Ο Μιχάλης Χάλιος, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, Partner και Επικεφαλής του γραφείου της KPMG στη Λάρνακα από το 2013, καταγράφει τη μεταμόρφωση της πόλης - από τη μετακίνηση των πετρελαιοειδών εγκαταστάσεων μέχρι τη μακροχρόνια συζήτηση για το μέλλον του λιμανιού - και αναλύει πώς η Λάρνακα μπορεί να ευημερήσει με βιώσιμο τρόπο.
Είστε επικεφαλής εταίρος του γραφείου της KPMG στη Λάρνακα και μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής από το 2013. Ποια είναι η μεγαλύτερη αλλαγή που έχετε διαπιστώσει στο επιχειρηματικό τοπίο της πόλης τα τελευταία 13 χρόνια;
Από το 2013, το επιχειρηματικό τοπίο της Λάρνακας έχει εξελιχθεί σημαντικά. Στα πρώτα χρόνια, και πριν από την απομάκρυνση των πετρελαιοειδών εγκαταστάσεων, η πόλη προσέλκυε περιορισμένες διεθνείς επενδύσεις, με τις περισσότερες επιχειρήσεις να προτιμούν τη Λεμεσό και τη Λευκωσία λόγω των πιο ανεπτυγμένων υποδομών και των καθιερωμένων επιχειρηματικών οικοσυστημάτων τους. Η μεταφορά των εγκαταστάσεων στο Βασιλικό, η οποία ολοκληρώθηκε σε μεγάλο βαθμό μεταξύ 2019 και 2021, αποτέλεσε καθοριστικό σημείο καμπής. Η διαδικασία αυτή οδήγησε και στην άρση κανονιστικών περιορισμών που σχετίζονταν με τον βιομηχανικό κίνδυνο, επιτρέποντας ευρύτερη αστική και οικιστική ανάπτυξη.
Ως αποτέλεσμα, η Λάρνακα επανατοποθετήθηκε ως ένας πιο ασφαλής και ελκυστικός προορισμός τόσο για επιχειρηματική δραστηριότητα όσο και για τουρισμό. Τα τελευταία χρόνια, αυτή η μετάβαση μεταφράζεται σε αυξανόμενο επενδυτικό ενδιαφέρον, ιδιαίτερα στους τομείς των ακινήτων και των κατασκευών, με αξιοσημείωτες εισροές από περιφερειακούς επενδυτές. Σε συνδυασμό με το συγκριτικά χαμηλότερο κόστος, η Λάρνακα θεωρείται πλέον μια αξιόπιστη και οικονομικά αποδοτική εναλλακτική για διεθνείς επιχειρήσεις. Κοιτάζοντας μπροστά, η πολυαναμενόμενη ανάπτυξη της μαρίνας της Λάρνακας έχει τη δυναμική να ενισχύσει περαιτέρω το επενδυτικό προφίλ της πόλης, υπό την προϋπόθεση ότι θα υλοποιηθεί με τρόπο που να σέβεται τον χαρακτήρα και την αστική της ισορροπία.
Δεδομένων των αλλαγών στο επιχειρηματικό τοπίο την τελευταία δεκαετία, πώς έχει εξελιχθεί ο τομέας των επαγγελματικών υπηρεσιών στη Λάρνακα;
Ο τομέας των επαγγελματικών υπηρεσιών στη Λάρνακα έχει εξελιχθεί με σταθερό και μετρημένο τρόπο. Οργανισμοί όπως η KPMG λειτουργούν ήδη ως πολυκλαδικές δομές, προσφέροντας ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών στους τομείς του ελέγχου, της φορολογίας και των συμβουλευτικών υπηρεσιών, γεγονός που τους επιτρέπει να προσαρμόζονται φυσικά στις μεταβαλλόμενες ανάγκες των πελατών. Ως μέρος ενός παγκόσμιου δικτύου, η KPMG Κύπρου είναι εδώ και χρόνια ευθυγραμμισμένη με τις διεθνείς βέλτιστες πρακτικές, κάτι που της επιτρέπει να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις μεταβολές της αγοράς χωρίς να χρειάζεται να επαναπροσδιορίσει τις βασικές της υπηρεσίες.
