Οι καθυστερήσεις στην έκδοση διαταγμάτων και στην είσπραξη επιδικασμένων ποσών από τη Νομική Υπηρεσία έχουν ως αποτέλεσμα το εισπρακτέο ποσό να ανέλθει για το 2024 στις €26,3 εκ. αναφέρει η Ελεγκτική Υπηρεσία, σε έκθεσή της με τα ευρήματα του κανονιστικού ελέγχου της Νομικής Υπηρεσίας για τα έτη 2023 και 2024.
Από την άλλη, οι καθυστερήσεις στην καταβολή των επιδικασθέντων ποσών από τη Νομική Υπηρεσία, που σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνούν το ένα έτος, επιβαρύνει τη Νομική Υπηρεσία με πρόσθετους τόκους, που φτάνουν μέχρι και το 4%.
Σε άλλες περιπτώσεις, η Ελεγκτική Υπηρεσία καταγράφει ότι δίνεται αναστολή εκτέλεσης ενταλμάτων προστίμου, με πολύ χαμηλές μηνιαίες δόσεις, με αποτέλεσμα το διοικητικό κόστος εκτέλεσης της κάθε δόσης να είναι ενδεχομένως μεγαλύτερο από το όφελος.
Ο έλεγχος της Ελεγκτικής Υπηρεσίας επικεντρώθηκε, μεταξύ άλλων, στις διαδικασίες αναστολής εκτέλεσης ενταλμάτων προστίμου, στη διαχείριση και είσπραξη επιδικασθέντων ποσών, στη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων και ενοικιαζόμενων υποστατικών, καθώς και σε ζητήματα που αφορούν το προσωπικό και τα πληροφοριακά συστήματα.
Εισπρακτέα ποσά για την Κυπριακή Δημοκρατία
Σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, οι καθυστερήσεις στην έκδοση διαταγμάτων και στην είσπραξη επιδικασμένων ποσών (ως έσοδο για την ΚΔ) έχουν ως αποτέλεσμα το εισπρακτέο ποσό να ανέλθει για το 2024 στις €26,3 εκ.
Όπως σημειώνεται, παρά την ύπαρξη σαφούς θεσμικού πλαισίου και καθορισμένων διαδικασιών για την έγκαιρη είσπραξη των εσόδων του κράτους, παρουσιάζονται σημαντικές αδυναμίες στην εφαρμογή τους, με αποτέλεσμα την καθυστέρηση ή και μη είσπραξη οφειλόμενων ποσών για μεγάλο χρονικό διάστημα, ακόμα και πέραν των δέκα χρόνων.
Συγκεκριμένα, σημειώνεται ότι παρατηρείται μεγάλη καθυστέρηση στην είσπραξη οφειλόμενων επιδικασθέντων εξόδων που αφορούσαν σε αλλοδαπούς χρεώστες, οι οποίοι είναι αιτητές ασύλου που κινούνται νομικά κατά αποφάσεων της ΚΔ για απέλασή τους. "Από τα στοιχεία που μας παραχωρήθηκαν, εντοπίστηκαν ποσά που κατέστησαν οφειλόμενα από το 2013. Το συνολικό ύψος του οφειλόμενου υπολοίπου επιδικασθέντων εξόδων προς τη ΝΥ κατά την 31.12.2024 ανερχόταν στα €26.277.110 και αφορούσε σε 22.717 αλλοδαπούς χρεώστες, σε σύγκριση με €15.113.737 και 13.772 αλλοδαπούς στις 31.12.2023, δηλαδή παρουσίασε αύξηση €11.163.373 ή ποσοστό 74% και αύξηση 8.945 αλλοδαπούς ή ποσοστό 65%", σημειώνεται στην Έκθεση.
Η μεγάλη αύξηση στο συνολικό οφειλόμενο επιδικασθέν ποσό που εμφανίζεται στην κατάσταση υπολοίπου στις 31.12.2024 δεν οφείλεται αποκλειστικά σε νέες οφειλές που προέκυψαν στο υπό αναφορά έτος, αναφέρεται, αλλά στον τρόπο καταχώρισής τους στο μηχανογραφικό σύστημα.
