Το σημερινό συνεχώς μεταβαλλόμενο χρηματοοικονομικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται, μεταξύ άλλων, από σύνθετες απειλές και αυστηρότερες απαιτήσεις κανονιστικής συμμόρφωσης. Το γεγονός αυτό αναπόφευκτα επηρεάζει το σύνολο των υποδομών και την εφοδιαστική αλυσίδα ενός οργανισμού. Επιφέρει ριζικές αλλαγές και δυσχεραίνει σε σημαντικό βαθμό το έργο των τμημάτων διαχείρισης κινδύνων, των οποίων ο ρόλος επαναπροσδιορίζεται, όπως επισημαίνει ο Ανδρέας Αρτεμίου Chief Risk Officer (CRO) της ISX Financial - Ίδρυμα Ηλεκτρονικού Χρήματος (Electronic Money Institution), με εξουσιοδότηση σε Κύπρο και Ηνωμένο Βασίλειο.
Ένας στρατηγικός εταίρος
Ο ρόλος του CRO έχει πλέον αλλάξει και συνεχίζει να εξελίσσεται. Στο σημερινό, διαρκώς μεταβαλλόμενο χρηματοοικονομικό περιβάλλον, πλέον ο CRO δεν θεωρείται μόνο ο θεματοφύλακας κανονιστικής συμμόρφωσης, αλλά σταδιακά ανάγεται σε στρατηγικό εταίρο, θωρακίζοντας την αξιοπιστία και την οικονομική ακεραιότητα ενός οργανισμού. Ταυτόχρονα το έργο του υποστηρίζει και ενισχύει τη γρήγορη, διαφανή και απρόσκοπτη εμπειρία του πελάτη. Γιατί στη σημερινή αγορά, η επιχειρησιακή ανθεκτικότητα δεν αποτελεί μόνο απαίτηση των ρυθμιστικών Αρχών. Αποτελεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα, www.isx.financial.
Οι επικεφαλής διαχείρισης κινδύνων (Chief Risk Officers) έχουν αντιληφθεί πως δεν μπορούν πλέον να βασίζονται αποκλειστικά σε δεδομένα από περιοδικές αναφορές, ανασκοπήσεις περιστατικών ή ελέγχους οικονομικών καταστάσεων για να διαμορφώσουν ολοκληρωμένη εικόνα, ώστε να προβούν σε τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων.
Όντας υπεύθυνος για τον εντοπισμό, αξιολόγηση και αντιμετώπιση εσωτερικών και εξωτερικών κινδύνων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα περιουσιακά στοιχεία, την κερδοφορία, ακόμη και την αξιοπιστία ενός οργανισμού, ο CRO δρα ως θεματοφύλακας της επιχειρησιακής ανθεκτικότητας. Ο ρόλος είναι επιφορτισμένος να παρακολουθεί και να αξιολογεί διαρκώς το προφίλ κινδύνου ενός οργανισμού, διασφαλίζοντας ότι η ώθηση προς την ανάπτυξη διέπεται από συνετές πρακτικές ασφάλειας και εκπλήρωση των πλαισίων κανονιστικής συμμόρφωσης.
Κύμα αλλαγών και επιπλέον ευθύνες
Το κύμα αλλαγών τροφοδοτείται κυρίως από τρεις παράγοντες:
Πρώτον, έχουν αλλάξει τα κριτήρια και οι διαδικασίες που χρησιμοποιούν οι οργανισμοί για να λαμβάνουν αποφάσεις. Αναγνωρίζουν πως δεν μπορούν πλέον να βασίζονται αποκλειστικά σε δεδομένα από περιοδικές αναφορές για τον εντοπισμό και τη διαχείριση κινδύνων ή κυβερνοαπειλών. Η σύγχρονη συνετή διαχείριση κινδύνων απαιτεί την υιοθέτηση δεικτών έγκαιρης προειδοποίησης, προληπτική ανάλυση σεναρίων και σχέδια διαχείρισης κρίσεων για ταχύτερο εντοπισμό, αξιολόγηση και αντιμετώπιση των κινδύνων.
