Τρομάζουν τα σενάρια για τις οικονομικές επιπτώσεις του αφθώδους πυρετού, καθώς η παρατεταμένη αβεβαιότητα ανεβάζει τις εκτιμήσεις για το αναμενόμενο κόστος αισθητά προς τα πάνω.
Μιλώντας στο InBusinessNews, ο οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, Μάριος Χρίστου τονίζει ότι η μετάδοση του ιού από την αιγοπροβατοτροφία και στην χοιροτροφία, έχει επιτείνει την σοβαρότητα της κατάστασης και κατά συνέπεια των επιπτώσεων, εξηγώντας ότι θα υπάρξουν πιο εκτεταμένες απώλειες στην κτηνοτροφία, πιθανόν μεγαλύτεροι περιορισμοί στις εξαγωγές, πολλαπλασιασμός των κρατικών δαπανών και σοβαρότερη διαταραχή στην αγροδιατροφική αλυσίδα. Παράλληλα, το σοβαρό στοιχείο που προστίθεται στα ήδη αυξημένα προβλήματα είναι η διαφαινόμενη πλέον μόνιμη απώλεια θέσεων εργασίας.
Σύμφωνα με τον κ. Χρίστου, το συνολικό άμεσο και έμμεσο κόστος μπαίνει σε ένα μεγαλύτερο εύρος εκτίμησης (σ.σ. από το αρχικό), μεταξύ €100 εκατ. - €250 εκατ. λόγω της αβεβαιότητας που υπάρχει αυτή την στιγμή και ιδιαίτερα ως προς την χρονική επέκταση και την έκταση της σοβαρότητας που θα πάρει το πρόβλημα, προειδοποιώντας ότι σε ένα ακραίο σενάριο, η μέγιστη τιμή της εκτίμησης στο εύρος που δίνεται πιθανόν να ξεπερνά τα €250 εκατ.
- Διαβάστε επίσης: Αφθώδης πυρετός: Ανησυχία Συνδέσμου Τυροκόμων για επάρκεια γάλακτος λόγω θανατώσεων ζώων - Κύριο μέλημα η προστασία του χαλλουμιού
- Διαβάστε επίσης: Αγελαδοτρόφοι: Το σημαντικό είναι η επιτάχυνση εμβολιασμών και η απομάκρυνση μολυσμένων ζώων
Εξάλλου, όπως επισημαίνει ο οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, το μεγαλύτερο οικονομικό πλήγμα αφορά τις εξαγωγές, ιδιαίτερα του χαλλουμιού, το οποίο μπορεί να χαρακτηριστεί ως ένα στρατηγικό εξαγωγικό προϊόν. Όπως σημειώνει ο Μάριος Χρίστου, παραπέρα καθυστερήσεις ή ακόμη και περιορισμοί πιστοποιήσεων, πιθανόν να οδηγήσουν σε απώλειες παραγγελιών, αύξηση στα κόστη παραγωγής και μετατόπιση πελατών σε ανταγωνιστικές αγορές και ανταγωνιστικά προϊόντα.
Την ίδια ώρα, η παράταση της κρίσης έχει ως αποτέλεσμα την επέκταση των επιπτώσεων σε μονιμότερη βάση στο ύψος των τιμών καταναλωτή, με τον οικονομολόγο να τονίζει ότι οι άμεσες επιπτώσεις θα επηρεάσουν τα αντίστοιχα επηρεαζόμενα προϊόντα της διατροφικής αλυσίδας, όπως την τιμή του γάλακτος, των τυροκομικών προϊόντων και του κρέατος.
