Η διακυβέρνηση της τεχνητής νοημοσύνης εξελίσσεται ραγδαία σε μία από τις καθοριστικές προκλήσεις συμμόρφωσης για επιχειρήσεις και ρυθμιστικές αρχές παγκοσμίως, σύμφωνα με τον Artem Romanov, μέλος της Επιτροπής AI του Compliance and Business Ethics Association.
Μιλώντας στο 12ο International Compliance Forum, που παρουσιάζει η ECOMMBX, ο κ. Romanov παρουσίασε την ομιλία του με τίτλο «Η αξιόπιστη τεχνητή νοημοσύνη είναι πρόβλημα συμμόρφωσης, όχι τεχνικό ζήτημα», υποστηρίζοντας ότι οι οργανισμοί δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίζουν την εποπτεία της AI αποκλειστικά ως ζήτημα μηχανικής.
«Οι μηχανικοί μπορούν να κατασκευάσουν το μοντέλο», σημείωσε. «Δεν μπορούν όμως να αποφασίσουν ποιος φέρει την ευθύνη όταν αυτό προκαλέσει ζημιά».
Όπως επισήμανε, τα δικαστήρια και οι ρυθμιστικές αρχές αποδίδουν ολοένα και περισσότερο την ευθύνη στους οργανισμούς που χρησιμοποιούν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και όχι στην ίδια την τεχνολογία.
Ο κ. Romanov ξεκίνησε την παρουσίασή του επισημαίνοντας την ταχύτερη αύξηση των περιστατικών που σχετίζονται με την AI σε σύγκριση με την αργή ανάπτυξη των πλαισίων διακυβέρνησης.
Επικαλούμενος στοιχεία από τις εκθέσεις Stanford AI Index 2025 και 2026, ανέφερε ότι τα καταγεγραμμένα περιστατικά AI αυξήθηκαν από 233 το 2024 σε 362 το 2025, σημειώνοντας ετήσια αύξηση 56,4%.
Ταυτόχρονα, το ποσοστό των οργανισμών που αξιολογούν τις δυνατότητες αντιμετώπισης περιστατικών AI ως «εξαιρετικές» μειώθηκε από 28% σε 18%, ενώ το ποσοστό των οργανισμών που αντιμετωπίζουν τρία έως πέντε περιστατικά AI ετησίως αυξήθηκε από 30% σε 50%.
«Αναπτύσσουμε την τεχνητή νοημοσύνη ταχύτερα από όσο μαθαίνουμε να τη διακυβερνούμε», προειδοποίησε.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της ομιλίας του, χρησιμοποίησε σειρά υψηλού προφίλ νομικών και κανονιστικών υποθέσεων για να καταδείξει ότι η ευθύνη για την AI δοκιμάζεται πλέον ολοένα και περισσότερο στα δικαστήρια και στις αρχές επιβολής.
Ένα παράδειγμα αφορούσε την καναδική υπόθεση Moffatt v. Air Canada, όπου ένα chatbot παρείχε λανθασμένη πληροφόρηση σχετικά με εκπτωτικούς ναύλους πένθους. Όπως σημείωσε, η Air Canada επιχείρησε να υποστηρίξει ότι το chatbot αποτελεί «ξεχωριστή νομική οντότητα», όμως το δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρισμό και επιδίκασε αποζημίωση.
«Δεν υπάρχει ασπίδα AI στο εμπορικό δίκαιο», τόνισε. «Η ευθύνη για την AI είναι δική σας».
Αναφέρθηκε επίσης στην υπόθεση EEOC v. iTutorGroup στις Ηνωμένες Πολιτείες, την πρώτη διευθέτηση υπόθεσης διακριτικής μεταχείρισης μέσω AI, όπου αλγόριθμος απέκλειε αυτόματα γυναίκες άνω των 55 και άνδρες άνω των 60 ετών πριν από οποιαδήποτε ανθρώπινη αξιολόγηση.
Σύμφωνα με τον κ. Romanov, η υπόθεση ανέδειξε τον τρόπο με τον οποίο οι αλγοριθμικές διακρίσεις μπορούν να δημιουργήσουν σημαντική νομική έκθεση τόσο για εργοδότες όσο και για παρόχους τεχνολογίας.
Μία ακόμη σημαντική υπόθεση ήταν το Mobley v. Workday, το οποίο, όπως είπε, σηματοδότησε στροφή προς την ευθύνη των προμηθευτών στην AI διακυβέρνηση.
Όπως εξήγησε, η αγωγή αμφισβήτησε τη χρήση εργαλείων πρόσληψης με AI, έπειτα από ισχυρισμούς υποψηφίου άνω των 40 ετών για επαναλαμβανόμενες απορρίψεις μέσω αυτοματοποιημένων συστημάτων.
