Εν μέσω μίας δύσκολης και κρίσιμης περιόδου λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, οι οποίες επηρεάζουν αρνητικά σημαντικούς τομείς της κυπριακής, αλλά και της παγκόσμιας οικονομίας, πραγματοποιείται την Τρίτη, 28 Απριλίου, η Ετήσια Γενική Συνέλευση της Ομοσπονδίας Εργοδοτών και Βιομηχάνων (ΟΕΒ).
Μάλιστα η όλη κατάσταση και οι κυρίως οι επιπτώσεις που αυτή προκαλεί, όπως είναι αναμενόμενο αναμένεται ότι θα βρεθούν στο επίκεντρο των συζητήσεων κατά την διάρκεια της Γενικής Συνέλευσης της ΟΕΒ, με τον Πρόεδρο της Ομοσπονδίας, Γιώργο Παντελίδη, να αδράττει την ευκαιρία προκειμένου να στείλει ξεκάθαρα μηνύματα για την ανάγκη ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της κυπριακής οικονομίας.
Όπως χαρακτηριστικά τονίζει στο πρώτο μέρος της συνέντευξής του στο InBusinessNews, «σε μια περίοδο όπου οι επιχειρήσεις καλούνται να λειτουργήσουν σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους, έντονου διεθνούς ανταγωνισμού και συνεχών μεταβολών, η ανταγωνιστικότητα δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, αλλά ένας κρίσιμος παράγοντας επιβίωσης και εξέλιξης».
- Διαβάστε ακόμη: ΑΤΑ, κατώτατος, συμβάσεις, συνταξιοδοτικό και απεργίες - Τα σημαντικά εργασιακά θέματα που προώθησε η ΟΕΒ το 2025
- Διαβάστε επίσης: Η συμβολή του τομέα υπηρεσιών στην Κύπρο - Η δυναμική του τουρισμού, της ναυτιλίας και του ψηφιακού μετασχηματισμού
Στη συνέντευξή του ο κ. Παντελίδης αφού σκιαγραφεί την κατάσταση, όπως αυτή έχει διαμορφωθεί λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, και τις ανησυχίες του επιχειρείν, κάνει ιδιαίτερη αναφορά στα τρία μηνύματα που λαμβάνει η Ομοσπονδία από την αγορά, σημειώνοντας πως «παρατηρείται ήδη επιβράδυνση ή/και αναστολή επενδυτικών σχεδίων, ιδιαίτερα σε τομείς με αυξημένο κόστος κεφαλαίου ή υψηλή έκθεση σε εξωτερικούς κινδύνους».
Με γνώμονα, δε, τα πιο πάνω, ο Πρόεδρος της ΟΕΒ υποδεικνύει πως «αυτό που καθίσταται σαφές είναι ότι η αποτελεσματική διαχείριση της κρίσης απαιτεί συντονισμένες ενέργειες και στενή συνεργασία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα», εκφράζοντας την εκτίμηση πως «μέσα από στοχευμένες πολιτικές που ενισχύουν τη ρευστότητα, μειώνουν το κόστος λειτουργίας και βελτιώνουν το επιχειρηματικό περιβάλλον, μπορούμε να περιορίσουμε τις αρνητικές επιπτώσεις και να θέσουμε τις βάσεις για μια πιο ανθεκτική και βιώσιμη οικονομία».
- Διαβάστε ακόμη: Η ακτινογραφία της ΟΕΒ για την ενέργεια και το περιβάλλον το 2025 - Ο καθοριστικός ρόλος της
Σε ό,τι αφορά τα μέτρα στήριξης που ανακοίνωσε η Κυβέρνηση, τονίζει πως υπάρχει περιθώριο για εξέταση πρόσθετων, πιο στοχευμένων παρεμβάσεων που θα ενισχύσουν ουσιαστικά την ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων και θα επιταχύνουν την ανάκαμψη της οικονομίας.