Πόσο σημαντικά είναι για την κυπριακή οικονομία τα νέα δεδομένα που διαμορφώνονται από την επιδημία του αφθώδους πυρετού;
Όπως αναφέραμε και πριν από περίπου ενάμιση μήνα, κατά τα πρώτα στάδια της εκδήλωσης και επέκτασης της επιδημίας του αφθώδους πυρετού, και σύμφωνα με την βιβλιογραφία, ο αφθώδης πυρετός (Foot-and-Mouth Disease – FMD) είναι μια ιδιαίτερα μεταδοτική ιογενής ασθένεια που προσβάλλει ζώα με διχαλωτές οπλές (βοοειδή, πρόβατα, κατσίκες, χοίρους). Στην Κύπρο, η επιδημία, η οποία αρχικά εκδηλώθηκε στις κατεχόμενες περιοχές και πέρασε πλέον και στις ελεύθερες περιοχές, έχει σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις, κυρίως στον αγροτικό και εξαγωγικό τομέα με συνεπακόλουθα στην οικονομία της χώρας γενικότερα. Ιδιαίτερα η μετάδοση του ιού από την αιγοπροβατοτροφία και στην χοιροτροφία, έχει επιτείνει την σοβαρότητα της κατάστασης και κατά συνέπεια των επιπτώσεων. Θα υπάρξουν επομένως πιο εκτεταμένες απώλειες στην κτηνοτροφία, πιθανόν μεγαλύτεροι περιορισμοί στις εξαγωγές, οπωσδήποτε πολλαπλασιασμός των κρατικών δαπανών και σοβαρότερη διαταραχή στην αγροδιατροφική αλυσίδα. Το νέο σοβαρό στοιχείο που προστίθεται στα προβλήματα είναι η διαφαινόμενη πλέον μόνιμη απώλεια θέσεων εργασίας.
- Διαβάστε επίσης: Μάριος Χρίστου για αφθώδη πυρετό: Από δεκάδες έως εκατοντάδες εκατ. το εκτιμώμενο κόστος για την κυπριακή οικονομία
Το άμεσο και έμμεσο κόστος και το ακραίο σενάριο
Πόσο εκτιμάται ότι είναι το κόστος στην οικονομία της Κύπρου με βάση τα σημερινά δεδομένα σε πραγματικές εκτιμήσεις;
Οι πρώτες μας εκτιμήσεις στην αρχική φάση εκδήλωσης του ιού, ανέβαζαν το κόστος στα περίπου €20 εκατ., ενώ με την παράταση της κρίσης για ένα ακόμα μικρό χρονικό διάστημα μερικών μόνο εβδομάδων και υπό την προϋπόθεση ότι θα τύγχανε ελέγχου και περιορισμού, αυτές τοποθετούνταν στα €40 εκατ. - €80 εκατ. Δυστυχώς, με την εξάπλωση της επιδημίας και τον επηρεασμό περισσότερων κτηνοτροφικών μονάδων, αλλά και περιοχών, οι εκτιμήσεις μας πλέον αναπροσαρμόζονται προς τα πάνω. Το συνολικό άμεσο και έμμεσο κόστος μπαίνει σε ένα μεγαλύτερο εύρος εκτίμησης, μεταξύ €100 εκατ. - €250 εκατ. λόγω της αβεβαιότητας που υπάρχει αυτή την στιγμή και ιδιαίτερα ως προς την χρονική επέκταση και την έκταση της σοβαρότητας που θα πάρει το πρόβλημα. Σε ένα ακραίο σενάριο, η μέγιστη τιμή της εκτίμησής μας στο εύρος που δίνουμε πιθανόν να είναι και μεγαλύτερη από €250 εκατ.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις μας, στο στάδιο που ευρισκόμαστε αυτή την στιγμή έχουμε περίπου €35 εκατ. - €65 εκατ. κόστος αποζημίωσης των κτηνοτρόφων περίπου €12 εκατ. - €22 εκατ. κόστος για εμβόλια, εργαστηριακούς ελέγχους και κτηνιατρικά μέτρα και περίπου €8 εκατ. - €12 εκατ. για διοικητικά κόστη και μέτρα βιοασφάλειας. Ένα σύνολο, δηλαδή, άμεσου κόστους περίπου €80 εκατ. Τα έμμεσα κόστη που προκύπτουν από απώλεια παραγωγής και εξαγωγών, πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στις αγορές και απώλειες θέσεων εργασίας ανεβάζουν το συνολικό κόστος σε υψηλότερα επίπεδα.
