Την ανάγκη η Ευρωπαϊκή Ένωση να προχωρήσει πέρα από την παθητική στήριξη του ευρώ και να λάβει συγκεκριμένα μέτρα για την ενίσχυση της διεθνούς θέσης του κοινού νομίσματος υπογραμμίζει το μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Πιέρο Τσιπολόνε, προειδοποιώντας ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει πίσω καθώς τόσο η Κίνα όσο και οι Ηνωμένες Πολιτείες προωθούν ενεργά τα δικά τους νομίσματα.
Σε άρθρο γνώμης που δημοσιεύεται παράλληλα με την ετήσια έκθεση της ΕΚΤ για τον διεθνή ρόλο του ευρώ, ο κ. Τσιπολόνε σημειώνει ότι, παρά τη σταδιακή ενίσχυση της διεθνούς χρήσης του ευρώ τα τελευταία χρόνια, η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζει τον παγκόσμιο ρόλο του νομίσματος ως δευτερεύον ζήτημα.
Το άρθρο που έχει σταλεί στο ΚΥΠΕ και σε ένα μέσο ενημέρωσης ανά χώρα της ζώνης του ευρώ και συμπίπτει με τη σημερινή δημοσίευση της ετήσιας «Έκθεσης για τον Διεθνή Ρόλο του Ευρώ» από την ΕΚΤ.
«Το διεθνές νομισματικό σύστημα γίνεται ολοένα και πιο ανταγωνιστικό. Μεγάλες οικονομίες που στο παρελθόν εμπιστεύονταν ότι το σύστημα θα λειτουργούσε από μόνο του, πλέον διαμορφώνουν ενεργά τη χρήση των νομισμάτων τους. Η Ευρώπη μέχρι σήμερα αποτελεί εξαίρεση», αναφέρει.
- Διαβάστε επίσης: ΕΚΤ: Συναγερμός για κυβερνοεπιθέσεις από νέα μοντέλα AI στις τράπεζες – Έκτακτη συνάντηση την Τρίτη
- Διαβάστε επίσης: Σήμα για ανοδική αναθεώρηση των προβλέψεων για τον πληθωρισμό από Κριστίν Λαγκάρντ
Μέτρια πρόοδος, αλλά νέες προκλήσεις
Σύμφωνα με το άρθρο, ένας σύνθετος δείκτης της διεθνούς χρήσης του ευρώ έχει αυξηθεί κατά περίπου 1,5 ποσοστιαία μονάδα από τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας. Το ευρώ αντιπροσωπεύει περίπου το 20% των παγκόσμιων συναλλαγματικών αποθεμάτων, ποσοστό που παραμένει σταθερό εδώ και δύο δεκαετίες, ενώ η έκδοση διεθνούς χρέους σε ευρώ έφθασε σχεδόν το 1 τρισ. ευρώ το 2025, στο υψηλότερο επίπεδο από την εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος.
Κατά τη διάρκεια περιόδων αναταραχής στις αγορές το 2025, οι επενδυτές στράφηκαν προς το ευρώ και τα περιουσιακά στοιχεία σε ευρώ ως ασφαλή καταφύγια, ακόμη και όταν εγκατέλειπαν το δολάριο και τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα. Ο κ. Τσιπολόνε αποδίδει αυτή την πρόοδο στο ανοιχτό οικονομικό μοντέλο της Ευρώπης, στη δέσμευση στο κράτος δικαίου, στην ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών και στην ενιαία αγορά.
Παράλληλα, αναφέρεται ότι στοχευμένες ευρωπαϊκές πολιτικές έχουν αποδώσει καρπούς. Το ευρώ έχει πλέον ξεπεράσει το δολάριο ως το κυρίαρχο νόμισμα στην παγκόσμια αγορά πράσινων ομολόγων, χάρη στο ευρωπαϊκό πλαίσιο βιώσιμης χρηματοδότησης, ενώ οι άμεσες πληρωμές αναπτύσσονται με ταχείς ρυθμούς μετά τη σχετική ευρωπαϊκή νομοθεσία και τις υποδομές του Ευρωσυστήματος.
Αυξανόμενος ανταγωνισμός από Κίνα και ΗΠΑ
Ο κ. Τσιπολόνε επισημαίνει ωστόσο ότι οι ανταγωνιστές της Ευρώπης κινούνται με ξεκάθαρη στρατηγική.
Σχεδόν το ένα τρίτο του εξωτερικού εμπορίου της Κίνας διακανονίζεται πλέον σε γουάν, έναντι σχεδόν μηδενικού ποσοστού πριν από μία δεκαετία. Το μερίδιο του κινεζικού νομίσματος στη χρηματοδότηση του παγκόσμιου εμπορίου έχει φθάσει το 8%, ξεπερνώντας το ευρώ, ενώ περισσότερο από το 20% του γαλλικού εμπορίου με την Κίνα τιμολογείται ήδη σε γουάν.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, νέα νομοθεσία για τα stablecoins που είναι συνδεδεμένα με το δολάριο αντικατοπτρίζει μια στρατηγική επέκτασης της αμερικανικής νομισματικής επιρροής στον ψηφιακό χώρο.
«Οι μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου αναλαμβάνουν συνειδητή δράση. Η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να είναι η μόνη που δεν το πράττει», τονίζει.
