Σαρωτικές αλλαγές στις διαδικασίες, αλλά και στα κριτήρια πλήρωσης θέσεων στη δημόσια υπηρεσία, προωθεί η Κυβέρνηση μέσω δέσμης τριών νομοσχεδίων τα οποία προώθησε στη Βουλή για συζήτηση και ψήφιση με τη νέα σύνθεση του Σώματος, όπως αυτή θα προκύψει μετά τις Βουλευτικές Εκλογές του Μαΐου.
Πρόκειται για νομοσχέδια που τροποποιούν τους «περί Αξιολόγησης Υποψηφίων για Διορισμό στη Δημόσια Υπηρεσία Νόμο», «περί Δημόσιας Υπηρεσίας Νόμο» και «περί Αξιολόγησης Υποψηφίων για Διορισμό στη Δημόσια Υπηρεσία (Προσωρινές Διατάξεις) Νόμο».
Σύμφωνα, πάντως, με τα όσα αναφέρονται στην εισηγητική έκθεση που συνοδεύει τα νομοσχέδια, με την υφιστάμενη διαδικασία πλήρωσης θέσεων στη δημόσια υπηρεσία παρατηρήθηκαν τα πιο κάτω προβλήματα αποτελεσματικότητας στην πλήρωση των θέσεων:
- Σε αρκετές περιπτώσεις δεν υπάρχει ικανοποιητικός αριθμός ενδιαφερόμενων υποψηφίων για πλήρωση όλων των κενών θέσεων εισδοχής στη δημόσια υπηρεσία, με αποτέλεσμα σε κάθε διαδικασία να παραμένουν κενές θέσεις και να χρειάζεται επανάληψη της διαδικασίας για να καταστεί δυνατή η πλήρωση όλων των κενών θέσεων.
- Παρατηρείται μεγάλη κινητικότητα των υποψηφίων που διορίζονται σε μια θέση και ταυτόχρονα διεκδικούν και άλλες θέσεις για τις οποίες έχουν τα απαιτούμενα προσόντα που μπορεί να τους ενδιαφέρουν περισσότερο. Συνεπώς, όταν τους προσφερθεί διορισμός σε άλλη θέση, εγκαταλείπουν την προηγούμενη θέση, με όλα τα συνεπαγόμενα αρνητικά για τις επηρεαζόμενες Υπηρεσίες αποτελέσματα.
- Δεδομένου ότι η γενική γραπτή εξέταση διεξάγεται πριν από την προκήρυξη κενών θέσεων, η διαδικασία πλήρωσης των θέσεων δεν γίνεται στοχευμένα και συνεπώς προκύπτουν διάφορα προβλήματα στην όλη διαδικασία πλήρωσης των θέσεων και κυρίως η μη προσέλκυση ενδιαφερομένων υποψηφίων.
- Οι υποψήφιοι παρακάθονται σε εξετάσεις για τις οποίες προετοιμάζονται και καταβάλλουν και σχετικό τέλος συμμετοχής (50 ευρώ) χωρίς να είναι βέβαιο αν θα προκύψουν κενές θέσεις για τις οποίες θα έχουν τα απαιτούμενα προσόντα για να τις διεκδικήσουν. Αυτό προκαλεί δικαιολογημένα παράπονα / αντιδράσεις.
- Υπάρχουν συνεχή παράπονα και αντιδράσεις από τις Υπηρεσίες, οι οποίες αντιμετωπίζουν τα προβλήματα και τις συνέπειες της αναποτελεσματικότητας των διαδικασιών πλήρωσης των κενών θέσεών τους, τα οποία αυξάνονται χρόνο με τον χρόνο.
- Η πολυπλοκότητα στη διαδικασία έγκρισης των Καταλόγων, που απαιτεί την έγκρισή τους από τη Βουλή των Αντιπροσώπων, προκαλεί καθυστέρηση και ρίσκο στην προώθηση και έγκαιρη έγκρισή τους, καθώς και αχρείαστη γραφειοκρατία, δεδομένου ότι η Βουλή δεν μπορεί να τροποποιήσει τους εν λόγω Καταλόγους, παρά μόνο να τους εγκρίνει ή απορρίψει.