Σύμφωνα με την απάντηση της Νομικής Υπηρεσίας, οι οφειλές από αλλοδαπούς χρεώστες αφορούν κυρίως σε άτομα χωρίς οικονομική δυνατότητα, των οποίων τα έξοδα καλύπτονται συνήθως από κρατική νομική αρωγή. Αρκετά από αυτά τα άτομα ενδεχομένως δεν βρίσκονται πλέον στην Κύπρο, ενώ το Μητρώο της Υπηρεσίας Ασύλου δεν ήταν πλήρως ενημερωμένο ως προς το αν οι οφειλέτες έχουν απελαθεί, γεγονός που δυσχεραίνει τον εντοπισμό και τον έλεγχο της κατάστασής τους.
"Ουσιαστικά τα πιο πάνω ποσά αναμένεται να παραμείνουν ανείσπρακτα, κάτι που αναντίλεκτα αποτελεί επιβάρυνση για τα δημόσια οικονομικά", σημειώνει η ΕΥ, υπενθυμίζοντας ότι σε προηγούμενή της έκθεση για τη Δικαστική Υπηρεσία, είχε τεθεί και το ζήτημα καταχρηστικών συμπεριφορών στις νομικές αρωγές. "Από τις εν λόγω υποθέσεις, η ΚΔ επιβαρύνεται τόσο το κόστος νομικής εκπροσώπησης των συγκεκριμένων ατόμων, όσο και το διαφυγόν έσοδο από ανείσπρακτα επιδικασθέντα έξοδα", σημειώνει.
Οφειλές της Κυπριακής Δημοκρατίας
Από την άλλη, η Ελεγκτική Υπηρεσία καταγράφει και ότι παρατηρήθηκαν καθυστερήσεις στην καταβολή επιδικασθέντων ποσών (ως έξοδο για την ΚΔ) από τη Νομική Υπηρεσία, που επιφέρουν πρόσθετο κόστος υπό μορφή τόκων. Βάσει του δείγματος η επιπλέον επιβάρυνση ανέρχεται στο 4%.
"Διαπιστώσαμε καθυστερήσεις στην καταβολή των επιδικασθέντων ποσών από τη ΝΥ, που σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνούν το ένα έτος, με αποτέλεσμα η ΝΥ να επιβαρύνεται με πρόσθετους τόκους. Σε δείγμα 17 περιπτώσεων, από το συνολικό ποσό των €741.458 που καταβλήθηκε, €31.132 (4%) αφορούσαν τόκους λόγω καθυστερημένης εξόφλησης", αναφέρεται στην έκθεση.
Σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, τα πιο πάνω ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης των εσωτερικών διαδικασιών και της οργάνωσης, καθώς και την ανάγκη περαιτέρω αξιοποίησης των πληροφοριακών συστημάτων για ορθολογική διαχείριση του μεγάλου όγκου υποθέσεων που καλείται να διαχειριστεί η Νομική Υπηρεσία.
Αναστολές Εκτέλεσης Ενταλμάτων Προστίμου
Όσον αφορά τις αναστολές εκτέλεσης ενταλμάτων προστίμου, στον προλογισμό της έκθεσης, ο Γενικός Ελεγκτής, Ανδρέας Παπακωνσταντίνου, σημειώνει ότι η υποβολή εισήγησης στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για την αναστολή εκτέλεσης ενταλμάτων προστίμου αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα του Γενικού και του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα και επαφίεται στη διακριτική τους ευχέρεια.
"Τα ευρήματα του ελέγχου δεν κρίνουν την ορθότητα των αποφάσεων, αλλά αναδεικνύουν την ανάγκη ενίσχυσης της πληρότητας και αξιοπιστίας των στοιχείων που τίθενται ενώπιον των δύο αξιωματούχων, ώστε οι αποφάσεις τους να λαμβάνονται στη βάση όσο το δυνατό πιο ολοκληρωμένης πληροφόρησης", σημειώνεται.
Επίσης στη λήψη της απόφασης για υποβολή εισήγησης στον ΠτΔ για αναστολές εκτέλεσης ενταλμάτων προστίμου εντοπίστηκε απουσία κατευθυντήριων οδηγιών. "Όπως μας αναφέρθηκε ο υπερπληθυσμός στις Κεντρικές Φυλακές, αποτελεί τροχοπέδη στην εφαρμογή τους αφού κάτι τέτοιο θα οδηγήσει στη φυλάκιση περισσότερων ατόμων. Θεωρούμε ότι οι κατευθυντήριες οδηγίες αποτελούν ένα σημαντικό εργαλείο θωράκισης της Υπηρεσίας ανεξαρτήτως συνθηκών, οπότε ακόμη και σε περιόδους υπερπληθυσμού πιστεύουμε θα μπορούσαν να εφαρμοσθούν, έστω με πιο «χαλαρές» διατάξεις", σημειώνει η ΕΥ.