Η έμφαση δίνεται στη διατήρηση υψηλών προτύπων ποιότητας, στην ενίσχυση της εξειδίκευσης όπου απαιτείται και στη διαρκή ευελιξία. Παράλληλα, τα αυστηρά κανονιστικά και συμμορφωτικά πλαίσια παραμένουν κομβικά. Ισχυρές διαδικασίες αποδοχής πελατών και ενδελεχής δέουσα επιμέλεια διασφαλίζουν ότι οι υπηρεσίες παρέχονται με ακεραιότητα, προστατεύοντας από χρηματοοικονομικό έγκλημα και κινδύνους φήμης.
Μετά από χρόνια συμβουλευτικής προς επιχειρήσεις στη Λάρνακα, υπάρχει κάποια συγκεκριμένη συμφωνία που, κατά την άποψή σας, αποτυπώνει καλύτερα τις πραγματικές δυνατότητες της πόλης;
Περισσότερο από μια μεμονωμένη συναλλαγή, το πραγματικό δυναμικό της Λάρνακας αποτυπώνεται στο είδος της ανάπτυξης που μπορεί να διατηρήσει. Η πόλη είναι κατάλληλη για να προσελκύσει ένα επιλεκτικό επίπεδο ποιοτικών επενδύσεων, διατηρώντας παράλληλα υψηλό επίπεδο ποιότητας ζωής. Η συμπαγής και συνεκτική της δομή - το κέντρο, οι εμπορικές περιοχές και το παραλιακό μέτωπο βρίσκονται σε άμεση εγγύτητα - δημιουργεί ένα λειτουργικό και ελκυστικό αστικό περιβάλλον. Αυτή η προσβασιμότητα αποτελεί βασικό συγκριτικό πλεονέκτημα.
Ωστόσο, το μέλλον της Λάρνακας θα διαμορφωθεί μέσα από μια ισορροπημένη προσέγγιση. Η ανάπτυξη είναι αναγκαία και ευπρόσδεκτη, αλλά πρέπει να σέβεται την πολιτιστική ταυτότητα, τον αρχιτεκτονικό χαρακτήρα και τη συνολική κλίμακα της πόλης. Η διατήρηση της αυθεντικότητας, της ηρεμίας και της ανθρώπινης διάστασης είναι κρίσιμη. Τελικά, η επιτυχία της Λάρνακας θα κριθεί από την ικανότητά της να επιτύχει βιώσιμη ανάπτυξη που ενισχύει τα πλεονεκτήματά της χωρίς να αλλοιώνει τη μοναδική της ταυτότητα.
Ποιοι νέοι τομείς διεθνών επενδύσεων αρχίζουν να αναπτύσσονται στη Λάρνακα και τι είναι αυτό που προσελκύει το ενδιαφέρον στην πόλη έναντι της Λεμεσού ή της Λευκωσίας;
Αντί να τίθεται η Λάρνακα σε ανταγωνισμό με άλλες πόλεις, είναι πιο ακριβές να θεωρηθεί ότι συμπληρώνει το ευρύτερο οικονομικό τοπίο της Κύπρου, όπου κάθε πόλη διαδραματίζει τον δικό της διακριτό ρόλο. Αυτό που γίνεται ολοένα και πιο εμφανές είναι η διαφοροποίηση του επενδυτικού ενδιαφέροντος πέρα από παραδοσιακούς τομείς όπως οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και τα ακίνητα. Αναδυόμενοι τομείς περιλαμβάνουν την ανώτερη εκπαίδευση, με ιδρύματα να εξετάζουν παρουσία στην πόλη, καθώς και την υγεία, όπου υπάρχει προοπτική η Λάρνακα να εξελιχθεί σε περιφερειακό ιατρικό κόμβο. Επιπλέον, η παρουσία του Διεθνούς Αεροδρομίου Λάρνακας ενισχύει την ελκυστικότητά της ως βάση για περιφερειακά κεντρικά γραφεία, συμπεριλαμβανομένων εταιρειών τεχνολογίας, φαρμακευτικών και άλλων διεθνώς προσανατολισμένων επιχειρήσεων. Ο τομέας της φιλοξενίας εξελίσσεται επίσης, ενισχύοντας τη θέση της πόλης ως boutique τουριστικού προορισμού.
