Καθώς η παγκόσμια ναυτιλία αντιμετωπίζει αυξανόμενη πίεση για απανθρακοποίηση, ενώ ταυτόχρονα πλοηγείται μέσα σε όλο και μεγαλύτερη γεωπολιτική αβεβαιότητα, ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός IMO βρίσκεται στο επίκεντρο μιας καθοριστικής μετάβασης για τον κλάδο. Σε αυτή τη συνέντευξη, ο Γενικός Γραμματέας του IMO Αρσένιο Ντομίνγκες, συζητά τη δυναμική που αναπτύσσεται γύρω από την απανθρακοποίηση της ναυτιλίας, την πρόκληση της επίτευξης παγκόσμιας συναίνεσης και το γιατί η ελεύθερη ναυσιπλοΐα και η διεθνής συνεργασία παραμένουν ουσιώδεις για το μέλλον του παγκόσμιου εμπορίου.
Τον Ιανουάριο δηλώσατε ότι η απανθρακοποίηση της ναυτιλίας «έχει ήδη ξεκινήσει» ανεξάρτητα από πολιτικές καθυστερήσεις. Σημαίνει αυτό ότι ο κλάδος κινείται ταχύτερα από τις κυβερνήσεις ή ότι αναγκάζεται να αυτοσχεδιάζει μέσα σε ένα κενό ρυθμιστικής σαφήνειας;
Η ρύθμιση έχει ήδη οδηγήσει σε σημαντική πρόοδο. Τα υφιστάμενα μέτρα του IMO έχουν μειώσει την ένταση άνθρακα της διεθνούς ναυτιλίας κατά περισσότερο από 38 τοις εκατό σε σύγκριση με το 2008, αποδεικνύοντας ότι οι βελτιώσεις αποδοτικότητας και οι δράσεις εξοικονόμησης καυσίμων είναι εφικτές σήμερα. Οι υποχρεωτικές απαιτήσεις ξεκίνησαν το 2011 με την υιοθέτηση του Δείκτη Σχεδιαστικής Ενεργειακής Απόδοσης EEDI για νέα πλοία και του Σχεδίου Διαχείρισης Ενεργειακής Απόδοσης Πλοίων SEEMP για όλα τα πλοία, ενώ ακολούθησαν τα λεγόμενα βραχυπρόθεσμα μέτρα, τα οποία απαιτούν από κάθε πλοίο να υπολογίζει τον Δείκτη Ενεργειακής Απόδοσης Υφιστάμενων Πλοίων EEXI και να υποβάλλει ετήσια δεδομένα και βαθμολογίες του Δείκτη Έντασης Άνθρακα CII από το ημερολογιακό έτος 2023.
Με τη Στρατηγική Μείωσης Εκπομπών Αερίων του Θερμοκηπίου του IMO για το 2023, τα κράτη μέλη δεσμεύτηκαν να αναπτύξουν μεσοπρόθεσμα μέτρα για περαιτέρω ενίσχυση της απανθρακοποίησης. Την ίδια στιγμή, η βιομηχανία δεν περιμένει. Οι παραγγελίες πλοίων διπλού καυσίμου και η δημιουργία πράσινων διαδρόμων δείχνουν ισχυρή δυναμική. Αυτό αντανακλά τόσο τη ρυθμιστική κατεύθυνση όσο και τη φιλοδοξία του κλάδου να φτάσει σε καθαρές μηδενικές εκπομπές έως ή γύρω στο 2050, και όχι ένα κενό πολιτικής σαφήνειας.