Για αντιμετώπιση των πιο πάνω προβλημάτων που παρατηρούνται διαχρονικά με την υφιστάμενη διαδικασία και χρόνο με τον χρόνο διογκώνονται και με σκοπό η όλη διαδικασία πλήρωσης θέσεων εισδοχής στη δημόσια υπηρεσία να γίνεται με πιο ορθολογικό και αποτελεσματικό τρόπο, το Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης και Προσωπικού του Υπουργείου Οικονομικών, ετοίμασε τα προαναφερθέντα νομοσχέδια, τα οποία έτυχαν του αναγκαίου νομοτεχνικού ελέγχου από τη Νομική Υπηρεσία.
Τα νομοσχέδια
Σε ό,τι αφορά το πρώτο νομοσχέδιο, το οποίο τιτλοφορείται ως «Ο περί Αξιολόγησης Υποψηφίων για Διορισμό στη Δημόσια Υπηρεσία Νόμο του 2026», σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση, σκοπός του είναι η διαφοροποίηση της διαδικασίας πλήρωσης θέσεων εισδοχής στη δημόσια υπηρεσία.
Μάλιστα και λόγω των εκτεταμένων αλλαγών και για σκοπούς ενοποίησης και εκσυγχρονισμού του ισχύοντος «περί Αξιολόγησης Υποψηφίων για Διορισμό στη Δημόσια Υπηρεσία Νόμου του 1998 έως 2024» καταρτίστηκε νέο νομοσχέδιο για αντικατάστασή του.
Συγκεκριμένα, με το εν λόγω νομοσχέδιο προωθούνται οι πιο κάτω βασικές αλλαγές:
1/ Ρυθμίζεται ότι οι γενικές γραπτές εξετάσεις για πλήρωση θέσεων εισδοχής στη δημόσια υπηρεσία θα διεξάγονται μετά την προκήρυξη των κενών θέσεων και όχι προηγουμένως, ώστε:
- η όλη διαδικασία και η εκδήλωση ενδιαφέροντος των υποψηφίων να είναι στοχευμένη και πιο ευθυγραμμισμένη με τις ανάγκες στελέχωσης των Υπηρεσιών,
- η λήψη απόφασης για τα εξεταζόμενα θέματα να στηρίζεται στις ανάγκες/ιδιαιτερότητες των υπό πλήρωση θέσεων, και
- οι πολίτες να γνωρίζουν αν υπάρχουν κενές θέσεις για τις οποίες κατέχουν τα προσόντα, ώστε να αποφασίσουν αν θα παρακαθίσουν στις εξετάσεις, για τις οποίες απαιτείται προετοιμασία και καταβολή τέλους.
2/ Ρυθμίζεται ότι οι κενές θέσεις εισδοχής στη δημόσια υπηρεσία δημοσιεύονται κατά το πρώτο δίμηνο κάθε έτους, αντί κατά το πρώτο τετράμηνο κάθε έτους, όπως ισχύει σήμερα, για σκοπούς επίσπευσης της διαδικασίας πλήρωσης θέσεων εισδοχής στη δημόσια υπηρεσία.
3/ Διαγράφονται οι ρυθμίσεις για κατάθεση κάθε χρόνο στη Βουλή για έγκριση, των Καταλόγων θέσεων για τις οποίες προβλέπεται η διεξαγωγή γενικής γραπτής εξέτασης ή ειδικής γραπτής εξέτασης από τις οικείες Συμβουλευτικές Επιτροπές.