Στα πλαίσια αυτά, εξηγεί, «κρίνεται σημαντική η ενίσχυση της ρευστότητας των επιχειρήσεων μέσω στοχευμένων σχεδίων στήριξης ιδιαίτερα για τους κλάδους που πλήττονται περισσότερο, όπως ο τουρισμός και η εστίαση».
Παράλληλα, υπογραμμίζει, «η διεύρυνση και επιτάχυνση της πρόσβασης σε χρηματοδοτικά εργαλεία με ευνοϊκούς όρους μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά».
Ιδιαίτερα κρίσιμη η παρούσα συγκυρία
Κύριε Παντελίδη, η φετινή Ετήσια Γενική Συνέλευση της ΟΕΒ πραγματοποιείται εν μέσω μίας δύσκολης κατάστασης συνεπεία του πολέμου στη Μέση Ανατολή, από τον οποίο επηρεάζεται αναπόφευκτα και η Κύπρος. Ποιες είναι -μέχρι στιγμής- οι δικές σας ενδείξεις για τις επιπτώσεις του πολέμου, τόσο στις κυπριακές επιχειρήσεις, όσο και στην κυπριακή οικονομία ευρύτερα;
Η Ομοσπονδία Εργοδοτών & Βιομηχάνων (ΟΕΒ) αξιολογεί την παρούσα συγκυρία ως ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή έχουν άμεσες και έμμεσες οικονομικές συνέπειες που επεκτείνονται πολύ πέραν της περιοχής.
Για την Κύπρο, μια μικρή αλλά εξωστρεφή οικονομία, οι επιπτώσεις αυτές είναι αναπόφευκτες και διαχέονται σε πολλαπλά επίπεδα της οικονομικής δραστηριότητας.
Σε πρώτο στάδιο, προκύπτει ενίσχυση της αβεβαιότητας, η οποία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Οι επιχειρήσεις λειτουργούν σε ένα περιβάλλον αυξημένου ρίσκου, όπου η πρόβλεψη κόστους, ζήτησης και επενδυτικών αποδόσεων καθίσταται πιο δύσκολη.
Το αυξημένο κόστος ενέργειας και καυσίμων επηρεάζει οριζόντια σχεδόν όλους τους τομείς της οικονομίας, ενώ οι διακυμάνσεις στις διεθνείς τιμές πρώτων υλών επιβαρύνουν ιδιαίτερα τη μεταποίηση και το εμπόριο.
Η κυπριακή οικονομία έχει αποδείξει τα τελευταία χρόνια σημαντική ανθεκτικότητα, γεγονός που δημιουργεί μια βάση σταθερότητας
Ταυτόχρονα, οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες, είτε λόγω αυξημένων ναύλων είτε λόγω καθυστερήσεων, δημιουργούν πρόσθετες πιέσεις στην ομαλή λειτουργία των επιχειρήσεων. Σε αρκετές περιπτώσεις, επιχειρήσεις αναγκάζονται να αναζητήσουν εναλλακτικές πηγές προμήθειας, με αυξημένο κόστος ή μειωμένη αποδοτικότητα.
Σε μακροοικονομικό επίπεδο, οι επιπτώσεις ενδέχεται να αποτυπωθούν σε επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης και αύξηση των πληθωριστικών πιέσεων, ιδιαίτερα αν δεν προκύψει μόνιμη ειρήνη. Η ιδιωτική κατανάλωση μπορεί να επηρεαστεί από τη μείωση της αγοραστικής δύναμης, ενώ οι επενδύσεις τείνουν να επιβραδύνονται σε περιβάλλον αβεβαιότητας.
Παρά ταύτα, η ΟΕΒ επισημαίνει ότι η κυπριακή οικονομία έχει αποδείξει τα τελευταία χρόνια σημαντική ανθεκτικότητα, γεγονός που δημιουργεί μια βάση σταθερότητας, υπό την προϋπόθεση ότι θα ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα.
