη αντικτύπου και οι λαϊκίστικες προτάσεις για αναστολή των διαδικασιών, όχι μόνο δεν προστατεύουν τους πραγματικά ευάλωτους, αλλά ναρκοθετούν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, επιβραβεύουν τους στρατηγικούς κακοπληρωτές και, τελικά, τιμωρούν τη συντριπτική πλειοψηφία των συνεπών πολιτών, αυξάνοντας το κόστος δανεισμού και στερώντας αναγκαία ρευστότητα από την κυπριακή αγορά.
Έγνοια όλων μας πρέπει να είναι οι καταθέτες, οι συνεπείς δανειολήπτες που είναι η συντριπτική πλειοψηφία καθώς και η νέα γενιά που θα αιτηθεί δάνειο για να ξεκινήσει τη ζωή της ή την επιχείρηση της.
Ταυτόχρονα, η μείωση των ΜΕΔ δείχνει και κάτι άλλο. Ότι και οι ίδιοι οι συμπολίτες μας έχουν πλέον ωριμάσει χρηματοοικονομικά. Κατανοούν καλύτερα τις υποχρεώσεις τους, σχεδιάζουν πιο προσεκτικά και λειτουργούν πιο υπεύθυνα.
Χρηματοοικονομικός Αλφαβητισμός και εξέλιξη τεχνολογίας
Βεβαίως, έχουμε ακόμη δρόμο μπροστά μας σε θέματα χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού. Και είναι ένας τομέας στον οποίο ως Σύνδεσμος Τραπεζών θέλουμε να επενδύσουμε ακόμη περισσότερο τα επόμενα χρόνια.
Φίλες και Φίλοι,
Όλα όσα ανέφερα είναι μόνο μερικά από τα μέτωπα στα οποία δίνουμε καθημερινά μάχες.
Ένα άλλο εξαιρετικά σημαντικό μέτωπο είναι αυτό της τεχνολογικής εξέλιξης και γενικότερα της επανατοποθέτησης του τρόπου λειτουργίας του τραπεζικού συστήματος. Ειδικά η Τεχνητή Νοημοσύνη πλέον προσφέρει λύσεις που μέχρι πρόσφατα ούτε καν σκεφτόμασταν να διανοηθούμε. Ταυτόχρονα όμως κρύβει και κινδύνους. Ως τράπεζες θέλουμε να αξιοποιούμε μόνο τα καλά της και να προστατεύουμε και τους οργανισμούς μας και τους πελάτες μας από τους κινδύνους.
Την ίδια ώρα, οι τράπεζες σήμερα αντιμετωπίζουν έναν από τους πιο σύνθετους και εξελισσόμενους κινδύνους, τις κυβερνοεπιθέσεις. Οι οποίες γίνονται ολοένα πιο στοχευμένες και περίπλοκες, με αποτέλεσμα ο χρηματοπιστωτικός τομέας να βρίσκεται διαρκώς στην πρώτη γραμμή άμυνας. Για αυτόν τον λόγο, οι τράπεζες επενδύουν σημαντικά κεφάλαια σε προηγμένα συστήματα ασφαλείας, τεχνολογίες ανίχνευσης απειλών και εξειδικευμένο προσωπικό, ώστε να προστατεύουν τα δεδομένα και τις συναλλαγές των πελατών τους.
Και θέλω να το πω ξεκάθαρα. Οι αλλαγές που προωθούμε δεν γίνονται για να εξοικονομούμε χρήματα, αντίθετα, επενδύουμε κάθε χρόνο δεκάδες εκατομμύρια για να τις υλοποιήσουμε. Γίνονται γιατί αυτό ζητούν πλέον οι ίδιοι οι πελάτες μας, γιατί αυτό προστάζει η εποχή που ζούμε, αν θέλουμε να μείνουμε σχετικοί με τον υπόλοιπο κόσμο.
Οι τράπεζες προσπαθούν καθημερινά να προσαρμόζονται σ’ αυτό το νέο περιβάλλον, να φέρνουν νέες λύσεις, να καινοτομούν και να καθοδηγούν τους πελάτες τους μέσα στη νέα ψηφιακή πραγματικότητα.