Πρωτοβουλίες της ΕΚΤ και έκκληση για ευρύτερη ευρωπαϊκή δράση
Όπως αναφέρει, η ΕΚΤ στο πλαίσιο της εντολής της, στηρίζει τον διεθνή ρόλο του ευρώ μέσω της διασφάλισης μακροοικονομικής σταθερότητας και της παροχής ρευστότητας. Έχει επεκτείνει τη διευκόλυνση επαναγοράς EUREP, παρέχοντας σε περισσότερες κεντρικές τράπεζες σταθερή πρόσβαση σε ρευστότητα σε ευρώ.
Από τον Σεπτέμβριο του 2026, η ΕΚΤ θα διαθέτει τοκενοποιημένο χρήμα κεντρικής τράπεζας για διακανονισμούς χονδρικής, ενώ παράλληλα προετοιμάζει την εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ για τις λιανικές πληρωμές. Εργασίες βρίσκονται επίσης σε εξέλιξη για τη διασύνδεση του ευρωπαϊκού συστήματος άμεσων πληρωμών με αντίστοιχα συστήματα άλλων χωρών.
Ωστόσο, ο Τσιπολόνε υπογραμμίζει ότι οι βασικοί παράγοντες που καθορίζουν τη διεθνή ισχύ ενός νομίσματος – η οικονομική ισχύς, η γεωπολιτική επιρροή και η νομική βεβαιότητα – εξαρτώνται κυρίως από τους Ευρωπαίους νομοθέτες.
Για τον λόγο αυτό ζητεί την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, την προώθηση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, την ενίσχυση της παραγωγικότητας, καθώς και την ενδυνάμωση της εξωτερικής και ενεργειακής ασφάλειας της ΕΕ.
«Ένας ισχυρότερος διεθνής ρόλος για το ευρώ δεν θα προκύψει από μόνος του. Θα πρέπει να τον επιλέξουμε και να μετατρέψουμε τα λόγια σε πράξεις», καταλήγει.
Έκθεση ΕΚΤ: Το ευρώ ενίσχυσε τη διεθνή του θέση το 2025
Σύμφωνα με τη νέα έκθεση της ΕΚΤ για τον διεθνή ρόλο του ευρώ, η θέση του κοινού νομίσματος ενισχύθηκε μετρίως το 2025, διατηρώντας τη θέση του ως το δεύτερο σημαντικότερο νόμισμα παγκοσμίως.
Το μερίδιο του ευρώ σε ένα ευρύ φάσμα δεικτών διεθνούς χρήσης αυξήθηκε περίπου στο 20% το περασμένο έτος, συνεχίζοντας μια σταδιακή ανοδική πορεία που καταγράφεται από το 2014.
Καθοριστικός παράγοντας ήταν η ισχυρή αύξηση των διεθνών εκδόσεων χρέους σε ευρώ, οι οποίες ενισχύθηκαν κατά περίπου 30% σε σχέση με το 2024 και κατέγραψαν το υψηλότερο επίπεδο από την εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος. Παράλληλα, το ευρώ αναδείχθηκε για πρώτη φορά στο κυρίαρχο νόμισμα της παγκόσμιας αγοράς πράσινων και βιώσιμων διεθνών ομολόγων, ενώ οι εισροές ξένων επενδύσεων χαρτοφυλακίου στην ευρωζώνη παρέμειναν κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Παρά τις θετικές εξελίξεις, η ΕΚΤ προειδοποιεί ότι η αυξανόμενη γεωπολιτική κατακερματισμένη πραγματικότητα και η ανάπτυξη εναλλακτικών συστημάτων πληρωμών εξακολουθούν να δημιουργούν κινδύνους για το διεθνές νομισματικό σύστημα.
Οι κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως συνέχισαν να αυξάνουν τα αποθέματα χρυσού τους το 2025 εν μέσω γεωπολιτικής αβεβαιότητας, ενώ αρκετές χώρες διεύρυναν τις διασυνοριακές πληρωμές που βασίζονται σε ψηφιακές τεχνολογίες, γεγονός που αντανακλά την αυξανόμενη κατακερματισμένη εικόνα της παγκόσμιας χρηματοοικονομικής αγοράς.
Η Πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, δήλωσε ότι «υπάρχει ευκαιρία για το ευρώ να ενισχύσει την παγκόσμια ελκυστικότητά του, υπό την προϋπόθεση ότι οι Ευρωπαίοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα δημιουργήσουν τις αναγκαίες προϋποθέσεις και θα μετατρέψουν τα λόγια σε πράξεις».
Όπως τόνισε, η ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ προϋποθέτει την ενδυνάμωση τριών βασικών πυλώνων: της οικονομικής ανθεκτικότητας, της νομικής και θεσμικής αξιοπιστίας και της γεωπολιτικής ισχύος.
Η έκθεση καταλήγει ότι βαθύτερες και πιο ρευστές κεφαλαιαγορές είναι απαραίτητες προκειμένου το ευρώ να εξελιχθεί σε πραγματικά παγκόσμιο νόμισμα, καλώντας σε ταχύτερη πρόοδο προς την ολοκλήρωση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και εξετάζοντας την κοινή χρηματοδότηση ευρωπαϊκών δημόσιων αγαθών ως μέσο δημιουργίας μεγαλύτερης αγοράς ασφαλούς και ρευστού δημόσιου χρέους της ΕΕ.
