Εκδήλωση για τον Χρηματοοικονομικό Αλφαβητισμό, στο πλαίσιο της οποίας θα παρουσιαστούν τα αποτελέσματα στοχευμένης έρευνας και θα ακολουθήσει συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με τη συμμετοχή του Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, Χριστόδουλου Πατσαλίδη, και του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, διοργανώνει σήμερα η Κεντρική Τράπεζα.
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στο αμφιθέατρο της Κεντρικής Τράπεζας και αναμένεται να επικεντρωθεί στον ρόλο της οικονομικής γνώσης στη σύγχρονη κοινωνία, αλλά και στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι πολίτες γύρω από τα θέματα της αποταμίευσης, των επενδύσεων και του οικονομικού προγραμματισμού.
Σε δηλώσεις της στο InBusinessNews ενόψει της εκδήλωσης, η Προϊστάμενη της Γενικής Διεύθυνσης Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας και Εξυγίανσης της Κεντρικής Τράπεζας, Πάνη Καραμάνου, τόνισε-μεταξύ άλλων-ότι ο χρηματοοικονομικός αλφαβητισμός αποτελεί ένα βασικό εργαλείο της καθημερινότητας, που βοηθά τους πολίτες να αποφεύγουν λάθη με μακροχρόνιο κόστος και να λαμβάνουν πιο σωστές και πιο συνειδητές οικονομικές αποφάσεις.
Στην ουσία, εξήγησε, ο χρηματοοικονομικός αλφαβητισμός είναι αυτός που κάνει τη διαφορά ανάμεσα στην χρηματοοικονομική αβεβαιότητα και την χρηματοοικονομική σταθερότητα.
Αναφερόμενη στην εκδήλωση που διοργανώνει σήμερα η Κεντρική Τράπεζα, η κ. Καραμάνου σημείωσε πως αυτή εντάσσεται στα πλαίσια της ευρύτερης στρατηγικής της για την ενίσχυση του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού και στοχεύει στην προώθηση ενός ουσιαστικού και τεκμηριωμένου διαλόγου με τους πολίτες.
Σε σχέση με την έρευνα που θα παρουσιαστεί, είπε πως αποτελεί μία στοχευμένη πρωτοβουλία της Κεντρικής Τράπεζας, με στόχο να καταγράψει με άμεσο τρόπο τις εμπειρίες, τις αντιλήψεις και τις καθημερινές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι πολίτες σε συγκεκριμένα χρηματοοικονομικά θέματα.
Η απόφαση για διενέργειά της, εξήγησε, συνδέεται και με το γεγονός ότι η τελευταία εκτενής έρευνα του ΟΟΣΑ, η οποία πραγματοποιήθηκε το 2022, κατέδειξε χαμηλές επιδόσεις χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού στην Κύπρο μεταξύ όλων των ηλιακών ομάδων.
Η εκδήλωση και πού στοχεύει
Κυρία Καραμάνου, καταρχάς θα θέλαμε να μας πείτε εν συντομία μερικά λόγια για την εκδήλωση στρογγυλής τραπέζης που διοργανώνει η Κεντρική Τράπεζα και πού αυτή στοχεύει.
Η εκδήλωση που διοργανώνει η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου την Πέμπτη, 18 Ιουνίου, εντάσσεται στα πλαίσια της ευρύτερης στρατηγικής της για την ενίσχυση του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού και στοχεύει στην προώθηση ενός ουσιαστικού και τεκμηριωμένου διαλόγου με τους πολίτες.
Σε μια περίοδο όπου οι οικονομικές αποφάσεις των πολιτών γίνονται ολοένα και πιο σύνθετες, από τη διαχείριση δανείων και αποταμιεύσεων, μέχρι τις επενδύσεις και την προστασία από απάτες, στόχος μας είναι να ενισχύσουμε την κατανόηση και να ανοίξουμε έναν ουσιαστικό διάλογο με την κοινωνία, βασισμένο σε πραγματικά δεδομένα. Ταυτόχρονα, η εκδήλωση πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη χρονική συγκυρία, όπου σε ευρωπαϊκό επίπεδο βρίσκεται σε εξέλιξη μια σημαντική συζήτηση για την ενίσχυση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, καθώς και της Ένωσης Κεφαλαιαγορών.
Παράλληλα, η συμμετοχή των Διοικητών των Κεντρικών Τραπεζών της Κύπρου και της Ελλάδας στην εκδήλωση, προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στη συζήτηση, καθώς επιτρέπει την ανταλλαγή εμπειριών. Με τον τρόπο αυτό αναδεικνύουμε τον καθοριστικό ρόλο της χρηματοοικονομικής παιδείας στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των νοικοκυριών και της οικονομίας.
