Σε μια περίοδο όπου το στεγαστικό μετατρέπεται σε μία από τις πιο πιεστικές κοινωνικές προκλήσεις, ο Πρόεδρος του Κυπριακού Οργανισμού Αναπτύξεως Γης (ΚΟΑΓ), Θησέας Ιωάννου, σκιαγραφεί το πώς ο Οργανισμός επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην αυξημένη ζήτηση, το υψηλό κόστος και την ανάγκη για ουσιαστικές λύσεις. Με αιχμή τρεις βασικούς άξονες - παραγωγή κατοικιών για πώληση, ανάπτυξη μονάδων για ενοικίαση και διαχείριση στεγαστικών σχεδίων - ο ΚΟΑΓ επεκτείνει τον ρόλο του από απλός κατασκευαστής σε κεντρικό εκτελεστικό βραχίονα της στεγαστικής πολιτικής. Η συνέντευξη φωτίζει τις προκλήσεις των αδειοδοτήσεων, τις πιέσεις της αγοράς και τις στρατηγικές για διατήρηση της προσιτότητας, ενώ ανοίγει τη συζήτηση για νέα μοντέλα στέγασης και την αξιοποίηση της υπαίθρου. Το ζητούμενο είναι σαφές: περισσότερη στέγη, πιο δίκαια κατανεμημένη.
Ποια είναι η πρόοδος των έργων που βρίσκονται σήμερα σε εξέλιξη και ποια νέα έργα βρίσκονται στον προγραμματισμό για το επόμενο διάστημα;
Η πρόοδος των υφιστάμενων έργων κινείται γενικά εντός των αναμενόμενου χρονικού πλαισίου. Οι δράσεις του ΚΟΑΓ κινούνται σε τρεις κύριους άξονες, οι οποίοι αποσκοπούν συλλογικά στη διεύρυνση της πρόσβασης σε προσιτή κατοικία για τους μέτρια και χαμηλά αμειβόμενους.
Ο πρώτος άξονας υλοποιείται μέσω του διαχωρισμού οικοπέδων και της ανέγερσης οικιστικών μονάδων από τον ΚΟΑΓ, για πώληση σε δικαιούχους. Ο δεύτερος άξονας αφορά την ανέγερση οικιστικών μονάδων από τον ΚΟΑΓ με σκοπό τη διάθεσή τους σε δικαιούχους για ενοικίαση. Ο τρίτος άξονας αφορά στη διαχείριση διαφόρων κρατικών στεγαστικών σχεδίων (όπως είναι το Ειδικό Στεγαστικό Κίνητρο Παραγωγής Προσιτής Κατοικίας και το Σχέδιο Ανακαινίζω - Ενοικιάζω) καθώς και των οικιστικών μονάδων που θα προκύψουν από αυτά και οι οποίες θα διατεθούν σε δικαιούχους για ενοικίαση ή πώληση.
Στα έργα του πρώτου άξονα συμπεριλαμβάνονται:
-διαμερίσματα στο Καϊμακλί (ορισμένα έχουν ολοκληρωθεί και είναι προς πώληση), στον Άγ. Δομέτιο, στην Παλλουριώτισσα, στη Λακατάμια, στην Αγλαντζιά και στη Λάρνακα,
-κατοικίες στην Κοκκινοτριμιθιά και στα Πολεμίδια,
-οικόπεδα στην Κοκκινοτριμιθιά, στον Ύψωνα, στην Δρομολαξιά και στην Τίμη.
Στα έργα του δεύτερου άξονα περιλαμβάνονται:
-138 οικιστικές μονάδες (διαμερίσματα) στον Άγιο Νικόλαο στη Λεμεσό και
-54 οικιστικές μονάδες (διαμερίσματα) στον Στρόβολο, Λευκωσία.
Με το αυξημένο κατασκευαστικό κόστος, τα επιτόκια και τις πιέσεις στην αγορά ακινήτων, πώς διασφαλίζει ο ΚΟΑΓ ότι η «προσιτή στέγη» παραμένει πράγματι προσιτή;
Είναι γεγονός ότι η διατήρηση της προσιτότητας σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους αποτελεί σύνθετη πρόκληση. Ο ΚΟΑΓ, σε μια προσπάθεια να διασφαλίσει την προσιτότητα της στέγης, αξιοποιεί πλήρως όλα τα διαθέσιμα εργαλεία, όπως είναι η χρήση κρατικής γης, οι οικονομίες κλίμακας και η τυποποίηση. Παράλληλα, η καθιέρωση σαφώς καθορισμένων εισοδηματικών κριτηρίων διασφαλίζει ότι τα παρεχόμενα οφέλη κατευθύνονται στους πραγματικούς δικαιούχους. Εντούτοις, καθίσταται αναγκαία η διαρκής μελέτη και όπου απαιτείται αναπροσαρμογή της πολιτικής του ΚΟΑΓ προκειμένου αυτή να ανταποκρίνεται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς.
Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζει ο ΚΟΑΓ στην υλοποίηση έργων, ιδιαίτερα σε ζητήματα αδειοδοτήσεων και συνεργασίας με τους ΕΟΑ; Οι καθυστερήσεις που καταγράφονται επηρεάζουν χρονοδιαγράμματα και κόστος;
Οι σημαντικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο ΚΟΑΓ στην υλοποίηση έργων σχετίζονται κυρίως με τις σύνθετες διαδικασίες αδειοδότησης, οι οποίες είναι εκ φύσεως χρονοβόρες. Παρότι οι διαδικασίες αυτές είναι θεσμικά αναγκαίες και διασφαλίζουν την ορθότητα και τη διαφάνεια, περιλαμβάνουν διαδοχικά στάδια εγκρίσεων που επηρεάζουν τους χρόνους ωρίμανσης και υλοποίησης των έργων. Αντίστοιχα, το πλαίσιο των δημοσίων συμβάσεων συνεπάγεται συγκεκριμένες χρονικές απαιτήσεις, λόγω των προβλεπόμενων διαδικασιών ελέγχου και συμμόρφωσης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η συνεργασία με τους εμπλεκόμενους φορείς είναι καθοριστική. Οι Επαρχιακοί Οργανισμοί Αυτοδιοίκησης, το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως και το Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας ανταποκρίνονται θετικά και εποικοδομητικά στις αιτήσεις του ΚΟΑΓ, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην προώθηση των διαδικασιών. Μέσα από τη συνεχή επικοινωνία και τον συντονισμό, επιδιώκεται η ταχύτερη διεκπεραίωση των θεμάτων που προκύπτουν.
Οι όποιες χρονικές μετατοπίσεις ενδέχεται να επηρεάσουν σε κάποιο βαθμό τα χρονοδιαγράμματα και, κατ’ επέκταση, το κόστος των έργων, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον αυξημένων κατασκευαστικών δαπανών. Ωστόσο, καταβάλλεται συστηματική προσπάθεια ώστε οι επιπτώσεις αυτές να περιορίζονται στο ελάχιστο δυνατό, μέσω έγκαιρου προγραμματισμού και στενής συνεργασίας με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.
Ο ΚΟΑΓ έχει πλέον πιο αναβαθμισμένο ρόλο ως εκτελεστικός βραχίονας της στεγαστικής πολιτικής. Βλέπουμε αυτό να μεταφράζεται και σε πιο φιλόδοξα σχέδια στο μέλλον; Υπάρχουν νέες παρεμβάσεις ή μοντέλα στέγασης που εξετάζετε;
Η ενδυνάμωση του ρόλου του ΚΟΑΓ ως εκτελεστικού βραχίονα της στεγαστικής πολιτικής αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την προώθηση πιο φιλόδοξων, μακροπρόθεσμων και συνεκτικών παρεμβάσεων. Στο πλαίσιο αυτό, ο Οργανισμός έχει ήδη εξελιχθεί από τον παραδοσιακό του ρόλο, που επικεντρωνόταν κυρίως στην ανέγερση κατοικιών για πώληση, προς ένα πιο διευρυμένο μοντέλο, το οποίο περιλαμβάνει την ανάπτυξη κατοικιών για προσιτή ενοικίαση, καθώς και τη διαχείριση οικιστικών μονάδων που ανεγείρονται και από άλλους φορείς.
Η προσέγγιση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική διαφοροποίησης των εργαλείων στεγαστικής πολιτικής, με στόχο την καλύτερη ανταπόκριση στις σύγχρονες ανάγκες όλων των στρωμάτων της κοινωνίας.
Συνολικά, η αναβαθμισμένη αυτή προσέγγιση επιτρέπει στον ΚΟΑΓ να διαδραματίσει πιο ενεργό και ουσιαστικό ρόλο στην υλοποίηση της στεγαστικής πολιτικής, με έμφαση τόσο στην αύξηση του διαθέσιμου αποθέματος όσο και στη διασφάλιση της προσιτότητας.
Υπάρχει χώρος για μεγαλύτερη έμφαση σε στέγαση εκτός αστικών κέντρων, με έργα σε ύπαιθρο ή ακριτικές περιοχές, ώστε το στεγαστικό να συνδεθεί και με την περιφερειακή ανάπτυξη;
Η προώθηση της στέγασης στην ύπαιθρο και στις ακριτικές περιοχές συνιστά ουσιαστική διάσταση της αναπτυξιακής πολιτικής, με σημαντικά οφέλη για την αποσυμφόρηση των πόλεων και την ενίσχυση της χωρικής συνοχής. Στο παρελθόν, ο ΚΟΑΓ έχει προχωρήσει στον διαχωρισμό και τη διάθεση οικοπέδων και οικιστικών μονάδων στην ύπαιθρο. Παρά ταύτα, η μακροχρόνια βιωσιμότητα της προσέγγισης αυτής εξαρτάται από τη συμπληρωματική ανάπτυξη υποδομών, την επάρκεια υπηρεσιών και τη διασφάλιση επαρκών ευκαιριών απασχόλησης.
Αν κοιτάξουμε την επόμενη πενταετία, ποιο είναι το όραμά σας για τον ΚΟΑΓ; Μπορεί να εξελιχθεί σε ακόμη πιο καθοριστικό παίκτη στη μάχη ώστε η στέγη να είναι δικαίωμα και όχι προνόμιο;
Το όραμα για την επόμενη πενταετία επικεντρώνεται στην περαιτέρω ενδυνάμωση του ρόλου του ΚΟΑΓ ως κεντρικού πυλώνα της στεγαστικής πολιτικής, μέσω της αύξησης της παραγωγής προσιτών κατοικιών και της εφαρμογής πιο στοχευμένων και αποτελεσματικών παρεμβάσεων. Στόχος είναι η σταδιακή διαμόρφωση ενός πλαισίου όπου η πρόσβαση στη στέγη θα θεμελιώνεται ως κοινωνικό δικαίωμα, μέσω μιας βιώσιμης, συνεκτικής και κοινωνικά δίκαιης πολιτικής.