Η πολυπλοκότητα στη διαδικασία έγκρισης των Καταλόγων, που απαιτεί την έγκρισή τους από τη Βουλή, προκαλεί καθυστέρηση και ρίσκο στην προώθηση και έγκαιρη έγκρισή τους, καθώς και αχρείαστη γραφειοκρατία, δεδομένου ότι η Βουλή δεν μπορεί να τροποποιήσει τους εν λόγω Καταλόγους, παρά μόνο να τους εγκρίνει ή απορρίψει.
4/ Ρυθμίζεται ότι οι θέσεις για την πλήρωση των οποίων δικαιολογείται η διεξαγωγή ειδικής γραπτής εξέτασης από την οικεία Συμβουλευτική Επιτροπή, για τεκμηριωμένους λόγους που αφορούν σε ιδιαιτερότητες και δυσκολίες πλήρωσης τους, θα καθορίζονται με Διάταγμα του Υπουργικού Συμβουλίου, που θα εκδίδεται εντός Δεκεμβρίου του έτους που προηγείται της προκήρυξης των κενών θέσεων.
5/ Καταργείται η Ειδική Επιτροπή που είναι σήμερα αρμόδια για τη διεξαγωγή της γενικής γραπτής εξέτασης και καθορίζεται ότι την απόφαση για το είδος της εν λόγω εξέτασης και την ευθύνη διεξαγωγής της θα έχει η Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας (ΕΔΥ) ως το αρμόδιο διοικητικό όργανο για πλήρωση των θέσεων στη δημόσια υπηρεσία.
6/ Ρυθμίζεται ότι η ΕΔΥ, μετά τον καταρτισμό καταλόγου υποψηφίων για κάθε διαδικασία πλήρωσης θέσεων, στον οποίο περιλαμβάνονται οι επιτυχόντες στη γραπτή εξέταση που κατέχουν τα απαιτούμενα από το οικείο Σχέδιο Υπηρεσίας προσόντα, θα καλεί τους υποψηφίους που διεκδικούν περισσότερες από μια θέσεις να δηλώσουν σειρά προτίμησης για όλες τις θέσεις που διεκδικούν και σε περίπτωση που διοριστούν σε θέση που είναι πρώτη τους επιλογή, να διαγράφονται από τους υπόλοιπους κατάλογους υποψηφίων για διεκδίκηση άλλης θέσης.
Πρόσθετα, περιλαμβάνεται ρύθμιση ότι, σε περίπτωση που οι υποψήφιοι διοριστούν στη δεύτερη τους επιλογή ή σε οποιαδήποτε κατώτερη σε σειρά προτίμησης επιλογή τους, θα συνεχίζουν να περιλαμβάνονται στον κατάλογο υποψηφίων για διεκδίκηση θέσης που δηλώθηκε σε ανώτερη σειρά προτίμησης από τη θέση στην οποία διορίστηκε.
Το μέτρο αυτό προωθείται για αντιμετώπιση / περιορισμό του προβλήματος της κινητικότητας των υπαλλήλων που αποδέχονται διορισμό σε μια θέση και μεταγενέστερα αποδέχονται διορισμό σε άλλη θέση για την οποία κατέχουν τα απαιτούμενα προσόντα.
7/ Αυξάνονται οι μονάδες μοριοδότησης του κριτηρίου της αξιολόγησης οικείου Προϊσταμένου Τμήματος από 0-5 σε 0-15 κατά την προφορική εξέταση ενώπιον της ΕΔΥ, λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτός βρίσκεται σε μοναδική θέση να γνωρίζει και να εκτιμήσει στην πράξη τις ανάγκες της κάθε κενής θέσης, καθώς και τις ιδιότητες που απαιτούνται, ώστε να μπορεί ο υποψήφιος να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της θέσης. Η ΕΔΥ μπορεί να αποδώσει στους υποψήφιους κατά την προφορική εξέταση μέχρι 20 μονάδες.
Σημειώνεται ότι ο εν λόγω Νόμος προβλέπει και για τη διαδικασία πλήρωσης θέσεων εισδοχής στα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, καθώς και στην Αστυνομία, η οποία, όμως, δεν μεταβάλλεται με το προωθούμενο νομοσχέδιο.