Στις 18 Ιουνίου, θα παρουσιαστούν και τα αποτελέσματα της πρόσφατης έρευνας της ΚΤΚ, τα οποία μας βοηθούν να σχηματίσουμε μία εικόνα για το επίπεδο γνώσεων και τις συμπεριφορές των πολιτών. Τα ευρήματα αυτά αποτελούν τη βάση για πιο στοχευμένες και αποτελεσματικές δράσεις στο μέλλον. Ανοίγουμε έναν ειλικρινή διάλογο με τους πολίτες, ακούμε τις ανάγκες και τις ανησυχίες τους για να διαμορφώσουμε τις μελλοντικές μας πολιτικές.
Η έρευνα
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης θα παρουσιαστούν και τα ευρήματα στοχευμένης έρευνας που διεξήγαγε η ΚΤ. Τι μπορείτε να μας πείτε σχετικά με αυτήν την έρευνα, χωρίς να αναφερόμαστε στα αποτελέσματά της;
Η έρευνα που θα παρουσιαστεί, αποτελεί μια στοχευμένη πρωτοβουλία της Κεντρικής Τράπεζας, με στόχο να καταγράψει με άμεσο τρόπο τις εμπειρίες, τις αντιλήψεις και τις καθημερινές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι πολίτες σε συγκεκριμένα χρηματοοικονομικά θέματα.
Η απόφαση για τη διενέργειά της συνδέεται και με το γεγονός ότι η τελευταία εκτενής έρευνα του ΟΟΣΑ, η οποία πραγματοποιήθηκε το 2022, κατέδειξε χαμηλές επιδόσεις χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού στην Κύπρο μεταξύ όλων των ηλικιακών ομάδων. Έκτοτε, έχει αναδειχθεί μια νέα δυναμική ευρωπαϊκής πολιτικής για τον χρηματοοικονομικό αλφαβητισμό.
Σε αυτό το πλαίσιο, κρίθηκε σημαντικό να αποκτήσουμε μια επικαιροποιημένη εικόνα για το πώς αντιλαμβάνονται οι πολίτες τα ζητήματα αυτά σήμερα και σε ποιο βαθμό είναι έτοιμοι να ανταποκριθούν στο σημερινό, ιδιαίτερα σύνθετο χρηματοοικονομικό περιβάλλον.
Πρόκειται για μια σύντομη και στοχευμένη έρευνα, με περιορισμένο αριθμό ερωτήσεων, που σχεδιάστηκε με σαφή και δομημένο τρόπο, ώστε να δίνεται η δυνατότητα στους πολίτες να συμμετέχουν και να απαντήσουν εύκολα.
Στο πλαίσιο αυτό, Λειτουργοί της Κεντρικής Τράπεζας βρέθηκαν σε διάφορες περιοχές της Κύπρου και συνομίλησαν απευθείας με τους πολίτες, δίνοντας έμφαση στην προσωπική επαφή και στην αυθεντική καταγραφή των απόψεών τους.
Το δείγμα βασίστηκε στη διαθεσιμότητα των συμμετεχόντων και όχι σε στατιστικά σχεδιασμένη δειγματοληψία, κάτι που αντανακλά τον διερευνητικό χαρακτήρα της άσκησης.
Παράλληλα, η ίδια έρευνα διενεργήθηκε και διαδικτυακά, ώστε να δοθεί η δυνατότητα συμμετοχής σε ακόμη μεγαλύτερο αριθμό πολιτών. Με τον τρόπο αυτό συνδυάστηκε η άμεση επαφή με την ευρύτερη κάλυψη που προσφέρουν τα ψηφιακά εργαλεία, αποκτώντας μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της καθημερινότητας των πολιτών.
Με την ευκαιρία αυτή, θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά όλους τους πολίτες που ανταποκρίθηκαν, καθώς η συμβολή τους είναι καθοριστική για την ουσιαστική κατανόηση των πραγματικών αναγκών της κοινωνίας.
Χωρίς να αναφερθώ στα ευρήματα, μπορώ να πω ότι η έρευνα αναδεικνύει τη σημασία της περαιτέρω ενίσχυσης της σύνδεσης μεταξύ γνώσης και πρακτικής εφαρμογής στην καθημερινή χρηματοοικονομική συμπεριφορά, στοιχείο που αποτελεί και βασική προτεραιότητα των επόμενων δράσεών μας.
Η σημασία του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού
Όσον αφορά τον χρηματοοικονομικό αλφαβητισμό, πόσο σημαντικός είναι για την καθημερινότητα των πολιτών;
Ο χρηματοοικονομικός αλφαβητισμός δεν είναι μια αφηρημένη έννοια αλλά αφορά άμεσα τις καθημερινές επιλογές κάθε πολίτη. Δεν είναι γνώση μόνο για ειδικούς, αλλά δεξιότητα που επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα όλων μας.