Πλήγμα για τις εξαγωγές, αυξήσεις τιμών και απώλειες θέσεων εργασίας
Ποιες άλλες οικονομικές επιπτώσεις πιθανόν να υπάρξουν;
Όπως εντοπίσαμε από την αρχή, το μεγαλύτερο οικονομικό πλήγμα αφορά τις εξαγωγές. Η Κύπρος εξάγει μεγάλες ποσότητες γαλακτοκομικών προϊόντων και ιδιαίτερα χαλλουμιού. Το χαλλούμι είναι ένα από τα πιο σημαντικά εξαγώγιμα προϊόντα της Κύπρου και η πορεία των εξαγωγών του έχει τα τελευταία χρόνια αποκτήσει τεράστια δυναμική. Όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα, οι εξαγωγές χαλλουμιού στα τελευταία 15 έτη έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί:
Έτος/Εξαγωγές χαλλουμιού
|
2010 |
~€120 εκατ. |
|
2015 |
~€210 εκατ. |
|
2020 |
~€270 εκατ. |
|
2024 |
~€320–330 εκατ. |
Αν υποθέσουμε ότι ο ίδιος ρυθμός συνεχιστεί, τότε μπορούμε να υπολογίσουμε, με μια γραμμική εκτίμηση, τις ετήσιες εξαγωγές μέχρι το 2035 να φτάνουν τα €700 εκατ. – €900 εκατ. Με βάση τα στοιχεία αυτά, το χαλλούμι μπορεί να χαρακτηριστεί ως ένα στρατηγικό εξαγωγικό προϊόν. Παραπέρα καθυστερήσεις ή ακόμη και περιορισμοί πιστοποιήσεων, πιθανόν να οδηγήσουν σε απώλειες παραγγελιών, αύξηση στα κόστη παραγωγής και μετατόπιση πελατών σε ανταγωνιστικές αγορές και ανταγωνιστικά προϊόντα.
Όπως έχουμε ήδη αναλύσει και σε προηγούμενες τοποθετήσεις μας, οι εξαγωγές χαλλουμιού υπολογίζονται περίπου στο 20% των συνολικών εξαγωγών της Κύπρου, με ένα σημαντικό ποσοστό συνεισφοράς (περίπου 3%-5%) στο ΑΕΠ της χώρας.
Η παράταση της κρίσης έχει ως αποτέλεσμα την επέκταση των επιπτώσεων σε μονιμότερη βάση στο ύψος των τιμών καταναλωτή. Οι άμεσες επιπτώσεις θα επηρεάσουν τα αντίστοιχα επηρεαζόμενα προϊόντα της διατροφικής αλυσίδας, όπως την τιμή του γάλακτος, των τυροκομικών προϊόντων και του κρέατος. Παράλληλα, η μείωση της εγχώριας παραγωγής θα οδηγήσει στην συμπλήρωση των ελλείψεων μέσω εισαγωγών.
Απειλή για μόνιμη απώλεια θέσεων εργασίας
Πόσοι εργαζόμενοι επηρεάζονται;
Στις αρχικές μας εκτιμήσεις και τους πρώτους υπολογισμούς με την εκδήλωση του ιού, αναφερθήκαμε σε επηρεασμό με άμεσο ή έμμεσο τρόπο περίπου 15.000 θέσεων εργασίας. Με την παράταση και επέκταση της κρίσης, ο αριθμός του επηρεασμού 15.000 θέσεων εργασίας μπορεί να θεωρείται πλέον ως συντηρητικός. Ένα πιο ρεαλιστικό εύρος μπορεί να κυμανθεί μεταξύ 15.000 - 20.000 θέσεων εργασίας, με την διαφορά ότι επιπρόσθετα έχουμε την απειλή του μονιμότερου επηρεασμού της εργοδότησης στους επηρεαζόμενους κλάδους. Οι βασικοί κλάδοι της οικονομίας που αναμένεται να επηρεαστούν αφορούν την κτηνοτροφία, την τυροκομία, τις μεταφορές, τις ζωοτροφές, το λιανικό εμπόριο τροφίμων, τις εταιρείες εξαγωγών και logistics.
Οι τέσσερις βασικοί παράμετροι
Γενικά πόσο σοβαρή μπορεί να εξελιχθεί η κρίση;
Η σοβαρότητα της εξέλιξης της κατάστασης εξαρτάται πιστεύουμε από τέσσερις παραμέτρους:
- Να σταματήσει η εμφάνιση νέων κρουσμάτων τις αμέσως επόμενες πολύ λίγες εβδομάδες.
- Την αποτελεσματική ολοκλήρωση των εμβολιασμών.
- Την σύντομη αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των αγορών.
- Την στήριξη των κτηνοτρόφων και των παραγωγών τυροκομικών προϊόντων να παραμείνουν ενεργοί στον τομέα.
Θεωρούμε, επομένως, σημαντικές τις αμέσως επόμενες λίγες εβδομάδες και ιδιαίτερα την επιτυχία της προσπάθειας περιορισμού της εξάπλωσης της νόσου, του εμβολιασμού των ζώων και της άμεσης, ουσιαστικής και έγκαιρης στήριξης των κτηνοτρόφων στην πορεία εξέλιξης των επιπτώσεων της επιδημίας του αφθώδους πυρετού.