Άλλες ρυθμίσεις
Λόγω της προώθησης της ρύθμισης που αναφέρεται στο σημείο 2 του πιο πάνω νομοσχεδίου, προωθείται ταυτόχρονα και τροποποίηση του σχετικού άρθρου του «περί Δημόσιας Υπηρεσίας Νόμου», ώστε να ρυθμιστεί ότι οι αρμόδιες αρχές υποβάλλουν τις προτάσεις τους στην ΕΔΥ για πλήρωση θέσεων το αργότερο σε δύο μήνες από την ημέρα που οι θέσεις έχουν δημιουργηθεί ή κενωθεί, αντί σε τέσσερις μήνες όπως ισχύει σήμερα, και η δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας από την Επιτροπή των θέσεων Πρώτου Διορισμού που είναι κενές ή προβλέπεται ότι θα κενωθούν μέχρι το τέλος του έτους, να γίνεται κατά το πρώτο δίμηνο κάθε έτους, αντί κατά το πρώτο τετράμηνο κάθε έτους.
Εξάλλου και λόγω των προωθούμενων αλλαγών στη διαδικασία πλήρωσης θέσεων εισδοχής με το πρώτο νομοσχέδιο, κρίθηκε επιβεβλημένο όπως προωθηθεί ταυτόχρονα και τρίτο νομοσχέδιο με σκοπό την έγκριση των πιο κάτω προσωρινών ρυθμίσεων για αναστολή συγκεκριμένων προνοιών του «περί Αξιολόγησης Υποψηφίων για Διορισμό στη Δημόσια Υπηρεσία Νόμου του 1998-2024», για τις οποίες θα πρέπει να αναληφθούν ενέργειες το προσεχές διάστημα, εντός του 2026:
- Μη διεξαγωγή κατά το έτος 2026 της γενικής γραπτής εξέτασης που διεξάγεται το τελευταίο τετράμηνο κάθε έτους από την Ειδική Επιτροπή για θέσεις εισδοχής στη δημόσια υπηρεσία, για την οποία εφαρμόζονται οι περί Δημόσιας Υπηρεσίας Νόμοι, αφού, με το πρώτο νομοσχέδιο προωθούνται τροποποιήσεις με σκοπό η γενική γραπτή εξέταση να διεξάγεται μετά την προκήρυξη των κενών θέσεων, από το 2027 και έπειτα.
- Μη κατάθεση κατά το έτος 2026 των καταλόγων θέσεων που κατατίθενται κάθε έτος στη Βουλή για έγκριση, βάσει των οποίων διεξάγεται η προαναφερθείσα εξέταση.
Σημειώνεται ότι η ρύθμιση αυτή δεν επηρεάζει την πλήρωση των θέσεων κατά το 2026, αφού, βάσει του ισχύοντος Νόμου, οι επιτυχόντες στη γραπτή εξέταση που έχει διεξαχθεί το τελευταίο τετράμηνο του έτους 2025 μπορούν να υποβάλλουν αίτηση για διεκδίκηση οποιαδήποτε κενής θέσης δημοσιευθεί κατά το έτος 2026, αν έχουν τα απαιτούμενα προσόντα.
Αξίζει, πάντως, να τονιστεί πως στο πλαίσιο διαμόρφωσης του πρώτου νομοσχεδίου προηγήθηκαν συναντήσεις για συζήτηση των προβλημάτων που παρουσιάζει το υφιστάμενο σύστημα και ανταλλαγή απόψεων για προώθηση διορθωτικών αλλαγών με την ΕΔΥ, καθώς και τους Γενικούς Διευθυντές Υπουργείων / Υφυπουργείων / Γενικών Διευθύνσεων.
Επίσης, το πρόβλημα και η ανάγκη προώθησης λύσεων αναδείχθηκε με επιστολές της ΠΑΣΥΔΥ και του Κλάδου Διευθυντών της εν λόγω συντεχνίας.