Συνδέεται με πρακτικές αποφάσεις, όπως το πώς διαχειριζόμαστε το εισόδημά μας, πώς οργανώνουμε τα έξοδά μας, αν και πώς αποταμιεύουμε, πότε και με ποιους όρους δανειζόμαστε, εάν και πώς επενδύουμε μέρος των χρημάτων μας.
Σε ένα περιβάλλον όπου το κόστος ζωής αυξάνεται, οι επιλογές πολλαπλασιάζονται και τα χρηματοοικονομικά προϊόντα γίνονται πιο σύνθετα, η δυνατότητα κατανόησης και αξιολόγησης της διαθέσιμης πληροφορίας γίνεται ακόμη πιο κρίσιμη.
Οι πολίτες καλούνται όλο και πιο συχνά να λάβουν αποφάσεις χωρίς άμεση καθοδήγηση, σε ένα περιβάλλον όπου η πληροφορία είναι άφθονη αλλά όχι πάντα αξιόπιστη. Στην πράξη, αυτές οι αποφάσεις καθορίζουν την οικονομική πορεία ενός νοικοκυριού.
Για τον λόγο αυτό, ο χρηματοοικονομικός αλφαβητισμός αποτελεί ένα βασικό εργαλείο της καθημερινότητας, που βοηθά τους πολίτες να αποφεύγουν λάθη με μακροχρόνιο κόστος και να λαμβάνουν πιο σωστές και πιο συνειδητές οικονομικές αποφάσεις.
Στην ουσία, ο χρηματοοικονομικός αλφαβητισμός είναι αυτός που κάνει τη διαφορά ανάμεσα στην χρηματοοικονομική αβεβαιότητα και την χρηματοοικονομική σταθερότητα.
Ο ρόλος της Κεντρικής Τράπεζας
Ποιος ο ρόλος των θεσμών, όπως αυτός της Κεντρικής Τράπεζας, στη διαμόρφωση υπεύθυνης χρηματοοικονομικής συμπεριφοράς;
Ο ρόλος των θεσμών, και ιδιαίτερα της Κεντρικής Τράπεζας, είναι καθοριστικός και ξεκινά από τη χάραξη μιας ξεκάθαρης εθνικής κατεύθυνσης. Ήδη από το 2022, έχει υιοθετηθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο η Εθνική Στρατηγική για τον Χρηματοοικονομικό Αλφαβητισμό, η οποία υλοποιείται από την Κυπριακή Επιτροπή Χρηματοοικονομικού Αλφαβητισμού και Παιδείας (ΚΕΧΑΠ), υπό την προεδρία της Κεντρικής Τράπεζας.
Στην Επιτροπή συμμετέχουν βασικοί θεσμικοί φορείς, όπως το Υπουργείο Οικονομικών, το Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας και η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς Κύπρου, ενώ χωρίς δικαίωμα ψήφου συμμετέχουν ο Έφορος Ασφαλίσεων και ο Έφορος Ιδρυμάτων Συνταξιοδοτικών και Επαγγελματικών Παροχών.
Η σύνθεση αυτή διασφαλίζει κοινό προσανατολισμό, σαφείς στόχους και συντονισμένη δράση, ώστε οι επιμέρους προσπάθειες να μην είναι αποσπασματικές αλλά να εντάσσονται σε ένα συνεκτικό πλαίσιο.
Σε πρακτικό επίπεδο, οι θεσμοί έχουν ευθύνη να δημιουργούν ένα περιβάλλον που στηρίζει τον πολίτη, τόσο μέσω της διασφάλισης της σταθερότητας και της διαφάνειας, όσο και μέσω της παροχής αξιόπιστης και κατανοητής πληροφόρησης.
Παράλληλα, μέσα από στοχευμένες δράσεις και συνεργασίες, όπως αυτές που προωθούνται στο πλαίσιο της ΚΕΧΑΠ, οι θεσμοί συμβάλλουν ουσιαστικά στην ενίσχυση όχι μόνο της γνώσης αλλά και στην ανάπτυξη πρακτικών δεξιοτήτων.
Στόχος δεν είναι να υποδείξουν επιλογές, αλλά να εξοπλίσουν τους πολίτες με τα απαραίτητα εργαλεία και την αυτοπεποίθηση ώστε να μπορούν οι ίδιοι να λαμβάνουν πιο συνειδητές και υπεύθυνες αποφάσεις.
Με μια πρόταση, θα έλεγα ότι ο ρόλος των θεσμών είναι να δημιουργούν τις προϋποθέσεις ώστε οι πολίτες να κινούνται με μεγαλύτερη ασφάλεια σε ένα ολοένα και πιο σύνθετο χρηματοοικονομικό περιβάλλον.
Επιτυχία για εμάς δεν είναι απλώς η ενημέρωση των πολιτών ή η απόκτηση γνώσης, αλλά η μετουσίωσή της σε ουσιαστική δύναμη, ώστε να αξιοποιείται αποτελεσματικά τη στιγμή της απόφασης.