- Διαβάστε επίσης: ΚΝΕ: Στηρίζει διεθνείς προσπάθειες για κοινή προσέγγιση στην απανθρακοποίηση της ναυτιλίας
Στην Οικονομική Διάσκεψη για τη Γαλάζια Οικονομία στο Μονακό το περασμένο καλοκαίρι, υποστηρίξατε ότι η ρύθμιση από μόνη της δεν μπορεί να οδηγήσει την απανθρακοποίηση της ναυτιλίας και ότι μόνο οι επενδύσεις στην τεχνολογία και στα εναλλακτικά καύσιμα θα φέρουν πραγματική αλλαγή. Πώς μπορεί ο IMO να κινηθεί πέρα από τη θέσπιση κανόνων ώστε να καταλύσει ενεργά την κλίμακα επενδύσεων που χρειάζεται επειγόντως ο κλάδος;
Η ρύθμιση από μόνη της δεν μπορεί να επιτύχει την απαιτούμενη κλίμακα μετασχηματισμού. Ο IMO επομένως υποστηρίζει την απανθρακοποίηση μέσω στοχευμένης ενίσχυσης ικανοτήτων, ιδιαίτερα για τα αναπτυσσόμενα κράτη, ώστε να διασφαλιστεί μια δίκαιη μετάβαση. Αυτό περιλαμβάνει υποστήριξη για την ανάπτυξη εθνικών σχεδίων δράσης, υποστήριξη πιλοτικών έργων και δοκιμών ενεργειακά αποδοτικών τεχνολογιών και εναλλακτικών καυσίμων, καθώς και χρήση δεδομένων για τη βελτίωση της επιχειρησιακής αποδοτικότητας. Η εκπαίδευση και η ανταλλαγή γνώσεων αποτελούν κεντρικούς πυλώνες αυτής της προσπάθειας, μεταξύ άλλων μέσω πλατφορμών όπως το futurefuels.imo.org. Αυτές οι πρωτοβουλίες συμβάλλουν στη δημιουργία του κατάλληλου περιβάλλοντος που χρειάζονται οι επενδυτές και οι καινοτόμοι. Εκφράζω την ευγνωμοσύνη μου προς τους δωρητές των οποίων η υποστήριξη επιτρέπει στον IMO να διασφαλίζει ότι καμία χώρα δεν μένει πίσω.
Πρόσφατα τονίσατε ότι καμία χώρα δεν μπορεί νόμιμα να περιορίσει τη ναυσιπλοΐα μέσω κρίσιμων σημείων διέλευσης όπως το Στενό του Ορμούζ. Στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον πόσο ανθεκτική παραμένει η αρχή της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις επηρεάζουν ολοένα περισσότερο τις θαλάσσιες διαδρομές και την έκθεση σε κινδύνους, εμπλέκεται ο IMO στον ρόλο διαμεσολαβητή στην πολιτική ισχύος;
Η αρχή της ελεύθερης ναυσιπλοΐας παραμένει θεμελιώδης. Καμία Πολιτεία δεν μπορεί νόμιμα να περιορίσει τη διέλευση μέσω κρίσιμων σημείων όπως το Στενό του Ορμούζ. Ο IMO λειτουργεί ως το παγκόσμιο φόρουμ για ναυτιλιακά ζητήματα από τότε που η ιδρυτική σύμβαση τέθηκε σε ισχύ το 1958 και τα κράτη μέλη συνεχίζουν να φέρνουν ζητήματα στον Οργανισμό, όπως φάνηκε κατά την έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου τον Μάρτιο. Ο ρόλος μου είναι να εμπλέκω όλα τα κράτη μέλη, να ενθαρρύνω τον διάλογο και να διαφυλάσσω τις βασικές αρχές, την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, την ασφάλεια των ναυτικών, την επιταγή ότι οι ναυτικοί δεν πρέπει ποτέ να χρησιμοποιούνται ως γεωπολιτικό εργαλείο πίεσης και την ανάγκη της διπλωματίας για αποκατάσταση της σταθερότητας. Ο IMO αποτελεί μια πλατφόρμα όπου ζητήματα ναυτικής ασφάλειας μπορούν να αντιμετωπίζονται πολυμερώς.
Με την Ευρωπαϊκή Ένωση να προχωρά στο δικό της πράσινο ρυθμιστικό πλαίσιο για τη ναυτιλία, λειτουργεί η περιφερειακή δράση όπως το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ ως καταλύτης για παγκόσμια πρόοδο ή κινδυνεύει να αποδυναμώσει την εξουσία του IMO ως του βασικού διεθνούς ρυθμιστή;
Η ναυτιλία είναι εγγενώς παγκόσμια και απαιτεί καθολικούς, διεθνείς κανονισμούς που εφαρμόζονται ομοιόμορφα και συνεκτικά σε όλα τα πλοία. Ο IMO έχει αποδείξει τον ρόλο του ως παγκόσμιου ρυθμιστή για επτά δεκαετίες. Η ισχυρή συμμετοχή στην πρόσφατη Επιτροπή Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος MEPC 84, με τη συμμετοχή περισσότερων από 2.000 αντιπροσώπων από περισσότερα από 150 κράτη μέλη, δείχνει τη συνεχιζόμενη εμπιστοσύνη στον κεντρικό ρόλο του IMO στη διεθνή ρύθμιση της ναυτιλίας.