Τι σας ανησυχεί περισσότερο από αυτή την κρίση και τι μηνύματα λαμβάνετε από την αγορά;
Η βασικότερη ανησυχία που προκύπτει από την παρούσα κρίση είναι η ένταση και η διάρκεια της αβεβαιότητας που δημιουργείται στο οικονομικό και επιχειρηματικό περιβάλλον. Η αβεβαιότητα αυτή δεν περιορίζεται μόνο σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, αλλά επηρεάζει ουσιαστικά τον στρατηγικό σχεδιασμό των επιχειρήσεων, την προθυμία για επενδύσεις και την ικανότητα πρόβλεψης των μελλοντικών εξελίξεων.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι επιχειρήσεις καλούνται να λειτουργήσουν με περιορισμένη ορατότητα, γεγονός που οδηγεί σε πιο συντηρητικές αποφάσεις. Παρατηρείται ήδη επιβράδυνση ή και αναστολή επενδυτικών σχεδίων, ιδιαίτερα σε τομείς με αυξημένο κόστος κεφαλαίου ή υψηλή έκθεση σε εξωτερικούς κινδύνους. Αυτό έχει άμεσες επιπτώσεις τόσο στην ανάπτυξη όσο και στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.
Ένα από τα πιο έντονα ζητήματα που αναδεικνύονται είναι η συνεχής αύξηση του λειτουργικού κόστους. Το ενεργειακό κόστος παραμένει σε υψηλά επίπεδα, οι τιμές πρώτων υλών παρουσιάζουν μεταβλητότητα, ενώ το κόστος χρηματοδότησης ενδέχεται να αυξηθεί αν ο πληθωρισμός ανεβεί αισθητά.
Οι εξελίξεις αυτές περιορίζουν τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων και εντείνουν τις πιέσεις στην ανταγωνιστικότητά τους, ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που διαθέτουν λιγότερες δυνατότητες απορρόφησης των αυξήσεων του λειτουργικού τους κόστους.
Τα μηνύματα που λαμβάνουμε από την αγορά είναι σαφή και συγκλίνουν σε ορισμένες βασικές κατευθύνσεις.
Πρώτον, υπάρχει επιφυλακτικότητα και τάση αναμονής σε ό,τι αφορά νέες επενδύσεις ή και επέκταση δραστηριοτήτων. Οι επιχειρήσεις επιλέγουν να διαφυλάξουν τα ταμειακά τους διαθέσιμα και να περιορίσουν τον επιχειρηματικό κίνδυνο.
Δεύτερον, καταγράφεται αυξημένη ανάγκη για άμεση στήριξη της ρευστότητας, είτε μέσω χρηματοδοτικών εργαλείων είτε μέσω στοχευμένων μέτρων πολιτικής.
Τρίτον, αναδεικνύεται η επιτακτική ανάγκη για σταθερότητα, προβλεψιμότητα και ταχύτητα στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων από πλευράς κράτους.
Συνολικά, αυτό που καθίσταται σαφές είναι ότι η αποτελεσματική διαχείριση της κρίσης απαιτεί συντονισμένες ενέργειες και στενή συνεργασία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Μέσα από στοχευμένες πολιτικές που ενισχύουν τη ρευστότητα, μειώνουν το κόστος λειτουργίας και βελτιώνουν το επιχειρηματικό περιβάλλον, μπορούμε να περιορίσουμε τις αρνητικές επιπτώσεις και να θέσουμε τις βάσεις για μια πιο ανθεκτική και βιώσιμη οικονομία.
Δεν είναι μη αναστρέψιμη η κατάσταση με τον τουρισμό
Πάντως ένας από τους βασικούς τομείς, αυτός του τουρισμού, φαίνεται να επηρεάζεται σημαντικά από την κατάσταση στην περιοχή. Πώς αξιολογείτε εσείς τα δεδομένα αυτή την χρονική στιγμή; Υπάρχει τρόπος αναστροφής της κατάστασης, όπως αυτή έχει διαμορφωθεί;
Ο τουριστικός τομέας αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της κυπριακής οικονομίας και, ταυτόχρονα, έναν από τους πιο ευαίσθητους σε γεωπολιτικές εξελίξεις.