Συγκεκριμένα, στα ευρήματα της ΕΥ καταγράφεται ότι δεν πραγματοποιείται έλεγχος για επιβεβαίωση, μέσω άλλων κυβερνητικών υπηρεσιών, των στοιχείων που περιλαμβάνονται στις αιτήσεις αναστολής εκτέλεσης ενταλμάτων προστίμου, όπως για παράδειγμα στοιχεία που αφορούν στα εισοδήματα και τα τέκνα των αιτητών, με εξαίρεση την αποστολή αιτήσεων στις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Η μη διενέργεια ολοκληρωμένων ελέγχων και διασταύρωσης των στοιχείων που δηλώνονται στις αιτήσεις ενέχει τον κίνδυνο λήψης αποφάσεων στη βάση μη ακριβούς, ελλιπούς ή παραπλανητικής πληροφόρησης, σημειώνει η ΕΥ.
Επίσης, εντόπισε ότι πολλοί αιτητές αναστολής εκτέλεσης ενταλμάτων προστίμου καταβάλλουν ένα ποσό λίγο πριν ή την ημέρα υποβολής της αίτησης για αναστολή με σκοπό να αυξήσουν τις πιθανότητες έγκρισής της, παρά την προηγούμενη ασυνέπειά τους ως προς την καταβολή δόσεων που αφορούσε σε προηγούμενες αναστολές. Ελλείψει ελέγχου του ιστορικού τους, ακόμη και οφειλέτες με πολυετείς ανεξόφλητες οφειλές λαμβάνουν νέες αναστολές.
Σημειώνεται, ακόμα, ότι οι αιτήσεις αναστολής εκτέλεσης ενταλμάτων προστίμου δεν εξετάζονται πάντα με σειρά προτεραιότητας, καθώς κάποιες εξετάζονται άμεσα, ενώ άλλες εκκρεμούν για περίοδο μέχρι έξι μηνών. Η καταχώρισή τους στο μηχανογραφικό σύστημα γίνεται μόνο κατά την έγκριση, δυσχεραίνοντας τον υπολογισμό του αριθμού των εκκρεμών αιτήσεων. Αιτήσεις που απορρίπτονται, και αφορούν σε εντάλματα Κοινωνικών Ασφαλίσεων, δεν καταχωρίζονται στο σύστημα.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, δεν υπάρχουν καθορισμένα κριτήρια για την έγκριση αναστολής εκτέλεσης ενταλμάτων προστίμου ή τον καθορισμό του ύψους της μηνιαίας δόσης για εξόφληση, αλλά αυτό επαφίεται στην κρίση της λειτουργού που εξετάζει κάθε περίπτωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η μηνιαία δόση καθορίζεται σε πολύ χαμηλά επίπεδα (π.χ. €20), με αποτέλεσμα το διοικητικό κόστος εκτέλεσης της κάθε δόσης να είναι ενδεχομένως μεγαλύτερο από το όφελος.
Από δειγματοληπτικό έλεγχο 35 αναστολών εκτέλεσης ενταλμάτων προστίμου, διαπιστώθηκε ότι μόνο οκτώ άτομα ήταν συνεπή στις μηνιαίες υποχρεώσεις τους, ενώ 12 άτομα δεν κατέβαλαν καμία δόση μετά την έγκριση της αναστολής.
Εκκρεμής ανανέωση ενοικιαστηρίου συμβολαίου
Μεταξύ άλλων, η Ελεγκτική Υπηρεσία διαπίστωσε, επίσης, ότι καθυστέρησε η ανανέωση του ενοικιαστηρίου συμβολαίου του κτηρίου που στεγάζεται η Ανεξάρτητη Αρχή Διερεύνησης Ισχυρισμών και παραπόνων κατά της Αστυνομίας (ΑΑΔΙΠΑ), το οποίο έληξε τον Σεπτέμβριο του 2023 και εξακολουθεί να μην έχει ανανεωθεί, λόγω διαδικασιών και διαβουλεύσεων με εμπλεκόμενους φορείς, που προωθήθηκαν μετά από αίτημα του ιδιοκτήτη για αύξηση του ενοικίου με αναδρομική ισχύ.