Δεύτερον, οι ρυθμιστικές Αρχές γίνονται ολοένα και πιο απαιτητικές, ζητώντας από τους οργανισμούς να υιοθετούν σύνθετες κι αυστηρές πρακτικές αποτελεσματικής αντιμετώπισης των κινδύνων. Τα πλαίσια κανονιστικής συμμόρφωσης απαιτούν περισσότερη διαφάνεια και ορατότητα σε πραγματικό χρόνο, ισχυρή τεκμηρίωση σε αποφάσεις που άπτονται ζητημάτων εταιρικής διακυβέρνησης και επιχειρησιακή ανθεκτικότητα.
Τρίτον, και ίσως κάποιες φορές υποτιμημένο, είναι ο κίνδυνος εξάρτησης από τρίτους παρόχους. Αυτός ο κίνδυνος πλέον θεωρείται συστημικός. Υπερβολική συγκέντρωση στο cloud και σε εξωτερική ανάθεση (outsourcing) σημαίνει ότι τυχόν αποτυχία ενός παρόχου μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχή ευρείας κλίμακας εντός ενός οργανισμού ή ομίλου εταιρειών. Η εξωτερική ανάθεση μιας υπηρεσίας δεν μεταβιβάζει την ευθύνη και σίγουρα δεν μεταβιβάζει την ακεραιότητα ενός οργανισμού.
Θωράκιση χωρίς επιβράδυνση
Για έναν CRO που δραστηριοποιείται στο δυναμικό περιβάλλον της χρηματοοικονομικής τεχνολογίας (fintech), μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις είναι ο σχεδιασμός και η εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης κινδύνων που να είναι ταυτόχρονα ανθεκτικό αλλά και διακριτικό, σχεδόν αόρατο. Βέβαια αυτό συνεπάγεται έναν ιδιαίτερα απαιτητικό περιορισμό που προϋποθέτει ότι η εμπειρία συναλλαγής του πελάτη θα παραμένει γρήγορη και απρόσκοπτη, χωρίς να επηρεάζεται από οποιοδήποτε σύστημα ή διαδικασία. Οι πελάτες δεν συγκρίνουν την εμπειρία συναλλαγών τους με άλλες τράπεζες. Τη συγκρίνουν με την τελευταία απρόσκοπτη εμπειρία συναλλαγής που είχαν, είτε πρόκειται για διαδικτυακή πλατφόρμα διανομής φαγητού (delivery) είτε για κλικ αγοράς καλαθιού (cart checkout), δηλαδή συναλλαγή ηλεκτρονικού εμπορίου.
Από τη μια, ο CRO πρέπει να θεσπίσει και να εφαρμόσει ελέγχους και διαδικασίες για τη διασφάλιση της επιχειρησιακής ανθεκτικότητας απέναντι σε απάτες (συμπεριλαμβανομένης της χρήσης τεχνητής νοημοσύνης), κυβερνοεπιθέσεις, παραβάσεις πλαισίων κανονιστικής συμμόρφωσης, και άλλα. Αυτά απαιτούν πολυεπίπεδους ελέγχους όπως παρακολούθηση συναλλαγών σε πραγματικό χρόνο, προσαρμοσμένους ελέγχους ταυτοποίησης, κλίμακες αξιολόγησης κινδύνου, δέουσα επιμέλεια πολιτικής που διέπει τους τρίτους παρόχους και ισχυρά πλαίσια προστασίας δεδομένων. Από την άλλη, κάθε επιπρόσθετο επίπεδο ελέγχου πρέπει να αξιολογείται ώστε να μη δημιουργεί καθυστερήσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε εγκατάλειψη αγοράς καλαθιού (cart abandonment), απορριφθείσες συναλλαγές ή δυσαρέσκεια πελατών.
Είναι δόκιμο η διαχείριση κινδύνων να εμπλέκεται σε ολόκληρο το φάσμα διαδικασιών ενός οργανισμού, ώστε κάθε λειτουργία να ενσωματώνει την αρχή risk by design. Σε ένα fintech περιβάλλον όπου οι πελάτες αναμένουν άμεσες εγκρίσεις συναλλαγών και απρόσκοπτα checkouts, ο CRO πρέπει να προωθεί πολιτικές και ελέγχους διαχείρισης κινδύνων που να είναι έξυπνοι, ευέλικτοι και αποτελεσματικοί, όχι στατικοί και παρεμβατικοί.