Η ΟΕΒ αξιολογεί τα δεδομένα της παρούσας περιόδου με ρεαλισμό, αλλά και προσεκτική ανάλυση, καθώς οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται μόνο σε αριθμούς αφίξεων, αλλά επεκτείνονται στη συνολική λειτουργία της οικονομίας.
Σε αυτή τη φάση, παρατηρείται ήδη επιβράδυνση στη ροή κρατήσεων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αυξημένος αριθμός ακυρώσεων ή καθυστερημένων αποφάσεων από πλευράς επισκεπτών. Το φαινόμενο αυτό σχετίζεται άμεσα με την αντίληψη ασφάλειας που διαμορφώνεται στις διεθνείς αγορές.
Παρόλο που η Κύπρος ήταν πάντα και παραμένει μια σταθερή και ασφαλής χώρα, η γεωγραφική της εγγύτητα με την ευρύτερη περιοχή της κρίσης επηρεάζει την ψυχολογία των ταξιδιωτών, ιδιαίτερα σε αγορές που είναι πιο ευαίσθητες σε γεωπολιτικούς κινδύνους.
Είναι κρίσιμη η ενίσχυση της διεθνούς εικόνας της Κύπρου ως ασφαλούς, σταθερού και αξιόπιστου προορισμού
Επιπρόσθετα, η αβεβαιότητα επηρεάζει και τους ίδιους τους τουριστικούς οργανισμούς και συνεργάτες στο εξωτερικό, οι οποίοι λειτουργούν πιο συντηρητικά ως προς τη δέσμευση θέσεων και την προώθηση πακέτων. Αυτό δημιουργεί μια αλυσιδωτή αντίδραση, η οποία επηρεάζει όχι μόνο τα ξενοδοχεία, αλλά και ένα ευρύ φάσμα συναφών δραστηριοτήτων, όπως η εστίαση, οι μεταφορές, το λιανικό εμπόριο και οι υπηρεσίες.
Η ΟΕΒ θεωρεί ότι η κατάσταση, αν και δύσκολη, δεν είναι μη αναστρέψιμη. Υπάρχουν συγκεκριμένες στρατηγικές παρεμβάσεις που μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στον περιορισμό των απωλειών και στη σταδιακή αποκατάσταση της δυναμικής του τομέα.
Καταρχάς, είναι κρίσιμη η ενίσχυση της διεθνούς εικόνας της Κύπρου ως ασφαλούς, σταθερού και αξιόπιστου προορισμού, κάτι που ήδη υλοποιείται. Απαιτεί σίγουρα στοχευμένες και συντονισμένες εκστρατείες προβολής, με έμφαση σε αγορές που είτε δεν επηρεάζονται άμεσα από την κρίση είτε παρουσιάζουν αυξημένες δυνατότητες ανάπτυξης.
Το βασικότερο όμως που θα αλλάξει τη δυναμική και θα δώσει μεγάλη ώθηση στις προσπάθειες μας για κάλυψη των απωλειών, είναι η ακύρωση των ταξιδιωτικών συστάσεων για την Κύπρο που έχουν δώσει στους πολίτες τους το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ -εκεί η Πολιτεία είναι σημαντικό να επικεντρώσει τις προσπάθειες της. Η σωστή επικοινωνιακή στρατηγική μπορεί να λειτουργήσει καταλυτικά στη διαμόρφωση θετικής αντίληψης.