Ωστόσο, το βασικό ζητούμενο δεν είναι μόνο τι μπορεί να προσελκύσει η Λάρνακα, αλλά και τι πρέπει να προσελκύσει και με ποιο ρυθμό. Η βιώσιμη ανάπτυξη προϋποθέτει την παράλληλη ενίσχυση των υποδομών, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών, της εκπαίδευσης, της υγείας και της πολεοδομικής ικανότητας. Μια μετρημένη προσέγγιση είναι απαραίτητη ώστε να αποφευχθούν οι κίνδυνοι υπερανάπτυξης και να διατηρηθεί η ποιότητα ζωής, που αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα πλεονεκτήματα της πόλης.
Καθώς η Λάρνακα εξελίσσεται σε έναν από τους πιο υποσχόμενους επενδυτικούς κόμβους της Κύπρου, ποια στοιχεία σας κάνουν να πιστεύετε ότι η σημερινή της ανάπτυξη είναι βιώσιμη;
Η πορεία της Λάρνακας είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντική, ωστόσο η βιωσιμότητά της εξαρτάται από τη διατήρηση μιας προσεκτικής ισορροπίας μεταξύ ανάπτυξης και διαφύλαξης. Ένα από τα βασικά της πλεονεκτήματα είναι ακριβώς ο σχετικά μετρημένος ρυθμός ανάπτυξης, που της επιτρέπει να τοποθετείται ως μια πρακτική, προσβάσιμη και οικονομικά αποδοτική εναλλακτική στην Κύπρο. Η συμπαγής αστική της μορφή συνεχίζει να στηρίζει τόσο τη λειτουργικότητα όσο και την ποιότητα ζωής. Ωστόσο, η διασφάλιση της προσιτότητας πρέπει να παραμείνει προτεραιότητα. Η αυξημένη επενδυτική δραστηριότητα δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε υπερβολική πίεση στις τιμές ακινήτων ή στα ενοίκια, ώστε οι τοπικοί κάτοικοι, ιδιαίτερα οι νεότερες γενιές, να μπορούν να συνεχίσουν να ζουν στην πόλη.
Ταυτόχρονα, στρατηγικά πλεονεκτήματα όπως το διεθνές αεροδρόμιο ενισχύουν τη μακροπρόθεσμη επενδυτική της ελκυστικότητα. Παρ’ όλα αυτά, η ανάπτυξη πρέπει να συνοδεύεται από επαρκείς υποδομές και δημόσιες υπηρεσίες, ώστε να αποφεύγονται πιέσεις στην καθημερινότητα. Τελικά, η βιώσιμη επιτυχία θα εξαρτηθεί από τη διατήρηση όσων καθιστούν τη Λάρνακα ξεχωριστή: την προσβασιμότητα, τον χαρακτήρα και την ποιότητα ζωής της. Η διασφάλιση ότι η ανάπτυξη παραμένει ισορροπημένη και χωρίς αποκλεισμούς, αποτελεί κοινή ευθύνη των τοπικών αρχών και όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
*Το κείμενο αποτελεί μέρος σειράς θεμάτων από το cover story του περιοδικού GOLD, τεύχος Απριλίου 2026, με τίτλο: «Larnaca, A City In Transition» και αφορά την ανάπτυξη της Λάρνακας, μέσω επενδύσεων. Συντακτική ομάδα: Μαριάννα Νικολάου, Νικόλας Πράκας, Νικόλας Θεοδούλου. Φωτο: Μιχάλης Κυπριανού.