Ο CRO σε πρώτο πλάνο
Η επίτευξη ισορροπίας εξαρτάται τόσο από την τεχνολογία όσο και από τον ανθρώπινο παράγοντα. Με άλλα λόγια η διαχείριση κινδύνων, ενισχυμένη από τις δυνατότητες της τεχνολογίας και την ανάλυση δεδομένων, πρέπει να συμβαδίζει με τις βασικές ιδιότητες και δεξιότητες ενός CRO. Μοντέλα μηχανικής μάθησης (machine learning), συμπεριφορική ανάλυση (behaviour analytics) και έλεγχοι ταυτοποίησης βάσει αξιολόγησης και κατηγοριοποίησης του κινδύνου επιτρέπουν στους οργανισμούς να παρακολουθούν τη δραστηριότητα σε πραγματικό χρόνο και να εφαρμόζουν αυστηρότερα μέτρα. Παράλληλα δίνουν τη δυνατότητα στους πελάτες να χρησιμοποιούν υπηρεσίες και προϊόντα απρόσκοπτα, χωρίς ανεπιθύμητες διακοπές και προβλήματα.
Παράλληλα ένας CRO πρέπει να λειτουργεί ως προέκταση της διεύθυνσης, ως σύμμαχος που αμφισβητεί με εποικοδομητικό τρόπο σχεδιασμούς και πολιτικές, χαρτογραφεί παρόχους, δοκιμάζει αυτοματισμούς και διασφαλίζει ότι η ανθρώπινη κρίση δεν παραγκωνίζεται προς όφελος συμπερασμάτων και αποφάσεων που εξάγονται από λειτουργικά συστήματα. Ο ρόλος απαιτεί επίσης ικανότητα επιτάχυνσης ελέγχων, κατάλληλη προετοιμασία για αντιμετώπιση αποτυχιών, περιορισμό από αλληλεξαρτήσεις τρίτων και παρουσίαση αποδεικτικών, εφόσον ζητηθούν από τον εσωτερικό έλεγχο.
Risk by design από την αρχή
Η διατμηματική συνεργασία είναι ζωτικής σημασίας, ώστε η διαχείριση κινδύνων να ενσωματώνεται έγκαιρα από την αρχή (και όχι εκ των υστέρων) στον συνολικό σχεδιασμό της εμπειρίας του πελάτη.
Η αύξηση του όγκου συναλλαγών αναπόφευκτα ασκεί σημαντική πίεση στα λειτουργικά συστήματα ενός οργανισμού. Κάθε αποτυχημένη ή καθυστερημένη συναλλαγή μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια εσόδων και, κυρίως, σε δυσαρέσκεια πελατών. Ο CRO πρέπει να είναι ευέλικτος και αποφασιστικός, εξισορροπώντας μεταξύ της ενίσχυσης των υποδομών και της αύξησης των εσόδων ενός οργανισμού.
Τυχόν υπερεπένδυση σε υποδομές αυξάνει το κόστος και πιέζει τα περιθώρια, ενώ τυχόν υποεπένδυση αυξάνει τον κίνδυνο λειτουργικών διαταραχών, έκθεσης αδυναμιών σε κυβερνοαπειλές, μείωσης του ποσοστού επιτυχημένων συναλλαγών, ακόμη και κλονισμού της αξιοπιστίας και της φήμης ενός οργανισμού. Η παρακολούθηση βασικών δεικτών απόδοσης, όπως ποσοστό επιτυχημένων συναλλαγών, κόστος ανά συναλλαγή και ποσοστό διαθεσιμότητας (uptime) συναρτήσει υποδομών και σχετικών δεδομένων ενός οργανισμού, είναι θεμελιώδους σημασίας για τη διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ ανάπτυξης, λειτουργικής αποδοτικότητας και επιχειρησιακής ανθεκτικότητας.
Επομένως, ενδεχομένως η μεγαλύτερη πρόκληση για έναν CRO δεν είναι απλώς η διαχείριση, αντιμετώπιση και μείωση των κινδύνων. Είναι να πετύχει τα πιο πάνω χωρίς να επιφέρει περιττή καθυστέρηση, απορριφθείσες συναλλαγές, εγκατάλειψη αγοράς καλαθιού ή δυσαρέσκεια πελατών.
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στον περιοδικό IN Business, τεύχος Απριλίου 2026