«Θετικό ότι η κυβέρνηση αντέδρασε άμεσα»
Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει συγκεκριμένα μέτρα στήριξης της οικονομίας και συγκράτησης των αυξήσεων. Πώς τα αξιολογείτε; Σας ικανοποιούν;
Η ΟΕΒ προσεγγίζει τα μέτρα που έχουν ανακοινωθεί με ρεαλισμό, αναγνωρίζοντας πρωτίστως ότι σε περιόδους αυξημένης αβεβαιότητας και εξωγενών πιέσεων, η κρατική παρέμβαση μπορεί να λειτουργήσει ως σημαντικός μηχανισμός σταθεροποίησης της οικονομίας.
Είναι θετικό το γεγονός ότι η κυβέρνηση έχει αντιδράσει γρήγορα προκειμένου να μετριάσει τις επιπτώσεις τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τα νοικοκυριά.
Ωστόσο, σε ό,τι αφορά ειδικότερα τον τουριστικό τομέα, δεδομένων των μη ενθαρρυντικών προβλέψεων για την εξέλιξη της τουριστικής περιόδου, καθίσταται αναγκαία η συνεχής παρακολούθηση της κατάστασης και η ετοιμότητα για την υιοθέτηση πρόσθετων, στοχευμένων μέτρων στήριξης για το σύνολο της τουριστικής βιομηχανίας, περιλαμβανομένων των ξενοδοχείων, της εστίασης, των ταξιδιωτικών γραφείων και των συναφών δραστηριοτήτων.
Συνολικά, τα μέτρα που έχουν τεθεί σε ισχύ, αποτελούν μια αναγκαία παρέμβαση τα οποία σε συνδυασμό με έναν ευρύτερο στρατηγικό σχεδιασμό, θα μπορέσουν να στηρίξουν ουσιαστικά την οικονομία και τις επιχειρήσεις σε αυτή τη δύσκολη περίοδο.
Η ΟΕΒ θα συνεχίσει να αξιολογεί την εφαρμογή τους στην πράξη και, σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς του τουρισμού, θα επανέλθει όποτε χρειαστεί με τεκμηριωμένες και στοχευμένες εισηγήσεις προς την κυβέρνηση, με στόχο την ουσιαστική στήριξη της οικονομίας και την επιτάχυνση της ανάκαμψης.
Τι άλλα μέτρα πιστεύετε ότι θα μπορούσαν να ληφθούν ή έστω και να εξεταστούν από πλευράς κράτους;
Όπως έχω ήδη αναφέρει, η ΟΕΒ θεωρεί ότι πέραν των μέτρων που έχουν ήδη εφαρμοστεί, υπάρχει περιθώριο για την εξέταση πρόσθετων, πιο στοχευμένων παρεμβάσεων που θα ενισχύσουν ουσιαστικά την ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων και θα επιταχύνουν την ανάκαμψη της οικονομίας.
Στα πλαίσια αυτά, κρίνεται σημαντική η ενίσχυση της ρευστότητας των επιχειρήσεων μέσω στοχευμένων σχεδίων στήριξης ιδιαίτερα για τους κλάδους που πλήττονται περισσότερο, όπως ο τουρισμός και η εστίαση. Παράλληλα, η διεύρυνση και επιτάχυνση της πρόσβασης σε χρηματοδοτικά εργαλεία με ευνοϊκούς όρους μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η εφαρμογή στοχευμένων σχεδίων στήριξης της απασχόλησης, με στόχο τη διατήρηση θέσεων εργασίας και την αποφυγή απώλειας πολύτιμου ανθρώπινου δυναμικού, ιδιαίτερα σε εποχικούς κλάδους.
Παράλληλα, κρίνεται αναγκαία η περαιτέρω ενίσχυση της τουριστικής ζήτησης μέσω κινήτρων για προσέλκυση επισκεπτών από νέες αγορές, καθώς και η εντατικοποίηση της προβολής της Κύπρου στο εξωτερικό ως ασφαλούς και ποιοτικού προορισμού.