«Η προμήθεια AI είναι πράξη συμμόρφωσης», είπε. «Οι προμηθευτές μπορεί να είναι ενδιάμεσοι φορείς ευθύνης. Τα συμβόλαια είναι όρια έκθεσης κινδύνου».
Ο κ. Romanov εστίασε επίσης στις ρυθμιστικές εξελίξεις γύρω από τη γενετική AI και την προστασία δεδομένων.
Αναφέρθηκε σε επιβολή προστίμου από την ιταλική αρχή προστασίας δεδομένων κατά της OpenAI, επικαλούμενος ζητήματα όπως η έλλειψη νόμιμης βάσης επεξεργασίας, ανεπαρκής διαφάνεια και ελλιπείς μηχανισμοί επαλήθευσης ηλικίας.
Παράλληλα, έκανε αναφορά σε σειρά κυρώσεων βάσει του GDPR κατά της Clearview AI σε διάφορες ευρωπαϊκές δικαιοδοσίες, με συνολικά πρόστιμα που προσεγγίζουν τα 95 εκατ. ευρώ.
Ακόμη και όταν τα πρόστιμα δεν επιβάλλονται πλήρως, όπως σημείωσε, επηρεάζουν ουσιαστικά την αγορά, καθώς διαμορφώνουν αποφάσεις προμηθειών, τιμολόγηση ασφαλίσεων και τον έλεγχο από μετόχους.
«Η έκθεση του προμηθευτή σας είναι και δική σας έκθεση», τόνισε.
Η παρουσίαση εξέτασε επίσης τη ραγδαία μετάβαση από εθελοντικά πλαίσια ηθικής AI σε υποχρεωτικά κανονιστικά καθεστώτα συμμόρφωσης.
Αναφέρθηκαν διεθνή πλαίσια και πρωτοβουλίες όπως ο EU AI Act, η Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την AI, το ISO/IEC 42001, το NIST AI Risk Management Framework, το DORA και οι επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές για τον χρηματοπιστωτικό τομέα.
«Για έναν χρηματοπιστωτικό όμιλο: τρεις ρυθμιστές, ένα μοντέλο», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Παρά το αυξανόμενο βάρος συμμόρφωσης, υποστήριξε ότι η διακυβέρνηση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εμπόδιο στην καινοτομία.
«Η συμμόρφωση δεν είναι το φρένο. Η συμμόρφωση είναι το κιβώτιο ταχυτήτων», ανέφερε.
Επικαλέστηκε έρευνες της Gartner, σύμφωνα με τις οποίες οι οργανισμοί με ώριμα προγράμματα διακυβέρνησης AI έχουν σημαντικά καλύτερα αποτελέσματα τόσο στη συμμόρφωση όσο και στην αποτελεσματικότητα της τεχνητής νοημοσύνης.
Ο κ. Romanov σημείωσε επίσης ότι τα καλά σχεδιασμένα πλαίσια συμμόρφωσης μπορούν να επιταχύνουν την υιοθέτηση της τεχνολογίας, ενισχύοντας την ταχύτερη έγκριση, την εμπιστοσύνη στο εσωτερικό των οργανισμών και την επενδυτική αξιοπιστία.
Τόνισε ότι η πιστοποίηση ISO/IEC 42001 εξελίσσεται ήδη σε προϋπόθεση προμηθειών για μεγάλους εταιρικούς αγοραστές τεχνολογίας.
Κλείνοντας, παρουσίασε τρεις άμεσες ενέργειες για τις ομάδες συμμόρφωσης:
Πρώτον, την καταγραφή κάθε συστήματος AI που λειτουργεί στον οργανισμό, καθώς «δεν μπορείς να διαχειριστείς ό,τι δεν βλέπεις».
Δεύτερον, την αναβάθμιση της εποπτείας AI σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου, καθώς οι ρυθμιστικές αρχές απαιτούν πλέον διακυβέρνηση στο υψηλότερο οργανωτικό επίπεδο.
Τρίτον, την αντιμετώπιση της πιστοποίησης ISO/IEC 42001 ως ουσιαστική απαίτηση προμηθειών και όχι ως τυπική διαδικασία.
«Αυτοί δεν είναι οι στόχοι», κατέληξε. «Είναι η γραμμή εκκίνησης».
Diamond Sponsor: ECOMMBX
Platinum Sponsor: Freedom Holding Corp.
Gold Sponsors: Treppides, XM
Silver Sponsors: Complyport, KPMG, Moebius, Zygos
Supporters: ACAMS Cyprus Chapter, ACCA, ACEMPI, CCA, ICAEW, Primetel, The Marshall Islands Registry
With the support of: ACB, ACFE, Cyprus Bar Association, CIF, CFA Society, CYFA, Institute of Internal Auditors
Communication Sponsors: CBN News, GOLD, IN Business