- Διαβάστε ακόμη: 37η Γενική Συνέλευση ΚΝΕ: Ισχυρή πολιτική στήριξη και στρατηγικές προοπτικές για την κυπριακή ναυτιλία (εικόνες)
Μετά την αναβολή των συζητήσεων για το Πλαίσιο Μηδενικών Εκπομπών του IMO Net Zero Framework και την επανέναρξή τους, ποια είναι τα επόμενα βήματα και τι πρέπει να αναμένουμε στη συνέχεια;
Οι εργασίες συνεχίζονται για την οικοδόμηση συναίνεσης σχετικά με ένα παγκόσμιο μεσοπρόθεσμο μέτρο. Στην MEPC 84, περισσότερες από 100 αντιπροσωπείες παρουσίασαν απόψεις και προτάσεις για το Πλαίσιο Net Zero. Η Επιτροπή συμφώνησε στη σύσταση μιας ενδιάμεσης ομάδας εργασίας για την αντιμετώπιση εκκρεμών ζητημάτων ενόψει της MEPC 85 σε έξι μήνες. Δύο ενδιάμεσες συναντήσεις, από 1 έως 4 Σεπτεμβρίου και από 23 έως 27 Νοεμβρίου, καθώς και ένα μονοήμερο εργαστήριο ειδικών για τα μοντέλα αλυσίδας επιμέλειας, θα στηρίξουν αυτή τη διαδικασία. Η δεύτερη έκτακτη συνεδρίαση της MEPC, η οποία είχε διακοπεί τον περασμένο Οκτώβριο, έχει προγραμματιστεί να επαναληφθεί στις 4 Δεκεμβρίου, υπό την προϋπόθεση της προόδου στην MEPC 85.
Κοιτώντας μπροστά, καθώς τα πλοία γίνονται όλο και πιο ψηφιοποιημένα και αυτόνομα, τι σημαίνει αυτό για το ναυτικό εργατικό δυναμικό;
Το ναυτικό εργατικό δυναμικό χρειάζεται ευελιξία και προσαρμοστικότητα. Οι ναυτικοί βρίσκονται στο επίκεντρο της ναυτικής ασφάλειας και της βιώσιμης λειτουργίας των πλοίων και η τεχνογνωσία και η ανθεκτικότητά τους στηρίζουν την ικανότητα της ναυτιλιακής βιομηχανίας να προσαρμόζεται σε νέες τεχνολογίες, στην ψηφιοποίηση και στην απανθρακοποίηση. Ο IMO διεξάγει μια ολοκληρωμένη αναθεώρηση της Διεθνούς Σύμβασης και του Κώδικα για τα Πρότυπα Εκπαίδευσης, Πιστοποίησης και Τήρησης Φυλακών των Ναυτικών STCW, μια πολυετή διαδικασία, ενώ παράλληλα εκδίδει ενδιάμεσες κατευθυντήριες γραμμές εκπαίδευσης που εφαρμόζονται σε όλα τα καύσιμα και τις τεχνολογίες. Οι ναυτικοί καθιστούν δυνατή την παγκόσμια ναυτιλία και η συνεχής υποστήριξη προς το ανθρώπινο δυναμικό είναι ουσιώδης καθώς ο κλάδος εξελίσσεται.
*Η συνέντευξη είχε δημοσιευτεί στο αγγλικό περιοδικό GOLD στα πλαίσια μεγάλου αφιερώματος για τη Ναυτιλία, το οποίο υπογράφουν οι Μαριάννα Νικολάου, Νικόλας Πράκας και Νικόλας Θεοδούλου.