Τα τελευταία χρόνια έχουμε παρουσιάσει καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες που αγκαλιάστηκαν από την κοινωνία. Και όμως, πολλές φορές βρισκόμαστε στο επίκεντρο αρνητικής κριτικής ακριβώς επειδή εφαρμόζουμε αλλαγές που ζητούν οι ίδιοι οι πολίτες. Τουλάχιστον ας μην κατηγορούμαστε και γι’ αυτό.
«Ας μην κατηγορούμαστε…»
Ας μην κατηγορούμαστε επίσης επειδή είμαστε κερδοφόροι, επειδή έχουμε από τους καλύτερους κεφαλαιακούς δείκτες στην Ευρώπη, επειδή υπερκαλύπτουμε τα πολύ αυστηρά εποπτικά μας κριτήρια, επειδή προσελκύουμε μεγάλους θεσμικούς επενδυτές, επειδή έχουμε την ευχέρεια να προχωρήσουμε με εξαγορές μικρότερων οργανισμών που αλλιώς δεν θα επιβίωναν. Ας μην κατηγορούμαστε όταν δίνουμε μέρισμα στους μετόχους που μας εμπιστεύτηκαν την ώρα που θα μπορούσαν να επενδύσουν τα χρήματα τους σε οποιαδήποτε άλλη επιχείρηση σε οποιοδήποτε άλλο σημείο του κόσμου.
Άλλωστε, ως τράπεζες αποδείξαμε στην πράξη πως δεν είμαστε απλοί θεατές στα μεγάλα ζητήματα που επηρεάζουν την κοινωνία μας. Ήμασταν παρόντες δίπλα στους πληγέντες της καταστροφικής πυρκαγιάς στην ορεινή Λεμεσό. Και σήμερα δηλώνουμε ξανά παρόντες στη βαθιά κρίση που αντιμετωπίζει η κτηνοτροφία λόγω του αφθώδους πυρετού.
Αποδεικνύουμε καθημερινά ότι ο ρόλος των τραπεζών είναι και κοινωνικός. Είναι μετρήσιμες πράξεις με πραγματικό αντίκτυπο στην κοινωνία και στο περιβάλλον.
Κλείνοντας, θα ήθελα να στείλω για ακόμα μία φορά μήνυμα συνεργασίας.
Ο Σύνδεσμος Τραπεζών ήταν και παραμένει παρών σε κάθε σοβαρό διάλογο που αφορά την οικονομία και την κοινωνία. Συμμετείχαμε ενεργά σε δεκάδες συνεδριάσεις κοινοβουλευτικών επιτροπών, προσερχόμενοι πάντοτε με σύνεση, τεχνογνωσία και νηφαλιότητα μακριά από λαϊκισμούς και εύκολες προσεγγίσεις.
Στέλνουμε μήνυμα προς την πολιτεία και τα μέλη της νεοεκλεγείσας Βουλής των Αντιπροσώπων και εκφράζουμε την ετοιμότητά μας για έναν γόνιμο και ουσιαστικό διάλογο. Οι διεθνείς επενδυτές, οι αγορές και οι οίκοι αξιολόγησης παρακολουθούν πάντοτε αν μια χώρα διατηρεί μια υπεύθυνη οικονομική πολιτική και ένα αξιόπιστο, σταθερό και προβλέψιμο θεσμικό περιβάλλον.
Η οικονομική αξιοπιστία μιας χώρας καθορίζει το βιοτικό επίπεδο της χώρας, ιδιαίτερα για μια μικρή χώρα όπως η Κύπρος που βασίζεται σε ξένες επενδύσεις.
Είναι συλλογικό κεκτημένο που κερδήθηκε μετά από πολλές προσπάθειες και θυσίες μετά την οικονομική και θεσμική κατάρρευση του 2013. Ας μην το θέσουμε σε κίνδυνο.
Ως Σύνδεσμος Τραπεζών θα συνεχίσουμε να λειτουργούμε ως αξιόπιστοι, σοβαροί και προβλέψιμοι εταίροι της Πολιτείας.
Σας ευχαριστώ.