Πιστεύω ότι η ύπαρξη ενός ευέλικτου μηχανισμού παρακολούθησης της οικονομικής κατάστασης, ώστε να διασφαλίζεται η έγκαιρη προσαρμογή της πολιτικής με πρόσθετα μέτρα, όπου και όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο είναι κάτι το οποίο η πολιτεία θα πρέπει να εξετάσει.
«Συνεπές και ξεκάθαρο το μήνυμά μας προς την Κυβέρνηση»
Αντιλαμβανόμαστε ότι η κατάσταση στην περιοχή θα κυριαρχήσει και κατά τις εργασίες της Ετήσιας Γενικής Συνέλευσης της Ομοσπονδίας, στην παρουσία και του Προέδρου της Δημοκρατίας. Θα αξιοποιήσετε την ευκαιρία για να στείλετε κάποια μηνύματα στην Κυβέρνηση; Κι αν ναι, τι μηνύματα;
Η Ετήσια Γενική Συνέλευση της ΟΕΒ αποτελεί διαχρονικά ένα σημαντικό θεσμικό βήμα διαλόγου μεταξύ της επιχειρηματικής κοινότητας και της Πολιτείας και υπό τις παρούσες συνθήκες, αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα.
Η παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας προσδίδει τη δυνατότητα να αναδειχθούν με σαφήνεια οι προτεραιότητες της οικονομίας και οι ανάγκες των επιχειρήσεων, σε ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας.
Το βασικό και κεντρικό μήνυμα που θα επιδιωχθεί να αναδειχθεί, αφορά την ανάγκη για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της κυπριακής οικονομίας, ως θεμελιώδη προϋπόθεση για τη διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής της χώρας.
Σε μια περίοδο όπου οι επιχειρήσεις καλούνται να λειτουργήσουν σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους, έντονου διεθνούς ανταγωνισμού και συνεχών μεταβολών, η ανταγωνιστικότητα δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, αλλά ένας κρίσιμος παράγοντας επιβίωσης και εξέλιξης.
Θα υπογραμμιστεί ότι η Κύπρος οφείλει να κινηθεί με ταχύτητα και αποφασιστικότητα προς την κατεύθυνση των μεταρρυθμίσεων που ενισχύουν το επιχειρηματικό περιβάλλον.
Απαιτείται συντονισμένη δράση, ουσιαστικός διάλογος και ταχύτητα στις αποφάσεις ώστε η οικονομία να παραμείνει σε τροχιά ανάπτυξης
Η μείωση της γραφειοκρατίας, η επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης, η ενίσχυση της αποδοτικότητας της δημόσιας διοίκησης και η προώθηση της ψηφιακής διακυβέρνησης αποτελούν κρίσιμους πυλώνες για τη δημιουργία ενός σύγχρονου και φιλικού προς τις επενδύσεις πλαισίου.
Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στο ζήτημα του κόστους λειτουργίας των επιχειρήσεων, το οποίο τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί σημαντικά, επηρεάζοντας άμεσα την ανταγωνιστικότητά τους. Το ενεργειακό κόστος, το κόστος χρηματοδότησης, αλλά και το συνολικό λειτουργικό κόστος, συνιστούν καθοριστικούς παράγοντες που επηρεάζουν τις επενδυτικές αποφάσεις και τη βιωσιμότητα πολλών επιχειρήσεων.
Η ανάγκη για στοχευμένες πολιτικές που θα συμβάλουν στη συγκράτηση ή και μείωση αυτών των επιβαρύνσεων είναι πιο επιτακτική από ποτέ.
Η βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος δεν αποτελεί απλώς ζητούμενο της επιχειρηματικής κοινότητας, αλλά βασική προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη της χώρας συνολικά.
Το μήνυμα της ΟΕΒ προς την Κυβέρνηση παραμένει συνεπές και ξεκάθαρο, ότι απαιτείται συντονισμένη δράση, ουσιαστικός διάλογος και ταχύτητα στις αποφάσεις ώστε η οικονομία να παραμείνει σε τροχιά ανάπτυξης παρά τις προκλήσεις.
